يكشنبه 30 مهر 1396 - 18:56
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان مازندران

 

توكل

 

 

قال الصادق عليه السلام :

مَن اُعطيَ التَّوکّلُ اُعطيَ اکِفائَهٌ

* به هر که توکل داده شود کفايت نيز به او داده خواهد شد *

يکي از مفاهيمي که در قرآن زياد به آن اشاره شده معناي توکل کردن بر خداست . در قرآن گاه مي بينيم که خداوند بندگان خود را فرمان مي دهد تا بر خداوند توکل نمايند ، حتي به پيامبر بزرگوارش مي فرمايد :

فَاِذا عَزَمتَ فَتَوکّل عَلَي الله

* هر گاه تصميم انجام کاري را گرفتي بر خداوند توکل کن *

اين واقعيت در قرآن آمده که هرگاه کسي در امري به خدا توکل نمايد خداوند او را کفايت خواهد کرد . چنانچه خود مي فرمايد :

وَ مَن يَتَوَکّل عَلَي اللهِ فَهُوَ حَسبُهُ

* هر که بر خدا توکل نمايد خداوند او را کفايت خواهد کرد *

 درک و فهم واقعيت توکل همانند برخي از مفاهيم قرآن زياد روشن و آشکار نمي باشد و افراد مختلف با اختلاف درک و فهم و علم و بينش هر يک به نوعي واقعيت توکل را تعبير و توجيه مي نمايند .

اولين نکته اي که بايد در بحث توکل بدان اشاره شود اين است که معناي توکل هيچ نوع مغايرتي با تلاش و کوشش انسانها ندارد ، بلکه انسانها بر اساس امکانات و مقدورات فکري و جسمي بايد همه نيروهاي خود را بسيج کرده ، در تحقق امور از آن بهره گيرند . لذا خداوند مي فرمايد : اي پيامبر هرگاه عزم و اراده نمودي ، آنگاه بر خداوند توکل نما . معلوم مي شود پس از بسيج کردن همه نيروها بايد به خداوند متعال توکل کرد زيرا قدرت مطلقه در اختيار پروردگار قرار دارد . پس اتّکال به خدا نمي تواند تنها در انحصار اعتماد بر خدا باشد بلکه بايد به همراه تلاش و کوشش پيگير انسانها قرار داشته باشد . براي اثبات اين مطلب به دو دليل اکتفاء مي شود ، اول آنکه خداوند در قرآن مي فرمايد:

لَيسَ للاِنسان الا مَا سَعي

* براي انسان چيزي جز تلاش و کوشش وجود ندارد *

معلوم مي شود که انسانها موظف هستند از نيروهاي موجود در عمق جان خود بهره گرفته ، استعدادهاي خود را استخراج نمايند و شايد همين بهره گيري از نيروهاي دروني بالاترين تشکر و امتنان از نعمت وجودي انسان است .

ضمناً نبايد فراموش کنيم که ذخاير معنوي انسان سرشار و بي نهايت است و هر قدر اين بهره گيري عميق تر و کاملتر باشد زمينه هاي بهره گيري وسيع تر و گسترده خواهد شد .

دليل دوم اينکه در سيره پيامبر بزرگوار اين واقعيت مشهود است که پيامبر بزرگوار در ارتباط با دشمنان نيروهاي مسلمانان را بسيج کرده حتي از برخورداري از تکنيک و تاکتيک خود را محروم نساخته است ؛ چنانچه در جنگ خندق بر اساس مشاوره جنگي فرمان به کندن خندق داد .

دومين نکته در مرحله توکل کردن اين است که واقعيت توکل ارتباطي با عالم الفاظ و کلمات ندارد ؛ يعني هر که خود را مقيد ساخته و بگويد که من به خداوند اعتماد کرده ام ، حقيقت توکل را دريافته است . بلکه توکل يک واقعيت درکي و بينشي است نه اظهار کردني و گفتني . ممکن است فردي داراي درک و بينش بوده و همه نظام عالم را در انحصار قدرت مطلقه خدا دانسته با همه وجود متوکل بر خداوند باشد ، و نيز امکان دارد برخي به فراواني کلمه توکل را بر زبان آورده و بدان مترنم باشند ، ولي جزء افراد متوکل نباشد زيرا ممکن است در برابر قدرت الهي به غير خداوند متکي و پاي بند باشد.

 توکل بر خدا اين است که آدمي در يابد که غير از پروردگار موجودي نه مي تواند ضرر و نفعي به کسي وارد سازد و نه مي تواند عطا کننده و يا بازدارنده باشد و به عبارت ديگر از غير خدا مأيوس و نا اميدشدن است .

بديهي است فردي که داراي چنين درک و علمي باشد دو خصوصيت در او به وجود خواهد آمد : اول آنکه جز براي خداوند هرگز عملي را انجام نخواهد داد و هم چنين جز از خدا از کسي نترسيده و به کسي دل و اميد نخواهد بست و هم اميد و توجهش متوجه خداوند خواهد بود .

توکل بر خدا يکي از ويژگيهاي ايمان به خداوند مي باشد يعني تا انسان از ايمان راستين برخوردار نگردد نمي تواند متوکل بر خداوند باشد و به عبارت ديگر توکل کردن بر خداوند از مختصات ايمان به خداوند است که به انسانها اهدا مي گردد .

نکته جالب ديگر اين است که توکل يک واقعيت معنوي است که در پرتو ايمان به انسانها اهدا مي شود ، روي اين اصول بخوبي مشهود مي گردد که تا انسان مومن نگردد نمي تواند از ويژگي توکل برخوردار شود و بديهي است هر قدر ايمان قويتر باشد توکل و اعتماد انسان به خدا کاملتر و استوارتر خواهد بود .

با توجه به آنچه که درباره توکل گفته شد خود انسانها مي توانند دريابند که متوکل به خدا هستند يا نيستند . اگر فردي در انجام امري تمام اميدش به خدا باشد و از غير خدا مأيوس شود ، به طور قطع چنين فردي متوکل بر خدا بوده ، کارش قرين موفقيت خواهد بود و اگر فردي در عين اعتماد و توکل بر خدا به غير خدا چشم اميد دوخته باشد  مسلماً متوکل بر خدا نبوده در کار خود توفيق نخواهد يافت .

از امام جعفر الصادق عليه السلام نقل شده است که خداوند مي فرمايد :

لَاُ قَطّعَنَّ اَمَلَ کُلَّ مُوَمِّلٍ غَيري

* هر آينه اميد و آرزوي آن کس را که بر غير من اعتماد کرده باشد قطع و بريده خواهيم ساخت*

 

 

 

چهارشنبه 30 دی 1388 - 11:11


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری