جمعه 4 بهمن 1398 - 0:18
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان سمنان

 

غدير خم عيد بزرگ شيعيان

 

 

غدير، تنها نه به عنوان «روزى تاريخى‏» ، بلكه به عنوان يك‏«عيد اسلامى‏» مطرح است. عيد بودن آن نيز، مراسم و سنتهاى خاصى‏را مى‏طلبد و نه تنها بايد آن را عيد دانست، بلكه بايد آن را عيد گرفت و به شادمانى پرداخت و به عنوان تعظيم شعائر دينى، آن‏را بزرگ داشت و برشكوه آن افزود، تا ارزشهاى نهفته در اين روزعظيم، همواره زنده بماند و سيره معصومين(عليهم السلام)احياگردد. سابقه «غدير» و «عيدگرفتن‏» اين روز مقدس، به زمان ‏پيامبراكرم(ص)مى‏رسد. در دوران ائمه ديگر نيز اين سنت دينى‏ادامه داشته و امينان وحى الهى، همچون امام صادق(ع)و امام‏رضا(ع)آن را آشكار ساخته و يادش را گرامى و زنده نگه مى‏داشتند. پيش از آنان نيز، اميرالمومنين(ع)احياگر اين عيد بود. رمز عيد بودن «غدير» نيز، كمال دين و اتمام نعمت در سايه‏تداوم خط رسالت در شكل و قالب امامت‏ بود. به فرمان پيامبر خدا(ص)مسلمانان مامور شدند «ولايت‏» را به‏صاحب ولايت تبريك گويند و با آن حضرت بيعت كنند. رسول خدا نيزبراين نعمت الهى شادمانى كرد و فرمود: «الحمدلله الذى فضلناعلى جميع العالمين.»
آيه قرآن كه به صراحت، اين روز را روز اكمال دين و خشنودى‏پروردگار از اين واقعه و اين تعيين وصى دانسته، رمزديگرى ازعيد بودن غديرخم است. فرخندگى اين روز و عظمت اين مراسم و عيدبودن غدير، در آن روز و لحظه برهمگان روشن بود. اين نكته راحتى «طارق بن شهاب‏» مسيحى كه در مجلس عمربن خطاب حضور داشت،فهميده بود كه گفت: اگر اين آيه(اليوم اكملت لكم‏دينكم...)(مائده / 3) در ميان ما نازل شده بود، روز نزول آيه‏را عيد مى‏گرفتيم. هيچ يك از حاضران نيز حرف او را رد نكردند. خود عمر نيز سخنى گفت كه به نوعى پذيرش حرف او بود.

عيد گرفتن غدير

همه اين ويژگيها براى اين روز بزرگ، موقعيتى والا و ارزشمندپديد آورد، آنچنان كه رسول خدا(ص)و ائمه هدى و مومنانى كه پيروآنان بودند، از موقعيت اين روز شادمان بودند. مقصود ما از«عيدگرفتن‏» اين روز نيز همين است. خود حضرت رسول نيز به اين‏نكته اشاره و تصريح فرموده است، از جمله در روايتى كه ‏مى‏فرمايد: «روز غديرخم، برترين اعياد امت من است، روزى است كه خداى‏متعال مرا فرمان داد تا برادرم على‏بن ابى‏طالب را به عنوان‏پرچمى هدايتگر براى امتم تعيين كنم كه پس از من به وسيله اوراهنمايى شوند، و آن، روزى است كه خداوند در آن روز، دين راكامل ساخت و نعمت را بر امتم به كمال و تمام رساند و اسلام رابه عنوان دين، برايشان پسنديد.

كلام ديگر پيامبر(ص)كه فرموده بود: «به من تهنيت‏بگوييد، به‏من تهنيت‏بگوييد.» نيز نشان دهنده همين عيد بودن روز غدير دركلام حضرت رسول است.

خود اميرالمومنين(ع)در ادامه خط پيامبر، اين روز را عيد گرفت‏و در سالى كه روز جمعه با روز غدير مصادف شده بود، در ضمن خطبه‏ عيد فرمود: «خداوند متعال براى شما مومنان، امروز دو عيد بزرگ وشكوهمند را مقارن قرار داده است كه كمال هركدام به ديگرى است،تا نيكى واحسان خويش را در باره شما كامل سازد و شما را به راه‏رشد برساند و شما را دنباله‏رو كسانى قرار دهد كه بانور هدايتش‏روشنايى گرفته‏اند و شما را به راه نيكوى خويش ببرد و به نحوكامل از شما پذيرايى كند. پس جمعه را محل گردهمايى شما قرارداده و به آن فراخوانده است، تا گذشته را پاك سازد و آلودگيهاى‏جمعه تا جمعه را بشويد، نيز براى يادآورى مومنان و بيان خشيت‏تقوا پيشگان مقرر ساخته است و پاداشى چند برابر پاداشهاى‏مطيعان در روزهاى ديگر قرار داده و كمال اين عيد، فرمانبردارى‏از امرالهى و پرهيز از نهى او و گردن نهادن به طاعت اوست. پس‏توحيد خدا، جز با اعتراف به نبوت پيامبر(ص)پذيرفته نيست و دين،جز با قبول ولايت‏به امر الهى قبول نمى‏شود و اسباب طاعت‏خدا جزبا چنگ زدن به دستگيره‏هاى خدا و اهل‏ولايت، سامان نمى‏پذيرد.

خداوند در روز غدير، برپيامبرش چيزى نازل كرد كه بيانگراراده‏اش در باره خالصان و برگزيدگان است و او را فرمان داد كه‏پيام را ابلاغ كند و از بيماردلان و منافقان هراس نداشته باشد وحفاظت او را عهده دار باشد... .

(تا آنجا كه فرمود:)رحمت‏ خدا برشماباد! پس از پايان اين‏تجمع، به خانه‏ها برگرديد و به خانواده خود، وسعت و گشايش دهيدو به برادران خود نيكى كنيد و خداوند را بر نعمتى كه ارزانى‏تان‏كرده، سپاس گوييد. باهم باشيد، تا خداوند هم متحدتان سازد، به‏يكديگر نيكى كنيد، تا خداوند هم الفت‏شما را پايدار كند، ازنعمت الهى به يكديگر هديه دهيد، آن گونه كه خداوند برشما منت‏نهاده و پاداش آن را در اين روز، چندين برابر عيدهاى گذشته وآينده قرار داده است. نيكى دراين روز، ثروت را مى‏افزايد و عمررا طولانى مى‏كند. ابراز عاطفه و محبت‏به هم در اين روز، موجب‏رحمت و لطف خدا مى‏شود. تا مى‏توانيد، در اين روز از وجودتان خرج‏خانواده و برادرانتان كنيد و در برخوردها و ملاقاتها ابرازشادمانى و سرور كنيد... »

آيين عيد غدير و ائمه

اهل‏بيت(عليهم السلام)، اين روز را شناخته و شناسانده وآن را عيد ناميدند و همه مسلمانان را به عيدگرفتن آن دستوردادند و فضيلت آن روز و ثواب نيكوكارى در آن را بيان كردند.

حسن بن راشد از امام صادق(ع)روايت مى‏كند كه: به آن حضرت عرض‏كردم: جانم فدايت! آيا مسلمانان را جز عيد فطر و قربان، عيدى‏است؟ فرمود: آرى اى حسن! بزرگتر و شريف‏تر از آن دو. پرسيدم: چه‏ روزى است؟ فرمود: روزى كه اميرالمومنين(ع)به عنوان نشانه ‏راهنما براى مردم منصوب شد. گفتم: فداى شما! در آن روز چه كارى‏سزاوار است كه انجام دهيم؟ فرمود: روزه مى‏گيرى و برپيامبر ودودمانش درود مى‏فرستى و از آنان كه در حقشان ستم كردند، به‏درگاه خدا تبرى مى‏جويى. همانا پيامبران الهى به اوصياء خويش‏دستور مى‏دادند روزى را كه جانشين تعيين شده، «عيد» بگيرند. پرسيدم: پاداش كسى كه آن روز را روزه بگيرد چيست؟ فرمود: برابربا روزه شصت ماه است.

در «خصال‏» صدوق از مفضل بن عمر روايت‏شده كه: به حضرت‏صادق(ع)عرض كردم: مسلمانان چند عيد دارند؟ فرمود: چهارعيد. گفتم: عيد فطر و قربان و جمعه را مى‏دانم. فرمود: برتر از آنهاروز هيجدهم ذى‏حجه است. روزى كه پيامبرخدا(ص)، (دست)حضرت‏امير(ع)را بلند كرد و او را حجت‏بر مردم قرار داد. پرسيدم: دراين روز، چه بايد بكنيم؟ فرمود: با آنكه هرلحظه بايد خدا راشكر كرد، ولى دراين روز، به شكرانه نعمت الهى بايد روزه گرفت. انبياى ديگر نيز اين گونه به اوصياى خود سفارش مى‏كردند كه روزمعرفى وصى را روزه بدارند و عيد بگيرند.

در حديث ديگرى در «مصباح‏» شيخ طوسى‏» امام صادق(ع)آن روزرا روزى عظيم و مورد احترام معرفى كرده است كه خداوند حرمت آن‏را برمومنان گرامى داشته و دينشان را كامل ساخته و نعمت رابرآنان تمام نموده است و در اين روز، با آنان عهد و ميثاق خويش‏را تجديد كرده است. امام، غديرخم را روز عيد و شادمانى و سرورو روز روزه شكرانه دانسته كه روزه‏اش معادل شصت ماه از ماههاى‏حرام(محرم، رجب، ذى قعده و ذى حجه)است.

همه ما جمله "هرآنکه من مولاي او هستم، علي مولاي اوست" را بارها شنيده ايم و به آن ايمان داريم

اميد است كه جامعه شيعى، با اهتمام ورزيدن به عيد ولايت ورهبرى، رشد خودشان را نشان دهند و باجشن و تكريم اين حبل المتين‏استوار شيعه، دين خويش را نسبت‏به بنيادهاى اعتقادى ادا كنند.

ويژگي امام علي (ع)

براي امام علي (ع) ، ويژگي‌ها و خصائص بسياري بر شمرده شده‌است. علي (ع) عين عدالت و حقيقت است. او در سخنوري و ادبيات چيره بود. ادباي عرب سخن او را شيواترين سخن پس از قرآن مي‌دانند.به طوري که وابستگان بني اميه علي رغم دشنام گفتن به وي، گفتارش را از حفظ مي‌کردند، تا بيانشان شيوا شود.مجموعه گفتارها و نوشتارهاي وي توسط سيد رضي در کتابي به نام نهج البلاغه جمع آوري شده‌است. علاوه بر آن مجموعه روايات وي در کتاب غرر الحکم جمع شده‌است. بين مسلمانان خصوصاً  ما شيعيان مقام عرفاني، علم، شجاعت، عدالت، صبر، کمک به بينوايان و ساده زيستي علي(ع) مورد ستايش قرار گرفته‌است. از ميان مسلمانان غير شيعه ابن ابي الحديد به شرح نهج البلاغه پرداخته‌است.

جشن عيد غدير در ايران

عيد غدير بعد ازعيد باستاني نوروز مهمترين و با ارزش ترين عيد در نزد مردم ايران است. شور و حال وصف ناپذيري که در اين عيد وجود دارد در اعياد ديگر همچون فطر و قربان ديده نمي شود و دليل آن همانطور که بيان شد به خاطر عشق و علاقه اي است که مردم ما به حضرت علي بن ابيطالب (ع) دارند.
رسم بر آن است که صبح روز عيد، مردم به ديدار و دست بوسي سادات و ذريه اميرالمومنين (ع) مي روند و اداي احترام به سادات مي نمايند و سادات نيز ضمن پذيرائي با شربت و شيريني و اهداء هديه اي به رسم ياد بود از مهمانان قدرداني مي نمايند. بازار جشن و سرور و عروسي نيز در اين روز بسيار پر رونق است و علاوه بر آن در اين روز، خانواده نوعروس و تازه داماد هدايايي به زوج تازه ميدهند و در بعضي از مناطق، اين هدايا با آداب و رسوم خاصي تهيه و تقديم ميشود. به خصوص اگر يکي يا هردو آنها سيد باشند، مراسم مهمتر و با شکوهتر خواهد بود.

در اين روز مردم بهترين و زيباترين لباسهاي خود را مي پوشند، خود را معطر به بهترين عطرها مي نمايند و با چهره اي خندان و شادمان به ديد و بازديد ميپردازند.در اين روز افراد بسياري روزه مي گيرند و به مومنين قرض و اطعام مي دهند.
مردم اعتقاد دارند پولي که به عنوان هديه از سادات گرفته اند نبايد خرج نمايند بلکه به عنوان تبرک و برکت در نزد خود نگهداري کنند.

در شب عيد غدير در مساجد و حسينيه ها مراسم جشن و سرور و مولودي خواني برپاست. همچنين در منازل سادات و علما نيز مداحان و شاعران در وصف مولا علي (ع) و غديرخم مولودي خواني مي نمايند. سادات نيز چند روز مانده به عيد غدير خم اقدام به خانه تکاني و گردگيري منازل خود مي کنند و خود را آماده پذيرايي از مهمانان آماده کنند.

اعمال روز عيد سعيد غديرخم 

۱- روزه.

۲- غسل کردن.

۳- زيارت حضرت علي(ع) که يکي از آنها زيارت "امين الله" است.

۴- خواندن دعاي "ندبه".

5-چون مؤمني را ملاقات کند، اين تهنيت را بگويد: «الحمد الله الذي جعلنا من المتمسّکين بولايه امير المومنين و الائمه المعصومين عليهم السلام

از ديگر موارد نيز مي توان به :

پوشيدن لباسهاي نو و تميزو  نيکو - زينت کردن - استعمال بوي خوش - شادي کردن و شاد نمودن شيعيان امير المومنين - گذشت از تقصير شيعيان - برآوردن حاجت آنان - صله رحم - اطعام اهل ايمان - شکر و سپاس به خاطر نعمت بزرگ ولايت و... اشاره نمود  .

 

 

سيد عباس طباطبائي

کارشناس طرح و برنامه اداره کل تبليغات اسلامي استان سمنان

 

شنبه 14 آذر 1388 - 9:23


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری