سه‌شنبه 25 مهر 1396 - 9:32
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

داود خسروي

 

درباره به رنگ ارغوان

 

«چگونگي توليد فيلم»

29 دي ماه 1382 فيلمبرداري «به رنگ ارغوان» در روستاي سنگ ده شهرستان پل سفيد در پنجاه كيلومتري قائمشهر نزديك ارتفاعات سوادكوه آغاز شد. پس از آغاز فيلمبرداري لوكيشن فيلم بدل به يك استوديو شد. در گوشه‌اي پلاتو قرار داشت و همه چيز تحت كنترل گروه فيلم‌سازي بود. گروه فيلم سازي به فضايي نياز داشت كه دو خانه دو شخصيت اصلي فيلم، روبه‌روي هم باشد. خانه مرد (بهزاد با بازي حميد فرخ‌نژاد) در طبقه بالاي قهوه‌خانه‌اي بود. ساخت قهوه‌خانه را محسن شاه ابراهيمي (طراح صحنه) بر عهده گرفت. او جايي را كه قبلاً آغل گوسفندان بود و بدل به محلي متروك شده بود به شكل يك قهوه‌خانه درآورد.

با توجه به اينكه، حدود چهل درصد از فيلم در اتاق محل سكونت مرد و قهوه‌خانه مي‌گذشت. نياز به طراحي صحنه دقيق و خلاقانه‌اي حس مي‌شد كه محسن شاه‌ابراهيمي به خوبي از عهده‌اش برآمد. او وسايل صحنه (آكسسوارها) را به حداقل رسانيد. چرا كه فضاي عاشقانه فيلم نياز به طراحي صحنه خلوتي داشت تا احساسات عاشقانه در ميان صحنه‌آرايي پرتكلف و شلوغ گم نشود و تحت تأثير عناصر فرعي قرار نگيرد.

مديريت فيلمبرداري را حسن كريمي به بهترين نحوي انجام داد. در «به رنگ ارغوان» به جاي آنكه مانند بسياري از فيلم‌هاي سينماي ايران از دوربين‌هاي 35 ميليمتري قديمي و رده خارج استفاده شود. به دليل اينكه تهيه‌كننده فيلم هزينه سنگين كرايه دوربين را تقبل كرد از دوربين آريفلكس 535 كه دوربين بسيار حرفه‌اي و كاملي است براي فيلمبرداري «به رنگ ارغوان» استفاده شد. حسن كريمي قبلاً دستيار عزيز ساعتي در فيلم آژانس شيشه‌اي بوده است. در نيمه پاياني اسفند 1382 فيلمبرداري به رنگ ارغوان به پايان رسيد.

«مشكلات نمايش فيلم»

بعد از آماده شدن «به رنگ ارغوان» همه منتظر بودند تا فيلم در بيست و سومين جشنواره فيلم فجر (1383) به نمايش دربيايد. وقتي اسامي فيلم‌هاي بخش مسابقه جشنواره اعلام شد، نام به رنگ ارغوان هم در ميان آن‌ها به چشم مي‌خورد. حتي فيلم در برنامه‌هاي روزانه جشنواره هم قرار گرفت، اما سه روز قبل از آغاز جشنواره شايعاتي در رابطه با مشكل نمايش فيلم در جشنواره به گوش رسيد. گفته مي‌شد كه با درخواست مستقيم وزير اطلاعات وقت (علي يونسي) فيلم قابل نمايش نيست و سيدجمال‌ ساداتيان (تهيه‌كننده فيلم) اعلام كرد كه به رنگ ارغوان توقيف شده است. فرداي آن روز و در فاصله دو روز مانده تا جشنواره، نامه حاتمي‌كيا به وزير اطلاعات منتشر شد، و به رنگ ارغوان به طول كلي از جشنواره خارج شد و به محاق رفت.

حاتمي‌كيا دو روز قبل از آغاز جشنواره در نامه‌اي به وزير اطلاعات نوشت: «شهادت مي‌دهم كه به عنوان پدر معنوي به رنگ ارغوان با ميل و خواست شخصي خودم، فيلم را از شركت در جشنواره فجر محروم مي‌كنم. مي‌دانم شما نيز همچون من، از اين كه حاصل يك سال زحمت اهالي هنر در دولت هنر دوست خاتمي چنين سرنوشتي پيدا كرده، متأسف هستيد من و يارانم منتظر روزي خواهيم بود كه به رنگ ارغوان در فضايي صرفاً فرهنگي به همراه شما و يارانتان در منظر نگاه مخاطبان اصلي آن قرار گيرد.»

در طول سال‌هاي بعد از ساخت به رنگ ارغوان، سيدجمال ساداتيان نامه‌نگاري‌هاي زيادي براي رفع توقيف فيلم انجام داد. از جمله اينكه در زمان دولت نهم تلاش كرد پرونده فيلم دوباره به جريان بيفتد ولي ظاهراً حل‌ مسئله در دستور كار وزير ارشاد دولت نهم نبود. به همين ساداتيان ناچار شد به رئيس جمهورنامه بنويسد. او در نامه‌اي خطاب به احمدي‌نژاد نوشت: «براي وزراي محترم ارشاد اسلامي و اطلاعات نامه نوشتم كه متأسفانه هر دو وزارتخانه تا امروز جواب مكاتبات را نداده‌اند. اخيراً وزير محترم ارشاد اسلامي در پاسخ به درخواست آقاي حاتمي‌كيا از خود سلب مسئوليت، و تصميم‌گيري اين موضوع را به وزارت اطلاعات ارجاع نمودند. علي‌الاصول قيم و حامي سينما بايد وزير ارشاد اسلامي باشد كه متأسفانه خود را بي‌تكليف نمودند و از اين موضوع خارج شدند. اگر تصميم‌گيري برايتان به هر دليلي سخت است جمعي كارشناسان هنري خارج از حوزه امنيتي مشخص شود تا به اين امر رسيدگي و نظر آن‌ها براي همه لازم‌الاجرا باشد.» سه روز بعد از اين نامه در تاريخ شانزدهم ارديبهشت ماه، جواد شمقدري كه در آن زمان مشاور فرهنگي و هنري رئيس جمهور بود، اعلام كرد كه به رنگ ارغوان را ديده، و از نظر او فيلم هيچ مشكلي ندارد. رئيس جمهور نيز فرمان رفع توقيف فيلم را داد. اما نامه‌نگاري رئيس جمهور نتوانست مشكل فيلم را برطرف كند. پس از تغيير مديريت ارشاد و انتصاب شمقدري در مقام معاونت سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، پرونده فيلم دوباره به جريان افتاد و شمقدري تصميمش درباره نمايش عمومي فيلم را به اجرا درآورد. در نهايت فيلم در جشنواره امسال بدون هيچ تغييري پس از پنج سال به نمايش درآمد. به گفته ساداتيان تنها تغييري كه در فيلم صورت گرفته ارتقاء سيستم صوتي آن بوده و حتي يك نما از فيلم دچار جابه‌جايي يا تغيير نشده است.

«درباره بازيگران فيلم»

حميد فرخ‌نژاد كه در «به رنگ ارغوان» نقش اصلي را بازي مي‌كند، در فيلم «ارتفاع پست» هم با حاتمي‌كيا همكاري داشته است. نقش فرخ‌نژاد در فيلم پيچيدگي خاصي دارد به همين جهت او در طول فيلم به طور مداوم در حال مشورت با حاتمي‌كيا در مورد نقش خود بود. هر جا كه فرخ‌نژاد به مشكلي برمي‌خورد، حاتمي‌كيا به طور دقيقي شخصيت بهروز را برايش تحليل مي‌كرد. اين مشورت‌ها و جلسات تا پايان فيلم با حاتمي‌كيا ادامه داشت.

فرخ‌نژاد به خوبي از عهده نقش دشوارش برآمده، او در نقش بهروز در حقيقت دو شخصيت را بازي كرده است. در وجود او دو آدم با خصوصيات متفاوت در كنار هم هستند. شخصيت‌ ظاهري بهروز يعني چهره‌اي كه از خود در ميان جمع نشان مي‌دهد آدمي ساده و بي‌دست و پاست و اين ظاهر همه را فريب مي‌دهد. در حالي كه شخصيت اصلي او يك مأمور اطلاعاتي بسيار جدي و حتي‌ گاه خشن است. فرخ‌نژاد تعادلي ظريف ميان اين دو شخصيت ايجاد كرده به گونه‌اي كه اين تعويض و تبديل نقش‌ها به درستي براي تماشاگر جا مي‌افتد و قابل‌ باور است. ما هم بهروز بي‌دست و پا را در ميان جمع‌ مي‌پذيريم و هم يك مأمور اطلاعاتي حرفه‌اي برايمان قابل باور است.

ناآشناترين چهره فيلم حاتمي‌كيا، خزر معصومي دانشجوي سال سوم حقوق در نقش اول زن فيلم يعني ارغوان است. هر چند او بعدها در فيلم باغ‌‌هاي كندلوس (ايرج كريمي) و سريال يك مشت پر عقاب هم بازي كرد. او نه جايي آموزش بازيگري ديده بود و نه قصد ورود به دنياي سينما را داشت. بازي او در «به رنگ ارغوان» به صورتي كاملاً تصادفي رخ داد. او در مؤسسه كارنامه به طور آزاد به كلاس‌هاي تاريخ هنر آيدين آغداشلو مي‌رفت. حبيب رضايي كه در مؤسسه كارنامه كلاس بازيگري داشت، خزر معصومي را ديد و او را به حاتمي‌كيا معرفي كرد. وقتي معصومي فيلمنامه را خواند، داستان فيلم به نظرش بسيار جذاب و شگفت‌انگيز آمد. معصومي شخصيت ارغوان را از خود دور نمي‌ديد و حتي بسياري از ويژگي‌هاي او را منطبق بر شخصيت خود يافت. زماني كه گروه فيلمبرداري هنوز از تهران خارج نشده بودند در دورخواني‌ها، حبيب رضايي و حميد فرخ‌نژاد بسيار به خزر معصومي كمك كردند به همين دليل ترس معصومي به تدريج از بين رفت تا در اولين روز فيلمبرداري دچار دلهره و سردرگمي نشود.

خزر معصومي به خوبي از عهده نقش ارغوان برآمده است. او نقش يك دختر مستأصل و رنج‌ ديده را به نحو مؤثري جان بخشيده، او مانند غريقي است كه مي‌خواهد به هر چيزي متوسل شود تا از غرق شدن نجات يابد.

يكي از بازيگران فيلم در نقش‌هاي فرعي فرهاد قائميان است. او نقشي كامراني (پدر ارغوان) را در فيلم بازي مي‌كند. قائميان قرار بوده كه در «ارتفاع پست» هم با حاتمي‌كيا همكاري داشته باشد. ولي چون همزمان مشغول بازي در فيلم «قارچ سمي» (رسول ملاقلي‌پور) بود نتوانست به گروه حاتمي‌كيا بپيوندد. قائميان نقش را بازي مي‌كند كه قرار است نقش منفي داستان باشد ولي پرداخت حاتمي‌كيا و بازي قائميان باعث شده كه شخصيت كامراني از يك نقش منفي تيپيك فاصله بگيرد. كامراني در هم شكسته و رنج ديده است. سا‌ل‌ها دوري از خانواده و وطن او را مستأصل كرده و حال با غمي جانكاه و احساس پشيماني مي‌خواهد به هر قيمتي دخترش را ببيند.

 

 

 

دوشنبه 10 اسفند 1388 - 10:29


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری