يكشنبه 4 تير 1396 - 18:25
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان كردستان

 

عدالت در قرآن

 

 

  يكي ازمهمترين الگو ونمونه هاي بارزي که  اسلام به آن اهميت زيادي داده، برقراري عدالت در بين افراد با هويت هاي مختلف است؛ بنابرين به تمام پيروان خود دستور اكيد داده است كه صرف نظرازهر نوع امتيازي، از قبيل رنگ، نژاد،  ثروت،  مقام ونسب و... در بين مردم با عدالت ودادگري رفتار نمايند، و از ايجاد اختلاف و تفرقه خوداري نمايند، خداوند در اين باره  مي فرمايد:

« يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلى‏ أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقيراً فَاللَّهُ أَوْلى‏ بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى‏ أَنْ تَعْدِلُوا وَ إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبيراً » 1

اي کساني که ايمان آورده ايد کاملاً قيام به عدالت کنيد براي خدا شهادت دهيد اگر چه اين گواهي به زيان خودشما، يا پدر و مادر و نزديکان شما بوده باشد؛ چرا که اگر آنها غني يا فقير باشند خداوند سزاوارتر است که از آنان حمايت کند. بنابراين از هوي و هوس پيروي نکنيد؛ که از حق، منحرف خواهيد شد و اگر حق را تحريف کنيد و يا از اظهار آن اعراض نماييد خداوند به آنچه انجام مي دهيد آگاه است.

تمام كلمات و جملات اين آيه در راستاى تشويق و تأكيد بر عدالت است. قيام به عدالت و گواهى به عدالت و دورى از هر گونه فردگرايى، نژادگرايى و يا ضعيف‏گرايى، معيار حقّ و عدالت است، نه فقر و غنى، يا خويش و خويشاوند.2

دراين آيه ي شريفه خداوندبه مؤمنان دستور اكيد مي دهدكه دراجراي عدالت كمال دقت را كنند وهميشه به حق ، وتنها به خاطر خداشهادت دهند ونبايد در اداي شهادت هيچ فائده وغرض دنيائي را درنظر داشته باشند . شهادت بايد واقعي باشد هرچند به زيان خود شهادت دهنده يا پدرومادرونزديكان او تمام شود نبايد به خاطر ثروت وترس ازقدرت ثروتمند وقدرتمند وبا به خاطر رحم وشفقت ودلسوزي نسبت به فقيرومستمند از اداء شهادت حق خود داري شود؛ چراكه رضاي خدا بهترازرضاي ايشان است وخداوندآگاه تر به مصلحت آن مي باشد بنابراين برشاهدان لازم است بدون رعايت هيچ گونه امر ديگري ، وتنها به خاطر رضاي خدا وهر چه را مي دانند مطابق واقعيت اعلام كنند. 3

در اين آيه چندين پيام مهم وجود دارد به آن اشاره مي كنيم :

1:  به پاداشتن عدالت هم واجب است، و هم لازمه‏ى ايمان است. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ»

2: قيام به عدالت، بايد خوى و خصلت مؤمن گردد. كلمه «قَوَّامِينَ» يعنى بر پا كننده دائمى قسط و عدل، گواه اين مطلب است.

3: عدالت، حتّى نسبت به غير مسلمان نيز بايد مراعات شود. به اقتضاى اطلاق «كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ»

4:عدالت بايد در تمام ابعاد زندگى باشد. در اقامه عدل نام مورد خاصّى برده نشده است. «قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ»

 5:  گواه شدن و گواهى دادن به حقّ، واجب است. «كُونُوا»، «شُهَداءَ لِلَّهِ»

6: نبايد هدف از گواهى دادن، دست‏يابى به اغراض دنيوى باشد. «شُهَداءَ لِلَّهِ»

 7 : اقرار انسان عليه خودش معتبر است. «شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلى‏ أَنْفُسِكُمْ»

8 : ضوابط بر روابط مقدّم است. «وَ لَوْ عَلى‏ أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ»

9 :رعايت مصالح خود و بستگان و فقرا، بايد تحت الشعاع حقّ و رضاى خدا باشد. «شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلى‏ أَنْفُسِكُمْ ...»

10: سود و مصلحت واقعى فقرا و اغنيا از طريق شهادت به ناحقّ تأمين نخواهد شد. «إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيراً فَاللَّهُ أَوْلى‏ بِهِما»

 11 :همه در برابر قانون مساويند. «غَنِيًّا أَوْ فَقِيراً»

 12: پيروى از هواى نفس مانع اجراى عدالت است و ملاحظه فاميل و فقر و غنا نشانه‏ى هوى پرستى است. «فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى‏ أَنْ تَعْدِلُوا»

 13 :اداى شهادت واجب است و كتمان و تحريف آن ممنوع. «إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا»

 14:هر نوع كارشكنى، تأخير و جلوگيرى از اجراى عدالت، حرام است. «إِنْ تَلْوُوا»

 15 :ضامن اجراى عدالت، ايمان به علم الهى است. «فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً» .4 همان طوري كه بيان كرديم عدالت يكي ازمهمترين اركان حكومت اسلامي مي باشد كه باعث تقسيم ثروت وامكانات دربين همه ي افراد جامعه مي باشد.

قرآن كريم تنها به اقامه عدل ودادگري دربين مسلمانان اكتفا نمي كند بلكه به مؤمنان دستور مي دهد كه حتي لازم است با دشمنان باعدل ودادگري رفتار كنند و مي فرمايد:

« وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى‏ أَلاَّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‏»5

بغض وعداوتي كه باقوم وجماعتي داريد شما رابه ناديده گرفتن عدل ودادگري درمعامله با ايشان وادارنكند ،بلكه درهمه ي احوال وبا همه ي افراد بدادگري رفتار نمائيد چرا كه دادگري نزديك به تقواي الهي است .

درآيات بسياري ازقرآن امر به رعايت عدالت ودادگري وتعظيم وتكريم شأن عدالت آمده است و مي فرمايد:

« وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْل‏»6

هر گاه دربين مردم به قضاوت وداوري نشستيد، به عدالت حكم كنيد.

حتي خداوند به مسلمانان دستور مي دهد كه درگفتارشان هم رعايت عدالت كنندو مي فرمايد:

«وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى‏ »7

هنگامي كه سخني(دركارداوري ياگواهي وياروايت خبري)گفتيد دادگري كنيدوازحق منحرف نشويد هر چند كسي كه سخن به نفع يازيان اوگفته مي شود ازخويشاوندان باشد.

از جمله ركن انتظام زندگى مسلمانان آنست كه در گفتار نيزعدالت را رعايت نمايند و از اظهار حقيقت و صدق گفتار تخلف نكنند و بمنظور جلب نفع و يا دفع ضرر از خود و خويشان و دوستان از حقيقت و اظهار واقع دريغ ننمايند و در اداء شهادت و اقرار و وصيت و داورى و حكميت واقع و حقيقت را بيان كنند و تفاوت ميان خويشان و اجنبى نگذارند.8

بدون ترديد قرآن كريم وحي الهي است كه خداوند براي هدايت وسعادت بشر فرستاده است ، اين كتاب حاوي كليه قوانين زندگي از خانواده گرفته تا جامعه و... مطرح نموده است واگر انسان بخواهد به كمال برسد بايدبراي اداره جامعه به قوانين الهي چنگ زده وبه آنها جامه عمل بپوشاند.

 


1: نساء 135

2: تفسير نور، قرائتي محسن،ج2،ص408، ناشر: مركز فرهنگى درسهايى از قرآن‏، تهران‏، 1383 ش‏

3:  روح الدين الاسلامي ، طباره عفيف عبدالفتاح ، مترجم: ابوبكر حسن زاده ، ص514، ناشر: امتشارات محمدي ،چاپ اول ، سقز 1375ش.

4: تفسير نور ، ج2، ص 408

5: مائده 8

6 : نساء 58

7: انعام 152

8: انوار درخشان‏، حسينى همدانى سيد محمد حسين‏،  ج 6، ص 196 ، ناشر: كتابفروشى لطفى‏، تهران‏ 1404 ق‏

 

 کانون فرهنگي تبليغات اسلامي شهرستان ديواندره

 

 

چهارشنبه 21 بهمن 1388 - 9:58


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری