جمعه 6 مرداد 1396 - 17:35
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

صلوات را ناقص نفرستيد!

 

 

مقام دردانه آفرينش نزد خدا آنقدر بالا هست که بخوانيم: «خداوند بر مومنان منت نهاد هنگامي که در ميان آنان، پيامبري از خودشان برانگيخت» (آل عمران، 164). شايد هم شنيده باشيد اين دعاي صحيفه سجاديه را که «سپاس خداي را که به محمد- پيامبرش- بر ما منت نهاد؛ منتي که امت‏هاي گذشته‏ و مردم پيش از ما از آن بي‏بهره بودند». همين آفريننده در کلام مقدسش که بر زمينيان نازل کرده، پيامبر و حبيبش را اکرام و سلام و تحيت خاصش را نثار او کرده؛ حتماً زياد شنيده‏ايد اين آيه مکرم را: همان آيه‏اي را که بهانه مي‏شود براي هر شنونده تا درود بفرستد بر فرستاده خدا. موضوع اين شماره «آيه‏هاي نامدار» همان آيه مشهور صلوات است؛ آيه 56 سوره احزاب که هر مسلماني بعد از نمازش آن را مي‏خواند و زيباترين و بالاترين درودها را بر پيامبرش مي‏فرستد.

در سوره احزاب آيه‏اي هست که در آن همگان امر به تحيت و تسليم بر پيامبر عظيم‏الشان اسلام شده‏اند. خدا در آيه 56 مي‏فرمايد: ان‏الله و ملائکته يصلون علي النبي يا ايها الذين آمنوا صلوا عليه و سلموا تسليما؛ خدا و فرشتگان او بر پيامبر اسلام درود مي‏فرستند شما هم براي کساني که ايمان آورده‏ايد، بر او صلوات بفرستيد و آن‏طور که بايد، تسليم شويد». در مجمع‏البيان در تفسير اين آيه آمده: «پس از فرود اين آيه، مردي به نام «کعب» به پيامبر (صلي‏الله عليه وآله وسلم) گفت: سرورم من چگونگي سلام بر شما را مي‏دانم ولي نمي‏دانم که «صلوات» بر شما چگونه است؟ پيامبر (صلي‏الله عليه و آله وسلم) فرمودند: در اين مورد دست نياز به بارگاه آن بي‏نياز بريد و نيايشگرانه بگوييد: اللهم صلي علي محمد و آل محمد کما صليت علي ابراهيم و آل ابراهيم انک حميد مجيد و بارک علي محمد و آل محمد کما بارکت علي ابراهيم و آل ابراهيم انک حميد مجيد؛ بار خدايا! بر محمد و خاندانش درود فرست. همان‏گونه که بر ابراهيم و خاندانش درود فرستادي، چرا که تو در خور ستايش و بزرگي هستي؛ و بزرگ دار و خجسته ساز محمد و خاندانش راه درست همان گونه که بر ابراهيم و خاندانش برکات خود را فرو فرستادي و آنان را خجسته و گرامي داشتي که تو بزرگ و ستوده‏اي». در تفسير صافي آمده، امام علي (عليه‏السلام) مي‏فرمايد: «براي اين آيه، ظاهري و باطني است ظاهر گفتار خداوند، صلوات است و باطن قول حق تعالي، سلموا تسليما است؛ يعني تسليم و فرمان او شودي، در رابطه با امر کسي که سفارش او را کرد و او را جانشين  خود بر شما قرار داد». در تفسير مجمع‏البيان هم روايتي از امام صادق(عليه‏السلام) نقل شده به اين مضمون که ابوبصير سوال کرد: «منظور از صلوات بر پيامبر (صلي‏الله عليه و آله وسلم) را فهميده‏ايم  اما معني تسليم بر او چيست؟» اما فرمود: «منظور، تسليم بودن در برابر او در هر کار است». يکي از ياران آن حضرت هم پرسيد: «صلوات فرستادن حق تعالي بر محمد که در آين آيه ذکر کرده، به چه کيفيت است؟» ايشان فرمود: «صلوات حق تعالي بر او، اعلاي مرتبه اوست در آسمان‏هاي رفيع و برتر نمودن درجه او بر جميع درجات انبيا». سپس سوال شد: «تسليم به چه کيفيت است؟» فرمود: «تسليم، فرمانبرداري از اوست در جميع امور و اطاعت اوامر او کردن و تلاش کردن در اين طاعت»

- معنا و مفهوم صلوات

واژه صلاه، صلوه و جمع آن صلوات به معني نماز خواندن و درود و تحيت است. صلي‏الله عليه، يعني خداوند بر او درود فرستاد. در معجم الوسيط هم صلاه به معناي دعاست.

علامه طباطبايي در تفسير خود درباره کلمه صلوه مي‏گويد: «کلمه صلوه در اصل به معناي انعطاف بوده و صلاه خدا بر پيغمبر، نه معناي انعطاف او به وي است به وسيله رحمتش؛ البته انعطافي مطلق؛ چون در آيه شريفه، صلات را مقيد به قيدي نکرده و همچنين صلاه ملائکه او بر آن جناب، انعطاف ايشان است بر وي به اينکه او را تزکيه کرده و برايش استغفار کنند و صلات مومنين بر او انعطاف ايشان است به وسيله درخواست رحمت براي او». راغب اصفهاني در کتاب المفردات نيز درباب معني صلوه مي‏نويسد: «صلوات رسول‏الله و نماز مسلمانان، تزکيه ايشان است. همچنين دعا و استغفار فرشتگان مثل مردم است و صلاه که عبادت مخصوص است، اصلش نوعي دعاست و اين عبادت خاص به اين کلمه ناميده شده است». در تفسير جوان هم در مورد صلوات آمده است: «چنانچه صلوات به خدا نسبت داده شود، به معني فرستادن رحمت است و هر گاه به فرشتگان و مومنان منسوب شود، به معني طلب رحمت است. »

- صلوات ناقص چيست؟

بد نيست بدانيد که در کتاب‏هاي حديث در باره صلوات ناقص هم سخن به ميان آمده. در امالي شيخ صدوق و بحارالانوار چنين توضيحي نوشته شده است: «ذکر اللهم  صلي علي محمد بدون «وآله» ناقص و خلاف امر پيامبر (صلي‏الله عليه وآله وسلم) است؛ چنان که خود حضرت مي‏فرمايند: هر کس بر من صلوات بفرستد و بر خاندانم درود نفرستد، بوي بهشت را نمي‏يابد». در اصول کافي نيز از امام صادق (عليه‏السلام) روايت شده: «مردي به کعبه در آويخته بود و چنين مي‏خواند: اللهم صلي علي محمد پدرم موسي بن جعفر (عليه‏السلام) شنيد و به او فرمود: بنده خدا! صلوات را ناقص و در حق ما ظلم نکن بلکه بگو خدايا بر محمد و هل بيتش درود بفرست». در روايات فراواني، حذف «آل محمد» از صلوات نهي شده است. علامه طباطبايي در تفسير‏الميزان مي‏گويد: «18 حديث از پيامبر (صلي‏الله عليه و آله وسلم) نقل شده که براساس آن، «آل محمد» را به هنگام صلوات بايد ذکر کرد». در تفسير نمونه جلد 17 بيان شده است: «ابن حجر هيثمي- که از بزرگان اهل سنت است- از پيغمبر(صلي‏الله عليه واله وسلم) روايت مي‏کند: بر من درود ناتمام نفرستيد. گفتند: «درود ناتمام چيست؟ پاسخ داد: اينکه بگوييد اللهم صلي علي محمد وسلم.»

منبع: مجله همشهري آيه

 

 

يكشنبه 13 دی 1388 - 12:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری