چهارشنبه 26 مهر 1396 - 12:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

ضياء آراسته

 

موسيقي سنتي و موسيقي عاشورايي به هم وابسته است

 

گفت‌وگو با مسعود كهريزي، خواننده مذهبي

 

محله لرزاده، خيابان ري. مسعود كهريزي از 6 سالگي با خواندن قرآن شروع كرد. مثنوي و مديحه‌خواني در كنار قرآن او را كم‌كم به خودش نزديك‌تر مي‌كرد. «وقتي مي‌خواندم خودم را بيشتر مي‌شناختم.» كهريزي جزء آن دسته از خوانندگان مذهبي است كه فعاليت‌ هنري‌اش را از صدا و سيما با خواندن مناجات سحر شروع كرده و توانسته است فعاليت هنري‌اش را در اين عرصه با خواندن آهنگ‌هاي مذهبي مناسبتي ادامه دهد. كهريزي به مناسبت ايام محرم براي ارائه آلبومي مذهبي مهمان سازمان تبليغات اسلامي است. او مناسبتي بودن صرف اين آلبوم را نفي مي‌كند و معتقد است: «خواندن اينگونه كارها در وجود من است. بحث مالي‌اي كه در آلبوم‌هاي مناسبتي وجود دارد هيچ توجيهي براي پذيرش اين اثر از جانب من ندارد.» كهريزي به صرفة مادي آثار مناسبتي اعتقادي ندارد و صريحاً تأكيد مي‌كند كه بازدهي مالي اين نوع فعاليت‌ها در مقايسه با ديگر فعاليت‌هاي هنري در بحث موسيقي بسيار ناچيز است. نام اين آلبوم "فرياد سوخته" است با 8 قطعه كه اشعار آن برگرفته از نوحه‌هاي قديمي است و وي با بازسازي ملودي‌ها توانسته است رنگ و بوي تازه‌اي به اين اشعار ببخشد. به گفت‌وگو با مسعود كهريزي 34 ساله مي‌نشينيم و جزئيات اين اثر را از زبان خود او مي‌شنويم:

 

موسيقي را از كجا شروع كرديد؟

ابتدا يكسري مناجات‌ها را براي صدا و سيما ضبط كردم. تا اين چند سال اخير هم در واحد موسيقي صدا و سيما مشغول به فعاليت بودم. چند كار تك هم اجرا كردم كه در آرشيو صدا و سيما جاي گرفت.

زمينه‌هاي خانوادگي چقدر به شما در اين حرفه كمك كرده است؟

خانواده‌ام معتقدند كه وجود اين هنر در ذات بنده يك نوع معجزه بوده است. چرا كه در تمام طايفه‌مان هيچ نمونه‌اي به اين صورت نداشته‌ايم. خانواده‌ام براي رشد اين استعداد بالقوه در ذات من تلاش زيادي كردند. البته ناگفته نماند كه خانواده‌ام به دليل وجود زمينه و بسترهاي مذهبي، مرا از نواختن موسيقي منع مي‌كردند. شايد قريب به 10 يا 15 سال من در خانواده‌ام نمي‌توانستم موسيقي بنوازم. با خوانندگي مشكلي نداشتند، اما از نظر نواختن موسيقي با اين موضوع مشكل داشتند. البته اين فضا در اكثر خوانندگان و موسيقي‌دانان بزرگ كشور وجود داشته است و به تبع آن من نيز از اين امر مستثني نبوده‌ام.

 

اولين اجراي حرفه‌اي شما كي بود؟

بعد از اجراي آن مناجات‌نامه‌ها يك ملودي عاشورايي براي واحد موسيقي حوزه هنري ساختم كه با استقبال خوبي روبرو شد. آن موسيقي به صورت كليپ از تلويزيون پخش شد و يك اثر كلاسيك عاشورايي بود.

چرا اين نوع موسيقي را انتخاب كرديد؟

به دليل اينكه اولويت كاري‌ام فعاليت در عرصه‌ موسيقي عاشواريي و ديني بوده است. اين نوع از موسيقي را انتخاب كردم چرا كه اين موسيقي با دل و ذات من آميخته شده است. با خود عهد كرده‌ام تا زماني كه زنده هستم هر ساله يك آلبوم به اين مناسبت اجرا و تقديم مردم ديندار ايران بكنم. از طرفي بنا بر سابقه‌اي كه از دوران نوجواني تاكنون در پرورش و اجراي موسيقي ديني داشته‌ام، به فضاي اين نوع موسيقي اشراف پيدا كرده و به اين سمت كشيده شدم.

در اين نوع موسيقي يك نوع تلفيق هم ايجاد كرده‌ايد؟

تلفيقي از موسيقي سنتي و عاشورايي. چرا كه لازمه شناخت موسيقي عاشورايي را شناخت موسيقي سنتي مي‌دانم.

در ذهن بعضي‌ها پرداختن به كارهاي مناسبتي يك نوع آميختن به انگيزه‌هاي مادي تعبير شده است، يعني معتقدند كسي كه كار مناسبتي مي‌كند به دليل مشكلات مالي است كه اين كار را انجام مي‌دهد. اين ذهنيت را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

من موسيقي كلاسيك و سنتي غيرسفارشي هم براي واحد موسيقي صدا و سيما اجرا كرده‌ام. بعد از آن نيز يكسري كارهاي عرفاني براي حوزه كار كردم. اما بايد بگويم كه انجام كار مناسبتي به خاطر روح معنوي بر حاكم آن جزء علائق من است و بحث مالي آن اصلاً مطرح نيست. اين كار در وجود من است. از طرفي در حال حاضر فضا براي پول درآوردن كلان در بخش‌هاي ديگري از موسيقي ايران مناسبت‌تر است. اگر هدف من صرفاً مادي بود فضاهاي زيادي براي پرداختن به اين امر وجود دارد. از طرفي رشته من رشته‌اي نبوده كه بخواهم به آن معنا از اين راه هدف‌هاي مادي را پي بگيرم. كار ما موسيقي پاپ نيست. اين كار يك كار خودشناسي است و من سعي مي‌كنم ذات خودم را در اين آثار بهتر پيدا كنم. بايد يادآور شوم كه هر موسيقي خاصي مخاطبان خاص خودش را دارد. برخي از موسيقي‌ها وجود دارند كه مخاطبان اين موسيقي‌ها اصلاً براي من مخاطب محسوب نمي‌شوند. بهتر است اينگونه بگويم كه هر نوع موسيقي مخاطب خاص خودش را دارد. من براي مخاطبان خودم مي‌خوانم. تعداد اين نفرات هم براي من مهم نيست. در مرحله اول برايم رضايت حق‌تعالي مهم است و بعد اينكه اساتيد اهل فن و موزيسين‌هاي اصلي و مخاطبان عام اين نوع موسيقي بتوانند با كار ارتباط برقرار كرده و كار را تأييد كنند. به نظرم موسيقي بايد از طرفي تخصصي و از نگاهي ديگر مردمي باشد.

موسيقي مذهبي از نظر عموم مردم به عنوان يك سبك موسيقي مستقل شناخته نشده است. از اين موضوع نگراني نداريد كه موسيقي‌تان با استقبال مواجه نشود؟

ببينيد، كار ما در مرحله اول يك كار سفارشي براي يك نهاد فرهنگي ديني به نام سازمان تبليغات اسلامي بوده است. كاري كه بنا بر مناسبتي و سفارشي بودن در راستاي سياست‌هاي ديني و فرهنگي آن سازمان بوده است. اگر بخواهيم اين نوع موسيقي را به عنوان يك موسيقي برازنده وارد حوزه‌هاي مختلف موسيقي كنيم بايد نظرات اجراكننده موسيقي در آن به ميزان بالايي در نظر گرفته شود. البته براي من احياي سنت‌هاي عاشورايي مهم است. اين آلبوم را پذيرفتم و اجرا كردم تا بتوانيم از احيا و رسيدن به ارزش‌هاي عاشورايي دفاع كنيم و از طرفي بتوانيم با اجراي اين نوع موسيقي‌ها حداقل آهنگ‌ها و نواهاي صحيح و تأييد شده مذهبي را به مداحان جواني كه در ايامي اقدام به خوانندگي مي‌كنند، نشان دهيم و آنان را به استفاده از اين سبك موسيقي تشويق و دعوت كنيم. به آنان نشان دهيم كه مي‌توانيم آثاري بسازيم كه بتوانيم قداست سيدالشهدا(س) را حفظ كنيم. اين يك الگوسازي است براي كساني كه صدايي خوش دارند و مي‌خواهند اقدام به خوانندگي مذهبي كنند.

گفتيد كه موسيقي سنتي و موسيقي عاشورايي به هم وابسته است، اين وابستگي چگونه است؟

اين نكته‌اي حقيقي و بسيار حائز اهميت است. اين موسيقي به موسيقي سنتي وابستگي بسيار دارد. مي‌توان به جرئت گفت كه يكي از عوامل مهم و مؤثر در زنده و پايدار ماندن موسيقي سنتي ايران پرداختن به موسيقي عاشورايي است. بنابراين مي‌بينيم كه موسيقي‌داناني مثل استاد تاج اصفهاني در زمينه موسيقي عاشورايي نيز كار كرده‌اند و به نوعي مداح سيدالشهدا(ع) بودند. بنابراين موسيقي سنتي و عاشورايي هيچ‌گونه مغايرتي با يكديگر ندارند. ما نيز سعي كرده‌ايم در ساخت اين نوع موسيقي يك نوع تلفيق بين موسيقي سنتي و عاشورايي ايجاد كنيم. اگر جوانان با اين موسيقي‌ها آميخته شوند يك فضاي روحاني در اين افراد به وجود خواهد آمد كه بسيار نيكو است. نبايد از ياد برد آهنگ‌هايي را كه 40 سال پيش در زمينه عاشورايي ساخته شده‌اند و هنوز هم يكه‌تاز اين ميدان هستند و نمونه‌اي را براي آنها نمي‌توان متصور شد.

ايده توليد اين آلبوم‌ عاشورايي از كجا شكل گرفت؟

سازمان تبليغات اسلامي علاقه‌مند بود كه اين كار، ادامة آلبوم «ماه نيِ» آقاي حسين مدرس باشد. بنده با اين كار مخالفت داشتم، چرا كه اصلاً اجزاي موسيقي اين دو آلبوم با يكديگر متفاوت است. سازة آهنگ‌هاي آلبوم ماه ني الكترونيك است و سازه آهنگ‌هاي اين آلبوم توسط اركستر حرفه‌اي ساخته شده است. اما اينكه ايده اين كار از كجا شروع شد، رياست محترم سازمان جناب دكتر خاموشي سفارش كار را بنا بر اشراف بنده به اين نوع موسيقي به من سپردند و بنده هم طي تحقيقاتي كه در مدت 7 ماه انجام داده بودم، اجراي اين كار را پذيرفتم.

حوزه تحقيقتان كجا بود؟

بيشتر بين ملودي‌ها و ملودي‌پردازان قديمي تحقيق مي‌كردم.

چه افرادي در اين زمينه به شما كمك كردند؟

بنده حوزه تحقيقاتم را در چند مرحله شروع كردم. در مرحله اول خدمت استاد رفيعا رسيدم. در مرحله دوم به دليل اينكه خودم به اين نوع موسيقي اشراف داشتم نيازي به تحقيق در ميان افراد ديگري نداشتم. سازمان علاقه داشت كه نوحه‌هاي قديمي جمع‌آوري شود و با يك تنظيم مناسب تكثير شود و در اختيار مردم قرار بگيرد. بنابراين سعي كردم ميان اين نوع موسيقي‌ها يك نوع تلفيق ايجاد كنم.

اين آلبوم چه اجزايي دارد؟

اين آلبوم شامل 8 قطعه است كه 4 قطعه آن اصيل و نو است و 4 قطعه ديگر با نظر سازمان در آلبوم قرار گرفته است. شاعران اين كار آقايان علي انساني، غلامرضا سازگار، سيدمحسن حسيني و مرحوم حاج‌‌اكبر ناظم هستند. 4 تا از ملودي‌ها كاملاً بكر و دست‌نخورده است كه اين 4 ملودي‌ متعلق به زمان‌هاي گذشته است. 2 ملودي را هم خودم ساخته و دو ملودي را نيز تغيير داده‌ام. آقاي شهرام مظلومي نيز تنظيم كننده اين كار هستند.

عده‌اي از خوانندگان مذهبي اين گله را دارند كه متأسفانه امروزه شعر خوب گفته نمي‌شود و به دست آنان نمي‌رسد. شعرهاي آلبومتان را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

اولاً كه بنده اين نظر را قبول ندارم كه شعر نو و خوبي گفته نمي‌شود و به دست آنان نمي‌رسد. قرار نيست كه هر شعري كه خوب است به دست همه برسد. بايد دنبال شعر رفت. شعر خوب گفته مي‌شود و به دست اهلش هم مي‌رسد. شعر خوب در هر زمينه‌‌اي هست، ولي بايد به خودمان زحمت بدهيم و دنبال آن برويم. اما اولاً به نظرم مشكل اين عده اين است كه نمي‌توانند خودشان را با اين فضاها تطبيق بدهند و دوم اينكه خود اين افراد بايد دنبال شعرهاي جديد و والا بروند.

واقعيت اين است كه پرداختن به شعرهاي مذهبي در جامعه امروز ما بيشتر به سمت صرفاً برانگيختن احساسات پيش مي‌رود و كمتر شعري وجود دارد كه جنبه‌هاي معرفتي عاشورا را به مخاطب يادآور شود. شعرهاي آلبوم «فرياد سوخته» بيشتر به كدام سمت متمايل است؟

در حوزه موسيقي عاشورايي پرداختن به احساسات مخاطب يك امر بديهي است كه اگر اين اتفاق نيفتد شعر و موسيقي در مخاطب رسوخ نمي‌كند و در دل مردم جاي نمي‌گيرد، اما بحث ادبي و تعقلي آن نيز مهم است. شعر اگر كاري هر دو جنبه احساسي و تعقلي را در نظر بگيرد جزء شعرهايي خواهد شد كه در طول تاريخ در دل مردم رسوخ و جايگاه پيدا كرده است. به نظرم موفقيت يك آهنگ بستگي به عوامل مختلفي دارد كه وقتي اين عوامل در كنار يكديگر قرار مي‌گيرند آهنگ مطلوبي توليد مي‌شود. در وحله اول، شعر مهم است، سپس آهنگي كه روي اين شعر قرار مي‌گيرد كه بايد آهنگي اثرگذار باشد. مرحله بعدي خوانندگي است. يك خواننده بايد بتواند با صدا و توانايي‌هاي ذاتي‌اش تعقل و احساس را همزمان به مخاطب انتقال دهد. اگر يكي از اين موارد ناقص باشد، تأثيرگذاري اثر از بين خواهد رفت.

فكر مي‌كنيد اين آلبوم چقدر با استقبال مواجه شود؟

اين كار يك كار الهي است. استقبال از اين اثر را به صاحب اين كار واگذار كرده‌ و سعي كرده‌ام صاحب اين كار راضي باشد و اين اثر را بپذيرد. به نظرم جوانان با اين اثر بيشتر از آثار ديگر مذهبي ارتباط برقرار كنند. با اين اثر سعي كرده‌ام نيازهاي هر دو نسل قديم و جديد را پاسخ دهم. 

تعداد نوازندگان چند نفر هستند؟

اين تعداد براي هر آهنگ متغير است، اما معمولاً بين 9 تا 12 نفر هستند.

كدام يك از آهنگ‌ها محور هستند؟

اين را من نمي‌توانم بگويم. اين به نحوه انتخاب مردم بستگي دارد. اما به نظرم آهنگ «وداع» جزء آهنگ‌هايي است كه بتوان آن را به عنوان محور برشمرد.

ترتيب آهنگ‌ها چگونه است؟

8 قطعه در اين آلبوم وجود دارد كه هر كدام مربوط به شهداي كربلاست. آهنگ‌ها از يك ملودي به نام كربلا شروع شده و به ترتيب شهداي اصلي كربلا قطعات يكي يكي ساخته و اجرا شده است.

 

 

 

 

چهارشنبه 2 دی 1388 - 8:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری