سه‌شنبه 6 تير 1396 - 16:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان مازندران

 

مهندسي فرهنگي، جهش به سوي توسعه واقتدار

 

                                                                                                     

·        چكيده :

رشد و تعالي ،بستگي مستقيمي به ارتقا سطح فرهنگ آحاد آن جامعه دارد و به همين دليل درهرعصر و زمان از ارتقاء ارزش هاي فرهنگي و هنجارهاي اجتماعي جامعه به عنوان مهمترين معيار رشد يافتگي ياد مي شود.

مقام معظم رهبري در عرصۀ فرهنگ با ارائۀ نظريه هاي بسيار قوي فرهنگي نشان دادند که به تمام امور واقف مي باشند. مطرح ساختن واژه فرهنگ عمومي در شوراي انقلاب فرهنگي و در راستاي آن با در نظر گرفتن انديشه هاي فرهنگي ايشان مي توانيم شاهد يک انديشه توانا تحت عنوان مهندسي فرهنگي باشيم.

·        مهندسي فرهنگي

مهندسي فرهنگي يکي از مسائل بسيار مهمي است که با همداستان شدن شوراي عالي انقلاب فرهنگي با اين مقوله نه تنها موانع و مشکلاتي که موجب عقب ماند گي در جريانهاي اصلي شده اند را رفع مي کند، بلکه نتايج بسيار درخشاني را از خود به يادگار مي گذارد و رشدوبالندگي رادر تمام عرصه ها گسترش مي دهد.

فرهنگ يک سيستم است . سيستمي  که هم داراي ورودي و هم داراي خروجي و هم داري انواع و اجزا مي باشد . اگر در جامعه براي رسيدن به توسعه به فرهنگ نگاه عميقي داشته باشيم وآن را  به صورت يک مهندسي سيستمي بپذيريم خواهيم ديد كه راه ناهموار ،هموار و بستر براي رسيدن به رشد وشكوفايي  آماده خواهدشد . در تمام پروژه هاي در دست اقدام با يك كار تحقيقي به اين نتيجه خواهيم رسيد كه فرهنگ در محيط كار ودر شرايط صنعتي به زير ساختار ويا به ديد بعضي از كارشناسان رو ساختار كه همان فرهنگ است نيازداشته تا در راستاي آن مفاهيم وآموزشهاي لازم به محيط وعوامل اجرايي ارائه گردد تا  جهش در توسعه را شاهد باشيم.همه ما ميدانيم هويت هر جامعه ريشه در فرهنگ آن جامعه دارد.

 به همين دليل مهندسي فرهنگي يکي از مهمترين تکاليف ما در درجه اول معرفي شده است.

 تهاجم فرهنگي يکي از مسائل مطرح شده از سوي مقام معظم رهبري است که با توجه خاص و ژرف انديشي تحليل و بارها بيان شده است.

 اما متاسفانه نگاه سطحي و گذرا در جامعه موجب شده است که اين آسيب شناسي غريب رها شود. تهاجم فرهنگي با توجه به حرکت پنهان خود داراي دو شاخصه غافلگيري وتحميل است و هدف آن دگرگوني جامعه با استفاده از عنصر قدرتمند فرهنگ است.كه اين امر بررشد اقتصادي وتوانمندي وفن آوري هم تأثير گذار بوده وكاهش سرعت در رسيدن به شكوفايي را پديدار مي سازد. 

·        به طور کلي  براي فرهنگ سه بخش اساسي مي توان در نظر گرفت که عبارتند از :

1.       شناخت ها و باورها

2.       ارزش ها و گرايش ها

3.       رفتار ها و کردارها

مهاجمان در عرصه فرهنگ با اهداف ترويج فرهنگ لذت جويي ،مصرف گرايي و بي تفاوتي ،جدائي دين از علم و سياست، جايگزين کردن ارزشهاي مادي به جاي ارزشهاي الهي، دور کردن جوانان از دين وارائه روشها وابزار هاي خاص سعي بر ناتوان نمودن جوانان داشته وآن رادر كشور به نام تهاجم فرهنگي و يا سلطۀ فرهنگي در کشور معرفي نمايند. زيرا دشمن ميداند ، ايران جواناني برومند ومعتقد ،متخصص ومتعهد دارد واگر اين اقتدار وايمان در جوانان باقي بماند موجب توسعه وخوكفايي ايران خواهد شد .

بايد بدانيم كه درجهان معاصريکي ازمهمترين شيوهاي وياتسلط، سلطه فرهنگي است چراکه در صورت تحقق اين نوع سلطه خود بخود سلطه در ابعاد سياسي ،نظامي واقتصادي نيزمحقق خواهد شود.

 از سوي ديگر آسان ترين راهي که سلطه جويان رابدون کمترين هزينه به هدف مي رساند سلطه فرهنگي است يعني به خلاف گونه هاي ديگر سلطه که هزينه هاي مالي فراوان وتلفات جاني وانساني به دنبال دارد سلطه فرهنگي آسان ترين وکم خرج ترين راه براي رسيدن به هدف است .امروزه دشمنان اسلام براي رسيدن به اين هدف با همه ابزارها وشيوه ها وبابه کارگيري برترين فناوري هاوجديد ترين روشهاي علمي در جعبه اي به وسعت همه ي دل هايي معتقدودين باوربه ميدان آمده اندوسعي دارند استعماري نوپديد را جايگزين استعمار کهن نمايند.

 اما آينده نگري ،سياست مداري ايمان وقاطعيت درگفتار وكردار متخصصان وكارشناسان متعهد موجب مي شود تاافقهاي روشن آينده درپيش روي نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران همراه با تحقق آرمانهاي انقلاب وامام (ره) قرار بگيرد.

 

تهاجم فرهنگي  ريشه ها و روشهاي مقابله با آن

تهاجم فرهنگي بر خلاف ظاهر ساده آن ، مفهومي عميق و پيچيده دارد و هدف نهايي آن از بين بردن خلوص يك آيين وتمدن و وارد كردن عناصر بيگانه و انحراف آن است .
تهاجم فرهنگي پديده اي برنامه ريزي شده محسوب مي شود كه متأسفانه برخي آن را توهم مي پندارند و شايد عدم آگاهي از جريانات مرموز تأثير گذار در تهاجم يا ساده انگاري ، منشأ اين تصور باشد .
تهاجم فرهنگي بنا به نگرش عميق و فرمايش دقيق مقام معظم رهبري حضرت آيت ا.. خامنه اي تهاجم فرهنگي نيست بلكه شبيخون فرهنگي است كه دشمن به رهبري آمريكا سعي مي كند با استفاده از آن از مردم و انقلاب اسلامي ايران سلب ماهيت كرده و مردم را از ارزشهاي والاي اسلامي ، انقلاب اسلامي و فرهنگ اسلامي ? دور سازد و انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي ايران
را به زانو در آورد .

   مفهوم تهاجم فرهنگي
تهاجم فرهنگي عبارت است از هجوم يك مجموعه سياسي يا اقتصادي به بنيادهاي فرهنگي يك ملت به منظور بي هويت كردن و سپس اسير كردن آن
ملت و اجراي مقاصد خام و مورد نظر خويش از طريق يك برنامه مشخص و از پيش تعيين شده در محيط هايي كه يك فرهنگ ملي و مدافع حيثيت خود وجود دارد .‌اولين هدف تهاجم فرهنگي ، از ميان بردن يا تضعيف فرهنگي بومي و سپس جانگزيني آن با فرهنگ وارداتي مورد نظر است .

از طرف ديگر در تهاجم فرهنگي ، استعمار گران خصوصيات خوب و پسنديده ،خود را به ساير كشورها و ملت ها صادر نمي كنند ، بلكه به صدور خصوصياتي مي پردازند كه با ايجاد غفلت در آنها از طريق دور شدن از فرهنگ ملي و بومي ، زمينه غارت و چپاول منابع اين كشور ها را فراهم آورند . تاريخ ايران خود گواه اين مدعاست .


برخي از ويژگي ها ي تهاجم فرهنگي به قرار زير است :
1- در تهاجم فرهنگي ، هدف متفرق كردن ، ريشه كن كردن و از بين بردن فرهنگ ملي مي باشد .
2- در تهاجم فرهنگي ، دشمن نقطه اي از فرهنگ خود را به ملت مقابل و گيرنده مي دهد كه از طريق آن به هدف خود دست يابد .
3- تهاجم فرهنگي از طرف دشمن انجام مي شود تا فرهنگ مقابل را ريشه كن كند .
4- تهاجم فرهنگي در روزگار ضعف يك ملت صورت مي گيرد .
5- تهاجم فرهنگي با زور گويي همراه است .
6- تهاجم فرهنگي در فضاي ريا و كينه توزي ودشمني است .
7- تهاجم فرهنگي ، يك كار آرام و بي سر و صدا است . نياز به هوشياري جدي دارد.


 ريشه هاي تاريخي تهاجم فرهنگي
تهاجم فرهنگي غربي عليه ملت و كشور ايران به طور مشخص از دوران رضا خان آغاز شد . البته قبل از آن مقدمات تهاجم فراهم شده و در كنار كارهاي فراوان ، روشنفكران وابسته را به داخل كشور گسيل كرده بودند ، زماني كه غرب مسلط و پيشرفته در علم و تكنولوژي مي خواست پايگاه نفوذ و سلطه خود را در ايران مستحكم نمايد ، ابتدا از طريق روشنفكري و عناصر خود فروخته وارد شده و اقدام كرد .
رضاخان پس از رسيدن به قدرت ، بزرگ ترين قدم را يه نفع فرهنگ غرب و در حقيقت سلطه غرب و استعمار انگليس در ايران برداشت ، وي به دستور اربابان خود با اقداماتي از قبيل عوض كردن لباس مردم كشور ، كشف حجاب ، ممنوعيت دين و شعائر ديني و عزاداري و تغيير سنت هاي مردمي بومي ، بزرگترين خيانت را به كشور و مردم ايران و مهمترين خدمت را به كشور هاي غربي و در رأس آنها انگلستان انجام داد و به چهره محبوب غرب البته نه محبوب آحاد مردم و افكار عمومي ، بلكه محبوب سلطه گران و سياستمداران غربي تبديل شد .
بدين ترتيب تهاجم فرهنگي غرب عليه اسلام و ملت ايران از زمان رضاخان به صورت جدي آغاز شده شكل هاي گوناگوني را يافته و تجزيه كرد . اين تهاجم در دوران محمد رضا خان به خصوص در 20 سال آخر حكومت وي شكل خطرناك تري پيدا كرد .

شيوه هاي تهاجم فرهنگي
دشمنان انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي و در رأس آنها آمريكا در راستاي تهاجم فرهنگي در خلال سال هاي اخير شيوه هاي مختلفي را به كار گرفته اند كه برخي از اين روش ها به قرار ذيل است :
1- اتهام ضديت نظام جمهوري اسلامي ايران با آزادي ، اين اتهام در حالي صورت مي گيرد كه به جرأت مي توان ادعا كرد كه ايران اسلامي يكي از كشورهايي است كه آزادي در چهار چوب موازين اسلامي در انواع مختلف آزادي بيان عقيده وجود دارد .
2- سست كردن پايه هاي ايمان جوانان نسبت به موضوعات ديني ، اعتقادي و مذهبي است
3- سوق دادن جوانان به سمت فساد و ابتذال ، شهوتراني ، ميگساري ، استعمال مواد مخدر و.. روش هايي است كه دشمن در اين راستا به كار گرفته و از آنها استفاده مي كند
4- تحقير و منزوي كردن جريان ادب ، هنر و فرهنگ اسلامي و انقلابي .
5- بي اعتنايي به آثار و فرآورده هاي هنري .

6- دفاع دروغين از حقوق بشر و اتهام نقض حقوق بشر به ايران .
7- عدم توجه لازم به ارزش هاي اسلام و انقلاب اسلامي در بخش هاي فرهنگي .
8- راه انداختن راديوها ، توزيع فيلمهاي ويديويي و تجهيزات ماهواره اي ارزان و به راه انداختن سايتهاي كامپيوتري مبتذل و سوء استفاده از تكنولوژي پيشرفته ارتباطات از روشهاي مؤثر تهاجم فرهنگي است .

 

روشهاي مقابله با تهاجم فرهنگي
1- اصلاح و تجديد نظر در ساختار نظام فرهنگي .
2- اصلاح و تجديد نظر در ساختار نظام آموزشي .
3- توجه به اسلام به عنوان دين حياتبخش و انسان ساز .
4- توجه به ارزش هاي انقلاب اسلامي .
5- گرامي داشتن و حمايت از عناصر مؤمن خودي .
6- نظارت قانونمند به محصولات فرهنگي .
7- اهتمام جدي به اجراي سياست هاي فرهنگي ، مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي .
8- تكيه بر فرهنگ بومي در ايران .
9- افزايش بينش و آگاهي مردم و آشنا ساختن آنها با فرهنگ غني و ميراث مفاخر فرهنگي اسلامي ايران .
01- فراهم ساختن زمينه رشد استعدادها و ظرفيت هاي جوانان و پرورش آنها و حمايت از نيروهاي خلاق ، و متعهد در زمينه هاي فرهنگي و هنري .
11- برنامه ريزي براي استفاده بهينه نوجوانان و جوانان از اوقات فراغت .
12- بسط و گسترش كانون ها و مؤسسات فرهنگي ، هنري و ورزشي .
13- استفاده از تكنولوژيهاي پيشرفتة ارتباطي و تبليغي در معرض فرهنگ اسلامي .

ما ميتوانيم برمبناي فرهنگ، سايرحوزه هارامورد تحليل قرار دهيم. ثمره شيرين نگاه فرهنگي در امور مختلف چيزي است که پژوهشگران مي توانند با کاوش بيشتر در انديشه هاي رهبري آن راآشکار سازند وتاثيرفرهنگ عمومي رابر رفتارهاي فردي واجتماعي وتصميم سازي هاوتصميم گيري هاي حکومتي مطاله نمايند.حال با شناخت به تهاجم فرهنگي و ويژگي هاي آن ودانستن راه هاي مقابله با آن ،با نوشتن برنامه مهندسي شده فرهنگي مي توان جهش را براي رسيدن به قله هاي رفيع توسعه واقتدار آغاز کرد .

هرچند که ايران عزيز با درايت رهبري ودولت مردان کارآمد با وجود کارشناسان معتقد ومتعهد دست رد بر سينه تهاجم هاي گذراي فرهنگي زده وآن را در نطفه خفه نموده اند وصداي رشد وبالندگي را به گوش همگان رسانده اند .اما بايد دانست که دشمن براي رسيدن به اهداف خود بيکار ننشسته وتمام راه ها را بررسي مي نمايد.

دشمن ابتدا يک ناهنجاري را با برنامه ودر دراز مدت به هنچار تبديل وبعد از مدتي آن را به فرهنگ مبدل مي سازد. برنامه منظم ،در کنار عوامل اجرايي قوي به بار مي نشيند .يکي از مواردي که دشمن را در رسيدن به تهاجم ياري مي کند اين است که به مطالعه فرهنگ وافکارورفتار عمومي  مي پردازدوچالشها ،نقاط قوت ونقاط ضعف را بررسي وبراي آن برنامه مي نويسدوحتي عواملي که موجب مي شوند تادر اجراي برنامه ها ناموفق ظاهر شوند ، شناسايي وراهکارهاي رفع اين خطا ها را معين مي سازد .با مطالعه رفتاري جوان ايراني آنها به اين مطلب رسيده اند که جوان ايراني داراي قابليت ها واستعدادهاي فراواني است که اگر به خواهد بارور شود هيچ برنامه اي نمي تواند آن را خدشه دار کند وتنها راه اين است که فرصت بارور شدن را از جوانان ماگرفته وغفلت را در تمام مباحث ديني وعلمي وارد کنند.روشهاي مقابله با تهاجم نياز به دستورالعمل داشته و بايددر راستاي رسيدن به اين اهداف ،نگاه مهندسي در زمان اجرا، مقدم بر ديگر برنامه ها باشد تابه نتايج مثبتي برسد ودر نهايت تهاجم وارد شده در فرهنگ خنثي شود.

اين همان مفهوم محوري مهندسي فرهنگي براي سامان دادن فرهنگ وومقوله تهاجم وسلطهء فرهنگي مي باشد   که به عنوان بنيان همه امور واساس همه تحولات وپيشرفتهاي کشور مطرح مي گردد وجهت هاي اصلي مهندسي فرهنگي را معين مي سازد اين عمل زماني رخ مي دهد که همهء نهادها، مسئولين وصاحبنظران و پژوهشگران جهت هاي اصلي را بسط دهند وتعميق ببخشند.

 

·        نتيجه:

وجود يک متولي ويک مرکز با يک فکر کلان وبا يک نگاه برتر وبالاتر از همهء جريانهاي فرهنگي در داخل کشورضروريست. تا حقيقت فرهنگي وعنصر فرهنگي رانظارت نمايند .به همين منظور بايد سياستگذاريهاي رسمي فرهنگي به سياستگذاري مهندسي فرهنگي درنگاه کلان به مباحث فرهنگي تبديل گردد. رفتار بايد دلسوزانه ومثل رفتار باغبان باشد. باغبان به هنگام نهال مي کارد، به هنگام آبياري مي کند، به هنگام هرس مي کند، به هنگام سمپاشي مي کند وبه هنگام ميوه چيني . بايد فضاي فرهنگي کشور راباغباني کرد.براي باغ با يدفنون کشاورزي ونقشه مهندسي تهيه يعني مسئولانه وبا دقت اين مقوله را دنبال كرد.ما بايد بدانيم كه خواستن توانستن است ومردان بزرگ اراده ميكنند نه آرزو

ما ميتوانيم ******

چيزي كه در صنعت نفت پيش روي شماست حاصل دست رنج توانستن وخواستن جوانان غيور اين مرزو بوم است كه بالندگي ،رشد وشكوفايي را به ارمغان آورده اند.

 

 

منابع :

·         ويژه نامه ( تداوم آفتاب)مرداد 87

·         روانشناسي پرورشي – دكتر علي اكبر سيف

·         سخنراني مقام معظم رهبري در سالهاي 81-82-83در مورد فرهنگ

·         بيانات رهبري در ديدار با سينما گران 1385

·         گفتگو جام جم با حداد عادل – فرهيختگي رهبري – جام جم 87

·         روح‌الامين، محمود. زمينه‌فرهنگ‌شناسي، چاپ‌ دوم، تهران: انتشارات‌ عطار، ۱۳۶۸  

·          محمد تقي مصباح يزدي، تهاجم فرهنگي، انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، چاپ سوم

 

 رحيم  محمدي بالادزايي 

 

دوشنبه 17 اسفند 1388 - 15:6


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری