شنبه 27 آبان 1396 - 13:44
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

دكتر محمدرضا فاخري

 

به سوي وحدت(5)

 

 

 آيا مسلماني كه اهل بيت را دوست نداشته باشد به بهشت مي‌رود؟ 

 

پرسش‌هاي دانشجوي اهل سنت از دكتر محمد رضا فاخري

dmrfakheri@yahoo.com

 

 دانشجو: با سلام خدمت آقاي دكتر ، بحث گذشته راجع به حضرت مهدي عليه السلام بسيار                               دل انگيز و جذاب بود. لذا خواهشمندم ، اگر در قرآن و كتب مورداعتماد ما راجع به بقيه امامان شيعه مطالبي داريد بفرمائيد.

دكتر: باسلام خدمت برادر عزيزم، از اينكه مطالب را با علاقه و بدون تعصب، دنبال مي فرمائيد، متشكرم. يكي از مطالبي كه مورد اتفاق شيعه و سني است و در قرآن كريم ، بسيار روي آن تأكيد شده است محبت به اهل بيت عليهم السلام است . خداوند متعال در قرآن كريم مي فرمايد:

«قل لا اسئلكم عليه اجراً الا الموده في القربي و من يقترف حسنه نزد له فيها حسناً ان الله غفور شكور» يعني اي پيامبر به مردم بگو كه من از شما اجري طلب نمي كنم، جز آنكه از شما ميخواهم كه نسبت به نزديكان (من) مودت داشته باشيد و هركس كارنيكي انجام دهد بر نيكوييش مي افزاييم، بدرستيكه خداوند بسيار آمرزنده و شكور است.(1)

دانشجو: اگر ممكن است بفرمائيد شأن نزول اين آيه چه بوده است؟

دكتر: بنده جواب شما را از كتاب شواهد التنزيل حاكم حسكاني از علما ي اهل تسنن عرض مي نمايم:

«پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله هنگاميكه وارد مدينه شدند، ميهماناني بر ايشان وارد مي شدند و ايشان از نظر مالي در حدي نبودند كه بتوانند از آنان پذيرايي نمايند. لذا بعضي از انصار به بقيه گفتند: اين مرد (رسول خدا) كسي است كه خداوند به دست او شما را هدايت كرده و ميهماناني به ايشان وارد مي شوند كه توانايي پذيرايي از آنان را ندارند لذا در حدي كه به شما ضرري نمي رساند ، براي او مقداري از اموالتان را جمع كرده و به او بدهيد كه بتواند در اين فشارهاي مالي، از آن استفاده كند. پس براي ايشان هشت صد دينار طلا جمع كرده، خدمت ايشان رسيده و عرض كردند:

اي رسول خدا، شما خواهرزاده ماهستيد، خداوند به وسيله شما ما را هدايت فرموده است. بر شما مشكلات مالي وارد مي شود كه امكان تدارك آنرا نداريد پس ما فكر كرديم  كه از اموالمان مقداري جمع كرده و خدمت شما تقديم كنيم و اين پول خدمت شما باشد. پس آيه نازل شد: «قل لا اسئلكم عليه اجرأ الا الموده في القربي» يعني من براي انجام رسالت و آوردن قرآن از شما مزد و رزقي طلب نمي كنم ، مگر دوستي نسبت به نزديكانم، يعني مرا و اهل بيت و نزديكانم را دوست بداريد. ابن عباس مي گويد:منافقين با خود گفتند: پيامبر از طرح اينكه اهل بيتش را دوست بداريم، هدفي ندارد جز آنكه بعد از او، تابع آن ها باشيم (و اين حرف از جانب خداوند نيست) پس از نزد ايشان خارج شدند. سپس جبرئيل برپيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نازل شد و حرف منافقين را به پيامبر اكرم خبر داد. پس خداوند آيه نازل فرمود كه: «ام يقولون افتري علي الله كذبا» «آيا(منافقين) مي گويند، پيامبر بر خداوند به دروغ،افترا بسته؟» يعني (فريضه) محبت به اهل بيت (عليهم السلام) ساخته وپرداخته خود پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) است.!! پس مردم گفتند: اي پيامبر خدا، ما گواهي ميدهيم كه تو در آنچه كه بما گفتي، صادق هستي . پس آيه نازل شد: «و هو الذي يقيل التوبه عن عباده» يعني اوست كسي كه توبه بندگان را مي پذيرد.

دانشجو : چه واقعه جالبي بود . آيا ممكن است توضيح بيشتري در مورد «قربي» برايم بفرمائيد؟

دكتر: آيات قرآن كريم، خود «قربي» را توضيح ميدهند. ثعلبي مفسر سني در اين مورد مي گويد: (3)

«قربي» كساني هستند كه صدقه بر آنها حرام بوده و بين آنان خمس تقسيم مي شود و آنها بني هاشم و نيز عبدالمطلب هستند. دليل اين گفته فرمايش خداوند است كه مي فرمايد:

«و اعلمو انما غنمتم من شيئ فان لله خمسه و للرسول و لذي القربي»(4) و آيه «ما افاء الله علي رسوله من اهل القري فلله و للرسول و لذي القربي» (5) و آيه «و ات ذالقربي حقه» (6)

و مي دانيم كه طبق آيه اول خمس به اهل بيت مي رسد و پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) طبق آيه سوم ، فدك را به حضرت زهرا بخشيدند. بنابراين، «قربي» معنايي جز اهل بيت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله ندارد .

دانشجو : روايات، «قربي» را چگونه معني مي كنند؟

دكتر: احاديث متعددي در كتب برادران اهل تسنن آمده كه «قربي» را به اهل بيت پيامبر اكرم (ص) معني كرده اند: مثل تفسير روح المعاني كه ذيل آيه 23 شوري ، از احمد بن حنبل، بخاري، مسلم و ترمذي نقل كرده كه «قربي» آل محمد هستند(7) و نيز در كتاب الدر المنثور بدين گونه آمده:

«علي بن الحسين(امام سجاد عليه السلام) را بصورت اسير به دروازه دمشق آوردند. فردي از اهل شام برخواست و گفت خدا را شكر كه شما را كشته و ريشه كن نمود. علي بن الحسين رضي الله عنه فرمود:آيا در قرآن، سوره آل حم را خوانده اي؟ عرض كرد: بلي. فرمود آيا آيه «قل لا اسئلكم عليه اجرأ الا الموده في القربي» را خوانده اي ؟ عرض كرد : آيا شما آنان هستيد؟ فرمود : بلي (8) و نيز ابن عباس نقل ميكند كه وقتي آيه «قل لا اسئلكم ...» نازل شد را از پيامبر اكرم پرسيدم، اين «قربي» كه مودتشان بر‌ ما واجب شده چه كساني هستند؟ حضرت فرمودند: علي و فاطمه و در فرزندشان رضي الله عنهم (9)

دانشجو : آقاي دكتر لفظ عجيبي در اين حديث به كار رفته است. آيا واقعاً مودت اهل بيت بر ما واجب است؟

دكتر: براي اينكه شما در وجوب محبت اهل بيت ترديدي نكنيد، نظرتان را به اين حديث شريف از پيامبر اكرم به نقل از حاكم حسكاني و ابن عساكر از علماي اهل تسنن جلب مي نمايم.

«خداوند ، انبياء را از درختان مختلف آفريد و من و علي را از يك شجره واحد، آفريده شديم. پس من اصل و ريشه درخت هستم و علي ساقه آن ، حسن و حسين ميوه هاي آن و شيعيانمان، برگهاي آن درخت هستند. پس هر كس به شاخه اي از شاخه هاي اين درخت چنگ بزند، نجات مي يابد و هر كس كه از آن منحرف شده هلاك ميشود. و اگر بنده اي سه هزار سال بين صفا و مروه عبادت خدا را بكند تا مانند مشك پوسيده شود سپس محبت ما را درك نكند، خداوندا او را به رو به ‌آتش جهنم مي اندازد، سپس آيه را تلاوت فرمودند كه «قل لااسئلكم عليه اجرأ الا الموده في القربي» (10)

دانشجو : به نظر جنابعالي علت اينهمه تأكيد بر محبت اهل بيت چيست؟

دكتر: آلوسي مفسر اهل تسنن اين سوال را با يك مثال جواب ميدهد: «ما الان در درياي تكليف قرار داريم و امواج شبهات (فكري)  وشهوات به ما برخورد مي كند و كسي كه در دريا قرار دارد احتياج به دو چيز دارد 1- كشتي سالم و بدون عيب(كه از امواج و غرق شدن نجات يابد) 2- ستارگان درخشان (كه راه را گم نكند) پس هنگاميكه سوار بر اين كشتي شد و چشم به ستارگان دوخت، معمولا اميد سلامت ونجات خواهد داشت لذا ما اهل سنت سوار كشتي محبت آل محمد مي شويم و ...(11)

طبيعي است كه انسان بايد به منجي خود علاقه مند باشد تا تمام وجود خود را دربست در اختيار او قرار دهد. علاقه باعث قرابت ميگردد ونزديك شدن به محبوب نجات بخش، باعث  نجات يافتن از تمامي خطرات مي شود. لذاست كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي فرمايند:

«خداوند مودت اهل بيت را واجب نساخت مگر اينكه مي دانست كه آنها ابداً از دين بر نميگردندو بسوي گمراهي برگشت نمي كنند» (12) لذا چون اينان صددرصد، درخط هدايت هستند واجب شدن محبت و ارتباط عاطفي با آنان، مردم را به آنها پيوند داده و از سقوطشان در دره هاي گمراهي جلوگيري مي نمايد. و اين همان بيان حديث مشهور سفينه است كه پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند: مثل اهل بيت من مثل سفينه نوح است كه هر كس سوار آن شد نجات يافته و هر كس آن را ترك نمود غرق ميشود (13)

به حكم عقل و وجدان، انسان كسي را كه نجات بخش او از هلاكت و گمراهي باشد، دوست مي دارد و هر كه اين دوستي را تقويت كند، هدايت ونجاتش از مهالك، تضمين بيشتري خواهد يافت و بالعكس، كينه و دشمني نسبت به انسانهاي پاك و هدايتگر، سبب دوري از هدايت و نور و نتيجتاً سوق دادن آدميان بسوي جهنم ، خواهد بود.

دانشجو : واقعاً بغض به اهل بيت باعث سقوط به جهنم مي‌شود؟

دكتر: شما به تفاسير اهل تسنن، مثل تفسير كشاف و الكشف و البيان، مراجعه بفرمائيد، انسان وقتي بعضي حقايق را كه دراين كتب ذكر شده، مطالعه كند، در مي يابد كه چگونه متأسفانه بخش عظيمي از مسلمين با فراموش كردن اين كشتي نجات، خود را به دام موجهاي هولناك گمراهي انداخته اند. فرزند نوح، اگر هزار برابر پدر، عبادت داشته باشد وقتي كه سوار كشتي نوح نشود، خود را آگاهانه بدست امواج سهمگين سيلابها سپرده و نتيجه اي جز مرگ در انتظار او نخواهد بود. دقت بفرمائيد كه پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله نتيجه ي محبت و دشمني با اهل بيت را چگونه توصيف مي فرمايند: «هركس با محبت آل محمد بميرد، شهيد مرده است، آگاه باشيد، هر كسي كه بر محبت آل محمد بميرد گناهانش آمرزيده است، هركسي به محبت آل محمد بميرد، توبه كننده مرده است. هر كس كه بر محبت آل محمد بميرد ملك الموت و سپس نكير و منكر او را به بهشت بشارت مي دهند. هركس بر دوستي آل محمد بميرد، بسرعت به بهشت مي رود، همانطور كه عروس به سمت خانه شوهرش مي رود. آگاه باشيد هركس بر حب اهل بيت بميرد، دو در از قبرش به سمت بهشت باز ميشود. بدانيد كه هر كس بر محبت اهل بيت بميرد ، خداوند قبرش را محل زيارت ملائكه رحمت، مي نمايد. آگاه باشيد كه هر كس بر محبت آل محمد بميرد، بر روش پيامبر و جماعت مسلمين مرده است.

و بدانيد كه هر كس بر دشمني آل محمد بميرد، در روز قيامت، در حاليكه در پيشانيش «دور و مأيوس از رحمت خدا» نوشته شده، حاضرش كنند. آگاه باشيد كه هر كس به بغض آل محمد بميرد كافر مرده است بدانيد كسيكه بر دشمني آل محمد بميرد، بوي بهشت را استشمام نمي كند(16)

دانشجو : جناب دكتر بنده واقعاً در مقابل پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله احساس شرمندگي زياد مي‌كنم. چرا كه پيامبر اكرم فرموده اند «و ما سئلتكم من اجر فهو لكم » (17)يعني آنچه كه من از شما طلب اجر نمودم(محبت به اهل بيت) به نفع خود شماست و اجر من فقط با خداوند است. اي كاش با اين احاديث زيبا زودتر آشنا مي شدم و در محبت به اهل بيت كه رمز سعادت و موفقيت انسانهاست كوتاهي نمي نمودم.

دكتر: درود بر شما، خداوند متعال در ادامه آيه 23 شوري بشارت مي‌دهد كه «ومن يقترف حسنه نزد له فيها حسنه» يعني هر كس حسنه اي را كسب نمايد، ما اين حسنه را برايش زياد مي كنيم كه در تفسير آمده است اين حسنه مودت آل محمد است.(18)

يعني هر كس كه در مسير محبت به اهل بيت بيفتد خداوند روزبروز اين نعمت را برايش گسترده تر ميكند.

انشاءالله همه گروه هاو فرق اسلامي با روي آوردن بيش از پيش به محبت اميرالمومنين و فرزندانشان، دربهاي سعادت و موقعيت را بر خود گشوده،وحدتي بسيار مستحكم حول محور محبت اهل بيت ايجاد نمايند. از اينكه بحث به درازا كشيد معذرت مي خواهم خدانگهدار .

دانشجو : بسيار از لطفتان ممنونم . خدانگهدار.


پي‌‌نوشت‌ها:

1- 23- شوري

2- شواهدالتنزيل لقواعد التفضيل حاكم حسكاني ج 2 ص 202

3- الكشف و البيان من تفسير القرآن ثعلبي سني ج 8 ص 312

4- 41- انفال

5- 7- طه

6- 26 – اسراء

7- روح المعاني آلوسي – سني ج 3، ص 31

8- الدر المنثور سيوطي ج 6 ص 7

9- شواهد التنزيل لقواعد التفضيل ج 2 ص 194 و نيز كفايه الطالب گنجي باب 11 ص 90 كشاف ج 2 ص 339 – ذخاير العقبي ص 25- مجمع الزوائد ج 7 ص 103 نورالابصار ص 101 صواعق ص 101 الكشف و البيان ثعلبي ج 4 ص 328

10- شواهد التنزيل ج 2 ص 204 و ابن عساگر در تاريخ دمشق

11- روح المعاني في تفسير القرآن العظيم آلوسي سني ج 13 ص 33

12- تفسير كنزالدقايق و بحر الغرائب ج 11 ص 505

13- مدرك سفينه

14- الكشاف عن حقايق غوامض التنزيل زمخشري سني ج 4 ص 320

15- الكشف و البيان عن تفسير القرآن ثعلبي سني ج 4 ص 220

16- الكشاف من حقايق غوامض التنزيل ج 4 ص 220

17- 47- سباء

18- الدر المنثور في تفسير الي المأثور ج 6 ص 7

 

دوشنبه 10 اسفند 1388 - 10:3


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری