شنبه 28 مرداد 1396 - 23:18
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان همدان

 

نوروز ملي در فرهنگ اسلامي

 

 عيد نوروز سرآغاز طراوت طبيعت و جوان شدن جهان و تازه شدن فضاي زندگي طبيعي انسان است ، نوروز جشن بالندگي طبيعت ، جشن آغازي دوباره و جشن ايرانيان كهن است ، موخان نوروز را جشني همگاني در فرهنگ ايران وبين النهرين و آيين نوروزي را يك سنت كهن مي دانند كه بنا به احتمال زياد اين جشن از هزاره سوم پيش از ميلاد يعني 5 هزار سال قبل در ايران رايج بوده است .

 البته بايد گفت نوروز تنها يك جشن نيست زيرا اگر چنين بود بسيار پيش از اين در طوفان حوادث روزگار ناپديد مي شد و امروز تنها نامي از آن باقي مي ماند ، نوروز از اساطير ايراني ريشه گرفته و از نخستين بافتهاي فرهنگي مردم است كه از نسلي به نسل ديگر منتقل شده است ، مردم معتقدند كه نوروز از آن دست آيين هايي است كه با فرهنگ ايراني زاده شده و تا امروز در تار و پود زندگي مردم به حيات خود ادامه داده است و در اين ميان هيچگاه پيوند خود را با مردم از دست نداده است .

 ظهور اسلام و برخورد مسالمت آميز آن با ساير اديان و آيين ها از جمله اعتقادات مذهبي و ملي ايرانيان موجب شد كه مراسم و آداب مربوط به نوروز از جامعه اسلامي ايران رخت برنبندد ، با مسلمان شدن ايرانيان ، نوروز اندك اندك با اعتقادات اسلامي آميخته شد ، ضمن اينكه اسلام هم از نوروز با عناوين مختلف به نيكي ياد كرد . در كلام وحي از ربيع و بهار كه سرآغاز سال نو مي باشد يه عنوان يادكرد رستاخيز سخن به ميان آورده است : اذا جاء الربيع فذكروا ذكرا نشورا ( هنگامي كه بهار آمد پس ياد كنيد قيامت را )

 حضرت علي (ع) در قسمتي از نامه معروف خود به مالك اشتر درباره رعايت رسوم و آيين هاي مردمي تأكيد كرده و مي فرمايند : آداب پسنديده اي را كه بزرگان اين ملت به آن عمل كردند و ملت اسلام با آن پيوند خورده و رعيت با آن اصلاح شدند برهم نزن.

درست است كه در اخبار و احاديث از نوروز به عنوان عيد نام برده شده است اما دين مبين اسلام مانند برخي آداب و سنن تاريخي كه جنبه طبيعي و آموزنده دارند و براي آن فلسفه عقلايي و اجتماعي مطرح مي شود ، نوروز را به خاطر منافع و مزاياي اخلاقي و اجتماعي مورد تأييد و تكريم قرار داده است.

 در اينجا به تعدادي از روايات و برخي از برخوردهاي ائمه معصومين با نوروز اشاره مي كنيم .

 علامه مجلسي حديثي از امام صادق (ع) در مورد نوروز نقل مي كند كه امام (ع) فرمودند : امروز روزي است كه خداوند عهد ازل ( پيمان جاودانه ) را با مردم بست ، روزي است كه نخستين بار خورشيد بدرخشيد و باد بوزيد ، روزي است كه حضرت پيامبر (ص) حضرت علي (ع) را بر شانه بلند كرد تا بتهاي كعبه را سرتگون ساخت ، روزي است كه دستور داد مردم با علي (ع) (غديرخم) بيعت كنند ، روزي است كه مردم براي بار دوم پس از مرگ عثمان با علي (ع) بيعت كردند ، هيچ نوروزي نيست كه ما منتظر فرج نباشيم ، اين روز را شما فراموش كرديد و ايرانيان آن را نگاه داشتند .

 عبدالصمد بن علي با روايتي از جد خود درباره حضرت رسول اكرم (ص) نقل مي كند : در نوروز جامي سيمين ، پر از حلوا براي پيامبر هديه آوردند ، آن حضرت پرسيد : اين چيست ؟ گفتند : امروز روز نوروز است ، حضرت پرسيدند : نوروز چيست ؟ گفتند : عيد بزرگ ايرانيان است  حضرت فرمودند : كاش هر روزي بر ما نوروز بود .

 منقول است كه افرادي ايراني به حضرت علي (ع) جامهاي سيمين خبيص (خرمايي كه با روغن آغشته شده باشد ) هديه دادند ، حضرت پرسيدند : اين چيست ؟ گفتند : اين هداياي نوروز است ، حضرت فرمودند : هر روز نوروز ما است و خبيص را ميل كردند و به حاضران دادند و جامها را در ميان مسلمين تقسيم كردند .

 علامه مجلسي از امام صادق (ع) نقل مي كند كه : در اين روز (نوروز) فرشته وحي به حضرت محمد (ص) نازل شد و پيام پيامبري به وي داد .

 از امام صادق (ع) نيز حديثي آمده است كه : نوروز روزي است كه خداوند در آن از بندگان خويش پيمانه گرفته است كه اورا عبادت كنند و هرگز براي خداوند متعال هيچ چيزي را شريك قرار ندهند .

 امام صادق (ع) مي فرمايند : در آغاز فروردين آدم آفريده شد و آن روزي فرخنده اي است براي خواستن نيازها و برآورده شدن آرزوها .

 پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند : اگر مي توانيد هر روزتان را نوروز كنيد يعني هر روز در راه خدا به يكديگر هديه بدهيد و با يكديگر پيوند برقرار كنيد و ايشان در جايي ديگر ذكر خدا را يكي از كارهاي نوروز مي داند و مي فرمايند : : اعياد خود را با ياد و ذكر عظمت خدا زينت دهيد .

 امام صادق (ع) نيز مي فرمايند : جشن نوروز براي آفريده شدن آدميان است .

 

آداب اسلامي نوروز :

از آداب مهم نوروز طهارت و پاكيزگي است كه در اسلام به آن اهميت بسياري داده است . غسل كردن ، پوشيدن جامه نو ، عطر زدن ، روزه داشتن ، خواندن چهار ركعت نماز و صله ارحام از جمله آداب و اعمال مهم عيد نوروز است .

 از ديگر اعمال مهم نوروز ارتباط خالصانه با خالق هستي و تقاضاي تغيير در رفتار و گفتار و تمام احوال با دعاي تحويل سال مي باشد : بسم الله الرحمن الرحيم ، يا مقلب القلوب و الابصار ، يا مدبر الليل و النهار ، يا محول الحول و الاحوال ، حول حالنا الي احسن الحال .

فقهاي بزرگوار اسلام به پيروي از اخبار و احاديث ، روزه گرفتن در عيد نوروز را مستحب و پسنديده دانسته اند ، همچنين عموم فقها غسل كردن در نوروز را مستحب مي دانند .

از ديگر اعمال خواندن و تكرار ذكر يا ذالجلال و الاكرام مي باشد .

از اعمال مهم اين روز قرائت هفت سين قرآني است كه شامل 17 آيه از قرآن مي باشد كه با واژه سلام آغاز مي شود كه عبارتند از :

 سلام علي آل ابراهيم (سوره صافات آيه 109)

سلام قولا من رب الرحيم (سوره يس آيه 58) 

سلام علي آل ياسين (سوره صافات آيه 130)

سلام علي موسي و هارون (سوره صافات آيه 120)

سلام علي نوح في العالمين (سوره صافات آيه 79)

سلام عليكم طلبتم فادخلوها خالدين (سوره زمر آيه 73)

سلام عليكم بما صبرتم ( سوره رعد آيه 24)

 البته برخي از مؤمنان 7 آيه ياد شده را در قدح چيني نوشته ، با آب باران شستشو مي دهند و هنگام تحويل سال از آن مي نوشند .

 نوروز و انتظار زيباترين تحولها :

انتظار به معني چشم به راه بودن و اميدواري به آينده اي زيبا است ، آينده اي نويدبخش و سعادت آفرين ، انتظار رهبري موعود كه با ظهورش تمام فسادها و بدبختي ها از جهان رخت بر مي بندد و بشر طعم حقيقي خير و صلاح و آسايش و امنيت را مي چشد . انتظار فرج منجي حقيقي ، همان رسيدن به نيكوترين حال ها و زيباترين تحول هاست .

پس بياييد در لحظه تحويل سال و نوروز جديد براي فرج منتظر حقيقي دعا كنيم و عاشقانه به انتظارش بنشينيم .

 

اي دل اگر عاشقي در پي دلدار باش                   بر در دل روز و شب منتظر يار باش 

 

 

ايرج يارمحمدي (كارشناس امور قرآني اداره تبليغات اسلامي ملاير)

 

 

 

چهارشنبه 26 اسفند 1388 - 13:57


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری