سه‌شنبه 3 ارديبهشت 1398 - 4:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

پارسي پژوهان آذربايجان نشان ارتباط مردم آذربايجان و ايران

 

کتاب «پارسي پژوهان آذربايجان» با موضوع بررسي تاريخ لغت‌شناسي و دستور زبان پارسي در ميان اهالي ادب و زبان‌شناسان آذربايجان است كه «جميله صادقووا» و «طيبه علي اصغرووا» به زبان آذري نوشته‌اند و «پرويز زارع‌شاهمرسي» آن را به فارسي ترجمه كرده است.

به گزارش سازمان تبليغات اسلامي، اين کتاب ترجمه‌اي از کتاب نوشته شده به همين نام در جمهوري آذربايجان است كه به پيدايش فارسي پژوهي، پيدايش زبان دستور فارسي به‌وظيفه آذربايجاني‌ها و زبانشناسان مشهور اين خطه اشاره كرده است.

مولفان در مقدمه اين کتاب آورده‌اند: در جهان زبان شناسي پارسي در دو زمينه لغت شناسي و دستور زبان رشد كرده است. اما اگرچه شناخت تاريخ دستور زبان جايگاه مهمي در دانش زبان پارسي دارد ولي تا دوره‌هاي اخير پژوهش‌هاي جدي درباره اين مساله انجام نشده است، از اين ديدگاه پژوهش در تاريخ دستور زبان پارسي به مثابه امري ضروري در برابر زبانشناسي ايران قرار دارد.

به باور ايشان، فارسي‌پژوهي سابقه‌اي كهن دارد. اين دانش در مسيري تقريبا هزار ساله راه پيشرفت را در پيش گرفته تا به موقعيت امروزين رسيده است و از اين رو بررسي آن واجب مي‌شود. «پارسي پژوهان آذربايجان»  يک دوره تقريبا هزار ساله را از قطران تبريزي تا ميرزا عبدالله غفاروف مورد بررسي قرار داده است كه دوره تقريباً هزارساله را از قطران تبريزي تا ميرزا عبدالله غفاروف مورد بررسي قرار داده و خدمات آذربايجانيان به زبان فارسي را به نحوي روشن و جالب بيان مي‌كند.

دانش‌پژوهي سابقه‌اي كهن دارد، اين دانش در مسيري تقريباً هزار ساله، راه پيشرفت را در پيش گرفته تا به موقعيت امروزين رسيده است، در اين مدت دانشمندان كشورهاي گوناگون در شكوفايي اين دانش، نقش مهمي ايفا كرده و آثار بزرگي پديد آورده‌اند. در اين راستا خدمات ايران دوستان سرزمين ما، همراه با دانشمندان شرق نزديك و ميانه و خاورشناسان اروپا حائز اهميت ويژه‌اي است. برخي مباحث اين دانش توسط ايرانگرايان سرزمين ما مطرح شده و برخي مباحث نيز با پژوهش‌هاي انجام شده توسط آنان پربار شده‌اند.

اگر چه دانش زبان‌شناختي پارسي با آثار بي‌شمار دانشمندان ايران،اروپا، روسيه و ديگر كشورها شكوفا شده، ولي تاكنون به اثري كه از تاريخ آن بحث كند، برخورد نكرده‌ايم. درست به همين دليل است كه پژوهش در تاريخ اين علم، هم ضروري و هم دشوار است.

نويسنده معتقد است ميان مردم آذربايجان و ايران كه تاريخي كهن دارند، روابط اجتماعي، ادبي چند جانبه و مؤثري وجود دارد.

نگارنده در اين باره مي‌نويسد: ابن‌مهنا، كتاب خود را به تأثير از دستور زبان عربي نگاشته است. او در اين كتاب اصول زبان‌شناسي عربي را در پژوهش قواعد زبان پارسي محور قرار داده و اجزاي جمله را بر اساس دستورهاي عربي ارائه كرده است.

وي درباره اين كتاب كه بخشي از آن به بررسي اجمالي مسائل صرفي زبان پارسي در كتاب حليه‌الانسان و حلبه‌اللسان مي‌پردازد، مي‌گويد: كه اين به آن معنا نيست كه او اصول دستوري را به صورت مكانيكي به زبان پارسي برگردانده و وارد كرده است، چرا كه در زبان‌هايي با ساختار متفاوت، برگرداندن قواعد به صورت مكانيكي و مستقيم از يك زبان به زبان ديگر، نتيجه مثبتي در بر ندارد. اگر چه ابن‌مهنا از اصطلاحات زبان‌شناسي عربي در اثر خود سود برده است، ولي از زبان عربي تنها رخدادهايي را برداشته است كه در زبان عمومي نمايان مي‌شوند، اين اثر اگر چه تحت تأثير دستور زبان‌ها نگاشته شده است ولي حتي در قسمت جمله‌سازي نيز قواعدي از دستور زبان عربي با تغييرات جزئي آمده كه ديرزماني در زبان‌شناسي پارسي مورد استفاده بوده است.

 مترجم درباره اين كتاب مي‌گويد: اگر گفته شود كه پايه و اساس پارسي پژوهي را زبان شناسان آذربايجاني گذارده‌اند، سخني نه به گزافه است. دانشمندان آذربايجاني چه در ايران، و چه در كشورهايي چون هندوستان و روسيه خدمات فراواني به زبان شناسان فارسي نموده‌اند. آذربايجانياني چون قطران تبريزي و حسام‌الدين خويي نخستين لغت نامه زبان فارسي را ترتيب داده و نخستين دستور فارسي را نوشته‌اند.

خدمات دانشمندان آذربايجان به علم دستور زبان و لغت شناسي به‌ويژه در عرصه زبان شناسي فارسي به اندازه‌اي است كه مطالععه كتاب حاضرمي‌تواند ابعاد آن را براي خواننده روشن سازد. در اين كتاب كوشش وصف ناپذير زبان‌شناسان آذربايجاني در ترتيب دستور زيان در همه ادوار از زمان قطران تبريزي تا سده‌ي بيستم به‌صورت جالب و نويني نمايش داده شده است.

 

چهارشنبه 14 بهمن 1388 - 13:52


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری