دوشنبه 2 ارديبهشت 1398 - 22:27
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

رجعت سرخ ستاره

 

مجموعه شعر «رجعت سرخ ستاره»، كه شامل 21 مثنوي در دو بخش مثنوي (1) و مثنوي (2) و 44 غزل است در 224صفحه، در قطع رقعي گردآوري شده و به‌همت مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري و از سوي انتشارات سوره مهر سازمان تبليغات اسلامي منتشر شده است.

به گزارش سازمان تبليغات اسلامي، «علي معلم با شگردي هنرمندانه به احياي حماسي قالب مثنوي پرداخته است و اين قالب را از حد و حدود اوزان سنتي شعر كلاسيك خارج كرده و با توانايي و چيره دستي شاعرانه‌اي اشعارش را در اوزاني جديد و در قالب و محتواي مثنوي حماسي عرضه كرده است. كه مجموعه «رجعت سرخ ستاره» نمونه‌اي شيوا و دلنشين از اين شگرد هنرمندانه است. در اين مجموعه شاعر با خلق مضامين و تركيبات بديع و نوين به توصيف شكل‌گيري نهضت شكوهمند اسلامي و حوادث و وقايع پيراموني آن پرداخته است.

مثنوي‌هاي علي معلم، حال و هواي سياسي، اجتماعي و ديني سال‌هاي اول انقلاب را در خود منعكس مي‌كند. زبان و آهنگ اشعار او حماسي و استوار و به سبك و سياق سنت‌هاي زباني شعر و ادبيات كلاسيك نزديك است. پشتوانه فرهنگي شعر او در موفقيت آن تاثير بسياري دارد. اين پشتوانه فرهنگي كاملا برگرفته و غنا يافته از فرهنگ ايراني- اسلامي است با همه تنوع و گستردگي آن، از شاهنامه گرفته تا متون ديني و عرفاني و فرهنگ عامه؛ كه اوج اين بهره‌وري را در مثنوي‌هاي «قسم به فجر قسم، صبح پشت دروازه است» و «مردم از رونق بازار كسادي كه ‌توداري» مي‌يابيم .

اشعار او كه با زباني توفنده و باشكوه و گاه آتشين سروده شده حس حماسي آن را چندين برابر مي‌كند. استاد معلم در اولين مثنوي اين مجموعه با فراست و ذوقي شاعرانه تعبيري بسيار عالمانه از سوره قدر دارد، چنانچه شش بيت نخست اين مثنوي شرح و ترجمه اين شب مبارك است كه ارتباط معنايي و موضوعي عميقي با انقلاب و پيروزي آن دارد.

 در مجموعه «رجعت سرخ ستاره» تلميحات قرآني به زيبايي و بسيار هماهنگ و دلنشين به كار رفته است. اين تلميحات شامل آيات و داستان‌هاي قرآني است. به عنوان نمونه در مثنوي «باور كنيم سكه به نام محمد است» استاد معلم شعرش را با نظم و سليقه‌اي هنرمندانه از ابتداي خلقت انسان آغاز كرده، سپس اشارتي شيرين و شاعرانه به داستان پيامبراني چون حضرت ايوب، يعقوب، موسي و ابراهيم(ع) مي‌كند، تا اينكه در اواسط مثنوي به اين ابيات مي‌رسد:
راوي بخوان كه رستم افسانه مي‌رسد                                                                   
جوهرفروش همت مردانه مي‌رسد                                                                         
راوي بخوان كه افسر سيارگان مه است                                                                 
راوي بخوان كه مهدي موعود در ره است                                                              
سپس به وصف جهان منتظر مي‌پردازد و نداي لبيك سرداده، در نهايت نويد مي‌دهد كه اسلام ناب محمدي جهان را فراخواهد گرفت و سكه دولت به نام حضرت محمد(ص) رقم خواهد خورد:                                                            
ميعاد دستبرد شگفتي دوباره را                                                                             
باور كنيم ملك خدا را كه سرمد است                                                                   
باور كنيم سكه به نام محمد است                                                                        
بخش پاياني كتاب زمزمه‌هاي عاشقانه و تغزلي استاد معلم را به خود اختصاص داده است. در غزليات او دو ساحت غنايي و عرفاني بيش از پيش با يكديگر تلفيق يافته‌اند و كلمات و تركيبات در خدمت ارزش‌ها و مباني انساني و اسلامي قرار گرفته‌اند. در اين مجموعه تركيبي از گروه تصويري طبيعي و بزمي را مي‌بينيم كه اساس تصويرگري شاعر قرار گرفته‌اند. در اشعار معلم طبيعت حالت استواري و سمبليك بر قابليت‌هاي تصويري اشعارش افزوده است. غزليات استاد معلم با الهام پذيري از اشعار حافظ، سعدي و شعراي سبك هندي، با انديشه و بياني تازه، جلوه‌اي ديگر از غزل عاشقانه- عارفانه را نمايان مي‌سازد.»1                                                                  
محمد علي معلم دامغاني در شمار شاعران نسل اول انقلاب‌اسلامي است و بسياري از شعرهاي مطرح دوران انقلاب و دفاع مقدس از سروده‌هاي اوست: «اين فصل را با من بخوان، باقي فسانه‌است/اين فصل را بسيار خواندم، عاشقانه‌است....»

وي به عنوان بزرگ‌ترين شاعر انقلاب، شارح بزرگ منظومه‌هاي دشوار پارسي از قبيل ديوان خاقاني، بيدل، نظامي و نيز گنجه الاسرار عمان ساماني بوده است.

اين شاعر معاصر درباره رشد شعر در انقلاب اسلامي مي‌گويد: رشد شعر در انقلاب‌اسلامي نمايان است. الآن در هر گوشه‌ي ايران حتي روستاها در قالب انجمن‌هاي ادبي10، 15 نفره‌ي شاعر جمع هستند. نکته‌اي که آقا هم بدان اشاره کردند و معتقدند که شعر انقلاب نه تنها عقب‌گرد نداشته است، بلکه نسبت به گذشته از لحاظ کمي و کيفي رشد داشته است. اما اگر در حوزه‌ کاربردي نگاه کنيم، يعني اين‌که از ظرفيت‌هاي شعر چه استفاده‌اي در جامعه مي‌شود؟ بايد گفت که در مقياس اهدافي که داريم، همچنان عقب هستيم.2

يوسفعلي ميرشكاك نيز در مصاحبه با خبرنگار كتاب نيوز درباره شاعران پس از انقلاب، بيان كرده است: در مورد شاعران پس از انقلاب در درجه اول آقاي علي معلم‎دامغاني به‎نظر بنده شاعر شاعران پس از انقلاب، بلکه به يک معنا، شايد ممتازترين شاعر چند قرن اخير باشد، که متأسفانه ايشان اجازه نداد که تمام ديوانش را منتشر کنند. الا همان مجموعه‎اي که بنده در حوزه هنري با نام «رجعت سرخ ستاره» از ايشان جمع‎آوري کردم.                                                                                                           
در مجموع در مورد شاعران پس از انقلاب بايد بگويم، در درجه اول آقاي معلم قرار دارد، بعد سيدحسن‌حسيني، قيصر امين‎پور و بعد هم ديگران. اين‎ را هم بايد بگويم، جوان‎هاي دلير در عرصه شعر هم در اين سرزمين فراوان هستند. آقاي کاکايي، آقاي قزوه، آقاي سيدعبدالرضا موسوي، آقاي اميري اسفندقه، آقاي فاضل نظري، آقاي محمدجواد آسمان و آقاي عبدالملکيان از جمله آن‎‌ها هستند.

 على معلم از شاعران وفادار به سبك هندى است و علاقه او به «بيدل» و «صائب» موجب ارتقاى سطح و درجه‌اش نزد برخى از اديبان سياست‌مدار هم شده است اما على معلم دامغانى تنها يك شاعر آرزومند پژوهش نيست كه اهل هنر مى‌دانند، شاعرى تنها يكى از وجهه‌هاى شخصيتى على معلم دامغانى است.

همجنين، محمد رضا تركي منتقد ادبي كشورمان نيز، مي‌گويد: شاعران اين دوره يا تحت تاثير گذشتگان هستند يا تحت تاثير معاصران و در مجموع، سبكي وجود ندارد، اما شايد تنها جايي كه بشود رسما اعلام كرد، سبكي وجود دارد كه با اين روزگار نيز همخواني و مناسبت دارد، در شعرهاي علي معلم باشد.

معلم دامغاني به طور شايسته توانسته به فرمايش رهبر انقلاب در ديدار امسال خود با شاعران، عمل كند، رهبر معظم انقلاب اسلامي، در اين ديدار  به اين نکته اشاره کردند که يکي از وظائف شعر، تبيين حقيقت است.

مجموعه شعر «رجعت سرخ ستاره» اثر استاد «محمدعلي معلم دامغاني» كه براي نخستين بار در سال 1360 منتشر شد،  پس از 25 سال به چاپ مجدد رسيد.

 

منابع

1-    پايگاه روزنامه كيهان -شنبه 25 آبان 1387 - سال شصت و چهارم - شماره 19231

2-    پايگاه اطلاع‌رساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله خامنه‌اي

 

 

 

چهارشنبه 2 دی 1388 - 14:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری