پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 23:52
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

داود خسروي

 

تحت رهبري كارگرداني توانا

 

درباره گروه فيلمسازي طهران، تهران

 

(اپيزود اول- طهران: روزهاي آشنايي)

پاييز سال گذشته محمدعلي حسين‌نژاد طرحي را در سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران به تصويب رساند كه بر اساس آن بنا شد يك فيلم سينمايي سه اپيزودي (سه بخشي) به تهيه‌كنندگي او با محوريت تهران توسط سه كارگردان ساخته شود: فضاهاي قديمي و سنتي توسط داريوش مهرجويي، تهران در دوران انقلاب و دفاع مقدس از دريچه دوربين سيف‌الله داد و تهران امروز توسط مهدي كرم‌پور، در ابتدا قرار بر اين بود كه اين سه اپيزود تقريباً به صورت همزمان ساخته شوند، اما در ادامه و پس از برنامه‌ريزي گسترده كار ابتدا قرار شد اپيزود سوم ساخته شود، سپس اپيزود اول و نهايت اپيزود دوم، اما به علت بيماري و درگذشت سيف‌الله داد تنها دو اپيزود فيلم ساخته شد.

محمدعلي حسين‌نژاد كه تهيه‌كنندگي هر دو اپيزود را بر عهده داشت درباره پيشينه موضوع و اين پروژه مي‌گويد: «نقطه شروع اين فيلم را بايد زماني بدانيم كه درخواست توليد فيلمي با موضوع پايتخت يكي از كشورهاي همسايه با قول حمايت و پشتيباني همه‌جانبه شهرداري آن مطرح شد و سپس بنا شد من به عنوان تهيه‌كننده طرح اوليه آن را تهيه كنم و با سه كارگردان كه مي‌توانست يك بومي همان كشور باشد و دو نفر ديگر ايراني و اروپايي باشند براي همكاري مذاكره كنم.

اين موضوع برمي‌گردد به سال 1384 در جريان كار روي طرح فيلم و مشورت با بعضي دوستانم كه همه جزو فيلمسازان هنرمند و با تجربه كشورمان بودند، كم‌كم اين موضوع به ميان آمد كه اگر قرار است يك فيلم سينمايي شاخص ساخته شود در مورد يك شهر يا يك پايتخت، چرا اين فيلم درباره تهران خودمان نباشد؟ بدين‌ترتيب اساس ذهنيت اوليه تغيير كرد و كم‌كم موضوع تهران در مركز توجه قرار گرفت و من كم‌كم به اين فكر افتادم كه به دنبال تهيه يك فيلم سينمايي اپيزوديك درباره تهران باشم. پس از آن در تدوين طرح اوليه به نظرم رسيد كه اين فيلم مي‌تواند سه اپيزود داشته باشد و در آن سه كارگردان از سه نسل سينماگران ايراني نگاه خود را درباره تهران به تصوير درآوردند و هر كدامشان از يك منظر ويژه تاريخي اجتماعي كه مي‌توانست تهران تاريخي، تهران دوره انقلاب و جنگ و تهران معاصر باشد به موضوع نگاه كنند.»

حسين‌نژاد در ادامه در مورد انتخاب كارگردان‌هاي اين مجموعه مي‌گويد: «در طرح اوليه‌اي كه از موضوع فيلم تهيه شد بنا بر مستند بودن فيلم گذاشته شده بود و با شناختي كه از كارگردانان كشورمان داشتم از همان ابتدا بهترين گزينه‌ها براي انتخاب كارگردان‌ها، آقايان داريوش مهرجويي از نسل اول، مرحوم سيف‌الله داد از نسل دوم و مهدي كرم‌پور از نسل سوم مدنظرم قرار گرفتند و چون با هر سه نفر اين عزيزان ارتباط نزديك داشتم جدا جدا با آن‌ها صحبت كردم و هر سه نفر از ايده كار استقبال كردند و آمادگي خودشان را براي همكاري اعلام كردند. البته قرار شد قبل از اين كه جلسات مشتركي داشته باشيم طرح فيلم كامل و درباره تأمين منابع مالي و امكاناتي لازم براي تهيه فيلم جست‌وجو آغاز شود. در آن زمان آقاي محمدمهدي عسگرپور معاونت هنري سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران را بر عهده داشت و طي ديداري كه با او داشتم طرح را مطرح كردم و او هم نظر مثبتش را در مورد امكان حمايت شهرداري تهران اعلام كرد.»

«درباره اپيزود اول»

داريوش مهرجويي مي‌گويد: «در اين فيلم سه اپيزودي قرار بود تا هر كدام از ما، سه فيلمساز، از زاويه ديد خود نسبت به مسائل تهران و اتفاقاتي كه در آن مي‌افتد، نگاه كنيم كه متأسفانه با مرگ سيف‌الله داد تنها كار در دو اپيزود به سرانجام رسيد.» در صحنه كاخ گلستان اكثر بازيگران اين فيلم از جمله دو هنرمند خردسال نيكي نصيريان و مهدي طالب‌زاده كه نقش پدر و مادرشان را پانته‌آبهرام و قربان نجفي بر عهده دارند، همچنين كتايون اميرابراهيمي، مهتاج نجومي، فريده سپاه‌منصور، اكبر مشكات، غلامرضا نيكخواه، مينو صابري، رحمان حسيني، اردشير كاظمي، پرويز نوري، و همسرش ثريا نوري و... حضور داشتند و علي لقماني كه در جشنواره فيلم فجر 1387 به خاطر فيلمبرداري عيار 14 نامزد دريافت سيمرغ بلورين شد، مديريت فيلمبرداري طهران، تهران را بر عهده داشت. علي لقماني مدير فيلمبرداري باتجربه سينماي ايران در مورد حضورش در طهران، تهران مي‌گويد: «آقاي درميشيان دستيار آقاي مهرجويي تماس گرفت و موضوع پروژه را عنوان كرد. خيلي خوشحال شدم، به خاطر اين كه با يكي از اساتيد قديمي كارگرداني كه در دوران جواني خيلي مايل بودم كارهايش را ببينم و آرزو داشتم با ايشان كار كنم، حالا همكار شده بودم. با آقاي مهرجويي و هم با شيوه كاري‌شان آشنا شوم كه فرصت مغتنمي بود.»

حسن حسن‌دوست، تدوينگر باسابقه سينماي ايران كه همكاري طولاني‌ مدتي با داريوش مهرجويي داشته مي‌گويد: «من از سال 1365 با فيلم اجاره‌نشين‌ها با آقاي مهرجويي ارتباط پيدا كردم و همكاري ما هفت فيلم بدون وقفه ادامه داشت تا فيلم‌ »پري». بعد از پري ارتباط ما مدت كوتاهي قطع شد. بعد در «ميكس» كه درآن بازي هم كرده دوباره همكاري كرديم. مجدداً وقفه ديگري در ارتباط كاري ما افتاده و بعد با اپيزودي كه آقاي مهرجويي در مجموعه فرش ايراني ساختند همكاري كردم. بعد از وقفه كوتاهي مجدداً در طهران، تهران همكاري‌ام را با ايشان ادامه دادم.»

حسن‌دوست در مورد پيوستنش به پروژه طهران، تهران مي‌گويد: «آقاي مهرجويي تماس گرفت و گفت حاضري اين فيلم را تدوين كني؟ و من هم گفتم هميشه در خدمتتان هستم. البته فيلمبرداري كار هم پايان يافته بود.»

حسن‌دوست اضافه مي‌كند: «هر فيلم آقاي مهرجويي براي من يك تجربه است، چون ايشان شيوه‌هاي منحصر به خودش را دارد و اين 9 فيلمي كه با ايشان كار كرده‌ام، هر كدام براي من به اندازه پنج فيلم است. ايشان فيلمساز ايستايي نيستند، مدام در حال تحقيق و مطالعه و تكاپو و تلاش هستند. هميشه در حال حركت بوده‌اند، از قديم بوده‌اند و اين جزء ويژگي‌ شخصيتي ايشان است.»

فريور معيري (طراح گريم) فرزند زنده‌ياد فرهنگ معيري است او دليل اصلي حضورش در اين اپيزود را حضور داريوش مهرجويي مي‌داند: «ويژگي اصلي اين كار حضور آقاي مهرجويي بود. فكر مي‌كنم در هر فيلمي اگر اسم ايشان باشد، آدم بايد بدون ترديد برود.» معيري در مورد همكاري با مهرجويي مي‌گويد: «آقاي مهرجويي شناخت فطري و ذاتي از گريم دارد و خيلي گريم درست را مي‌فهمد. مي‌دانستم ايده‌آل‌هاي ايشان چيست و براي پيشبرد درام چه چيزي از گريم مي‌خواهد. طراحي‌ها در چهارچوب و وفادار به پرداخت داريوش مهرجويي بوده است، بر اساس قصه و شخصيت‌ها، معماري‌اي را براي كار چيديم كه آدم‌ها خودشان باشند، باورپذير، بدون اغراق و هر كسي سر جاي خودش باشد.» معيري در مورد هماهنگي با مدير فيلمبرداري مي‌گويد: «شانس خيلي بزرگي داشتم كه در اين كار با فيلمبردار باسواد، بزرگ و خوبي به اسم علي لقماني كار كردم كه خيلي به من آرامش مي‌داد و خيال من را جمع مي‌كرد كه تصوير را مي‌شناسد و احساس مي‌كردم گريم من زير نور اين آدم و رنگ‌آميزي‌اش به خوبي ديده خواهد شد از همه چيز مطمئن بودم و از او ممنونم كه بسيار به من آموخت. به طور كلي كار لذت‌بخشي بود و ما بدون اغراق سعي كرديم كار جديدي عرضه كنيم و فكر مي‌كنم توانستيم آدم‌هاي با شناسنامه‌اي، ارائه كنيم.»

محمد مختاري صدابردار هم مي‌گويد: «مدت زيادي بود كه دوست داشتم با آقاي مهرجويي كار كنم و تجربه‌اي با ايشان داشته باشم. ايشان استاد سينما هستند و من هم به عنوان يك شاگرد دوست داشتم با او كار كنم. از اين همكاري خيلي خوشحالم و بدون تعارف خيلي از ايشان آموختم. آقاي مهرجويي كارگرداني است كه كار خودشان را خوب مي‌شناسند.»

قربان نجفي بازيگر نقش پدر در اين اپيزود مي‌گويد: «به نظر من مهم نيست كه اين كار نيز مثل كارهاي ديگر آقاي مهرجويي خوب شود يا نه، من اعتقاد دارم تجربه هيجان‌انگيز و جالبي براي هر بازيگري است كه در صحنه‌اي كار كند كه داريوش مهرجويي كارگردان آن باشد.

 

سه‌شنبه 24 فروردين 1389 - 14:44


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری