سه‌شنبه 6 تير 1396 - 9:51
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

اكرم اماني

 

نبايد بين جشنواره هاي شعر و فيلم دفاع مقدس وقفه بيفتد

 

گفت‌وگو با  سيدهاشم حسيني، نويسنده

 

گرايش شما به ادبيات متعهد و انقلاب ناشي از چيست؟

اين گرايش ناشي از علاقه من به تاريخ است، و اغلب به خاطر همين مطالعات جسته و گريخته‌اي كه در زمينه تاريخ داشتم منجر به نگارش رمان «اشك آخر» در سال 86 شد كه البته در سال 87 به چاپ رسيد.

به نظر شما چرا آثار توليد شده در زمينه انقلاب كمتر از جنگ و دفاع مقدس است؟

جنگ و دفاع مقدس بلافاصله بعد از انقلاب آغاز شد و چون جنگ در بين مردم عميق‌تر و همه‌گير شده بود طبيعتاً اين عميق بودن و همه‌گيري در بين شعرا و نويسندگان هم بيشتر بود و آن‌ها بيشتر تمايل داشتند كه از ايثار و گذشت و مقاومت بچه‌هاي جنگ سخن بگويند و بنويسند، چون مردم همه در بطن اين ماجرا بودند اين شد كه نويسندگان هم نگارش آثار دفاع مقدس را نسبت به انقلاب ارحج دانستند. البته ما در اينجا قصد كمرنگ جلوه دادن انقلاب را نداريم، انقلاب تحول عظيمي بود كه طي يكسال به ثبوت و پايان يافت اما جنگ تحميلي 8 سال طول كشيد و تبعات آن هم هنوز ادامه دارد. طبيعي است كه در عرصه نگارش و توليد اثر نيز همچنان موضوع اول نويسندگان و هنرمندان باشد.

طرح رمان «اشك آخر» چگونه شكل گرفت؟ آيا ساخه ذهن و تخيل خودتان بود يا بر اساس مشاهدات عيني شكل گرفت؟

«اشك آخر» كاملاً اتفاقي به ذهنم رسيد و طي 6-5 ماه آماده شد.

بيشتر چه عناصري در شكل‌گيري اين تصورات ذهني دخيل بودند؟

خب من هميشه دوست داشتم يك معمايي بنويسم و به صورت اتفاقي شروع به نگاش اين رمان كردم و البته اين كار باعث شد كه بعداً از «اشك آخر» يك رمان پليسي هم كار كنم.

علت انتخاب «اشك آخر» براي كتاب چه بود؟

من در داستان توضيحاتي دادم. چون اسم شخصيت داستان «اشكان» است و به دليل علاقه‌اي كه به تاريخ دارم سرفصل‌ها را با اشك شروع كردم: اشك اول، اشك دوم،... اشك نهم كه اشك آخر است و اين اشك را به نوعي به سلسله اشكانيان ربط دادم؛ به دليل اشك‌هايي كه مردم ريختند و ظلم‌هايي كه طي قرون متمادي ديده‌اند و جنگ‌هايي كه انجام شد و... تصميم گرفتم عنوان «اشك آخر» را براي كتاب برگزينم.

با توجه به اينكه كتاب در اولين جشن داستان انقلاب تقدير شده است به نظر شما جايگاه و تأثير اين كتاب در ادبيات انقلاب كشورمان چيست؟ و آيا به اهدافي كه درباره كتاب داشته‌ايد رسيده‌ايد؟

تأثير آن را من نمي‌توانم بيان كنم. به نظر من خود اين رمان به تنهايي نمي‌تواند تأثيري در ادبيات انقلاب كشورمان بگذارد شايد بايد وسيع‌تر و عميق‌تر به آن نگاه شود يعني بايد مجموع كتاب‌هايي كه در زمينه ادبيات انقلاب يا دفاع مقدس كار شده است را كنار هم گذاشت و بررسي كرد و آن وقت بتوانيم بگوييم مجموع اين آثار در ادبيات كشورمان نقش داشته‌اند يا خير.

و در مورد اهدافم كما اينكه مردم بايد در اين باره نظر بدهند اما فكر مي‌كنم تا حدودي به آنچه مي‌خواستم دست يافته‌ام.

به نظر شما آيا با آثار توليد شده در خصوص انقلاب توانسته‌ايم به فضايي واقعي و ملموس از واقعيت انقلاب دست پيدا كنيم.

چون من در زمينه انقلاب كتابي نخوانده‌ام نمي‌توانم در اين باره نظري بدهم.

نويسنده انقلاب يا دفاع مقدس تا چه اندازه موظف است پايبند به واقعيات باشد و تا چه اندازه مي‌تواند عنصر تخيل و احساسات و بينش خود را در متون دخالت دهد؟

البته تخيل بايد در رمان وجود داشته باشد يعني در اصل كار نويسنده همين است كه آنچه را كه اتفاق نيفتاده واقعي و حقيقي و حقيقت و واقعيت را شوخي قلمداد كند و در داستان‌هايش از عنصر تخيل استفاده كند، اما اين مسأله درباره كتاب‌هاي تاريخي صدق نمي‌كند و آثار تاريخي بايد كاملاً با تاريخ منطبق باشد و نمي‌توان تاريخ را تحريف كرد و در آن دست برد.

به نظر شما ويژگي يك كتاب خوب و تأثيرگذار چيست؟

نوشتن درباره انقلاب و دفاع مقدس كاري دشوار است، بايد همه جنبه‌هاي آن را در نظر بگيريم بايد وفاداري به تاريخ انقلاب و دفاع مقدس در آن حفظ شود و مهم‌تر آنكه داستان جذاب باشد و خواننده را به سمت خود جذب كند و خواننده به حال و هواي آن موقع دست پيدا كند و درباره شخصيت‌هاي مبارز آن زمان اطلاعات درست و صحيحي بدست بياورد.

اين ويژگي‌ها تا چه اندازه در كتاب خود شما رعايت شده است؟

در اين مورد بايد خوانندگان نظر بدهند، اما من سعي كردم ضمن حفظ جذابيت كتاب، ظلم و ستم‌هايي كه ساواك به كار مي‌برده را بازگو كنم و جايگاه واقعي ساواك را به مردم نشان بدهم.

هدفتان از نوشتن اين رمان چه بود؟

انقلاب و دفاع مقدس تحول عظيمي در كشور ما بوده است كه هيچ نويسنده‌اي نمي‌تواند از آن بي‌تفاوت بگذرد. زنده نگه داشتن ياد آن‌ها و آگاهي دادن به نسل امروز از مهم‌ترين اهداف من و هر نويسنده‌ ديگري در اين باره است.

اگر مي‌توانيد چند اثر در خصوص انقلاب يا دفاع مقدس كه تأثيرگذار بودند را نام ببريد؟

آثار خوب و تأثيرگذار زياد داريم، اما اگر اجازه دهيد من از كتاب خاصي نام نبرم.

نظرتان راجع به كتاب «دا» و «بابانظر» چيست؟

كتاب «بابانظر» را نخوانده‌ام اما «دا» كتاب واقع‌بينانه و مستندي درباره دفاع مقدس است و مي‌تواند يكي از منابع خوب و جامع درباره خرمشهر باشد.

در خلال صحبت‌هايتان به ادبيات كودك و نوجوان اشاره كرديد به نظر شما ضرورت پرداخت به اين مسأله با توجه به اينكه نوجوانان ميراث‌دار فرهنگ اين مرز و بوم هستند، چيست و خود شما چقدر در اين راستا گام برداشتيد؟

نوشتن درباره نسل امروز ما چه كودك و چه نوجوان يكي از تعهدات نويسندگان ما مي‌باشد و كتاب‌هاي خوبي در اين زمينه به چاپ رسيده است. البته خود من تا به حال در اين زمينه كار نكردم ولي دوست دارم در اين باره هم مطلب بنويسم.

با توجه به اينكه بيشتر آثار ماندگار و تأثيرگذار در زمينه ادبيات انقلاب و دفاع مقدس در قالب رمان نوشته شده است؛ قوت اين قالب را در چه مي‌دانيد؟

چون رمان سرگرم‌كننده و جذاب است و اكثراً حوصله خواندن كتاب‌هاي تاريخي را ندارند.

در زمينه انتقال فرهنگ و ادبيات انقلاب و دفاع مقدس به نسل امروز آيا عملكرد موفقي داشته‌ايم؟

بله اينكه توانستيم اهدافمان را زنده نگه داريم و آن را به نسل بعدي منتقل كنيم و به يك نوع شكوفايي و بالندگي برسيم موفق و تأثيرگذار بوده‌ايم، در زمينه رمان، داستان، سينما، شعر، تئاتر، موسيقي نيز خوب بوديم ولي خيلي بهتر از اين مي‌توانيم باشيم. همچنين با برگزاري جشن انقلاب و جشنواره‌ها نيز مي‌توانيم آثار را متمركز و باعث انسجام آثار هنري بشويم و آثار خوب و ماندگار را در اين جشنواره‌ها به چاپ برسانيم.

اين امر پديده جشنواره‌زدگي را ترويج نمي‌كند و اينكه آثار صرفاً جشنواره‌اي نمي‌شوند؟

فكر نمي‌كنم، البته اكثراً از من مي‌پرسند كه شما رمان جشنواره‌اي مي‌نويسيد؟ به نظر من چه جشنواره باشد و چه نباشد و چه جايزه 100 هزار توماني يا ميليوني باشد، رمان من همين است و جشنواره و جايزه آن تأثيري در خوب بودن يا بد بودن آن ندارد يعني بودن جشنواره در بهتر شدن اثر من هيچ كمكي نمي‌كند همانطور كه نبود آن جشنواره در ضعيف شدن رمان هيچ نقشي ندارد. اثر من يا هر نويسنده ديگر همين است كه مي‌بينيد.

به طور مثال من امسال رمان بسيار خوبي به ذهنم رسيد و آن را نوشتم، جشن انقلاب هم امسال برگزار نشد، و اين عدم برگزاري جشن در رمان من هيچ تأثيري نگذاشت.

با توجه به اينكه ساخت فيلم از رمان دفاع مقدس بيشتر از انقلاب شكل مي‌گيرد آيا واقعاً اين كار نكردن به كم كاري نويسندگان يا كم‌لطفي كارگردان‌ها برمي‌گردد؟

همانطور كه اشاره كردم تأثير دفاع مقدس بر روي مردم بيشتر از انقلاب بوده است جنگ ما 8 سال طول كشيد و در اين مدت ما هزاران هزار شهيد داديم و در هر روستا ما حداقل يك شهيد را داريم، و به دليل گسترده‌تر بودن دفاع مقدس كساني كه كمي تعهد در خود احساس مي‌كردند به اين سمت كشيده شدند. البته اگر گروهي در سيما فيلم همت كنند و از موضوعات انقلاب استقبال كنند و پشتيبان نويسندگان باشند و آن‌ها را تشويق كنند قطعاً در اين زمينه هم به آثار قابل توجهي مي‌رسيم.

جديداً برخي از آثار دفاع مقدس به انگليسي ترجمه مي‌شود و در كشورهاي ديگر عرضه مي‌گردد به نظر شما ضرورتي دارد آثار ادبيات انقلاب هم ترجمه و عرضه شود؟

به نظر من بايد تمام آثار خوب ما در هر زمينه‌اي نه تنها انقلاب و دفاع مقدس ترجمه و چاپ شود و ارائه گردد. بايد يك بنياد يا نهادي تشكيل دهيم كه بهترين آثار ادبي كشورمان را ترجمه و به كشورهاي ديگر معرفي كنند كه البته در اين زمينه كم‌كاري كرده‌ايم.

حرف آخر؟

در زمينه جنگ و دفاع مقدس چه در بخش ادبيات و چه در بخش شعر و فيلم عملكرد موفقي داشته‌ايم جشنواره‌هاي مختلفي برگزار كرده‌ايم نبايد بين اين جشنواره‌ها وقفه بيفتد چون دلسردي و دلزدگي به وجود مي‌آيد، بايد از اين كارها استقبال و پشتيباني زيادي صورت بگيرد و نويسندگان را از لحاظ مالي حمايت كنند تا با فكر آزادتري به ارائه بهترين آثار بپردازند.

 

 

دوشنبه 24 اسفند 1388 - 9:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری