دوشنبه 2 ارديبهشت 1398 - 23:17
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

«اقليت» و «گريه‌هاي امپراتور» محصول تفكر فاضل نظري است نه تجربه

 

 

شعر كلاسيك يا همان سنتي بنا به نظر برخي از شاعران و منقدان ادبي كشور، اين روزها كمتر مورد توجه قرار گرفته و شعر نو با شتاب بيشتري در حال حركت است اما در اين جمع صاحب نظراني  هم بر اين باورند كه نوپردازان به دليل امكان پرداخت مضامين مختلف در شعر نو به اين سمت كشيده شده اند و از شعر كلاسيك به علت پرداختن به مضامين كهنه فاصله گرفته اند اما در اين ميان مي توان شاعراني را جست كه قالب كهن را با مضامين نو تلفيق كرده اند و طرحي نو  در انداخته اند، فاضل نظري يكي از اين شاعران تلفيق سرا است.

به گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات اسلامي، «مرتضي کاردر» از منتقدان ادبي كشورمان، در اين باره مي گويد: شعر فاضل نظري، شعري متفاوت از جريان هاي شعري امروز است. او نگاهي کلاسيک به غزل دارد و غزلش بيت محور است. نظام نشانه ها در شعر او به غزل کلاسيک نزديک تر است تا شعر و جريان هاي مدرن امروزي.

 قالب اشعار «گريه هاي امپراتور» و « اقليت»  غزل است نظري در سرايش آنان سعي كرده  روايت تازه اي از غزل کهن فارسي را با توجه به تصوير واقعي غزل، به مفهوم واقعي ارائه دهد و تا حد ممكن از شعبده بازي ها و کارهاي محير العقول که بيشتر شعر را از حقيقت دور مي کند، پرهيز كند. البته توجه شاعر به غزليات كهن فارسي بدون سنت گرايي بيش از حد و تعصب نسبت به شيوه هاي گذشته با انعطاف پذيري هنرمندانه اي صورت پذيرفته است.«آب طلب نكرده هميشه مراد نيست»، مصرعي از آخرين بيت شعر «شاخه گلي براي مزار» فاضل نظري است كه در مجموعه گريه‌هاي امپراطور» او به چاپ رسيده است.

 علت نامگذاري اين دو مجموعه شعر با عناوين «اقليت» و «گريه هاي امپراتور» به قلم خود شاعر در پشت جلد چنين آمده است: «در اقليت بودن، تنها بودن نيست (چه بسا گروهي اندك كه بر بسياران غلبه كردند...) و آدم خليفه تنهاي خدا- روي زمين است، امپراتوري كه گاهي بايد برگردد به آخرين سلاح اش- «... و سلاح او گريه است.»

مخاطبان اين دو كتاب در نگاهي گذرا به اين دو كتاب خواهند دانست كه شعر «گريه هاي امپراتور» در کتاب «اقليت» آمده و با كمي كنكاش در دنياي مجازي خواهند دانست كه شعر «اقليت» در کتاب بعدي نظري به نام «پنجره جوهري» خواهد آمد.

وي نامگذاري کتاب از روي نام يکي از اشعار را قانوني  فسخ شده مي داند كه مدتي در ميان شاعران مرسوم شده بود.

به گفته نظري عنوان شعر يا کتاب الزاما نبايد براي مخاطب معنا داشته باشد. اين عنوان عموما براي شاعر مفهوم ومعنا دارد. وي اسم را براي مشخص کردن و ايجاد تمايز با حفظ تناسب نام با موضوع مي داند.

شهرام ميرشكاك شاعر و منتقد ادبي كشورمان، درباره عنوان شعر اظهار مي كند: گريه هاي امپراتور دچار انانيت است و اقليت هم خود را در اقليت ديدن. او مي خواهد از شر نظام هاي سرکوب زباني و جريان هاي حاکم بر شعر و ادبيات خود را رها کند. در انديشه شاعر هم اتفاقي نمي افتد. شاعر مايوس و نااميد است. شعر در فضايي خاکستري شکل مي گيرد و  نوعي مظلوم نمايي دارد. ياس و نااميدي شاعر قدرتمند نيست و پوچي و ياس انفعالي است.

شعرهاي اقليت و گريه ها تقدم و تاخر زماني ندارند بسياري از شعرهاي اقليت قبل از گريه ها گفته شده است و بر اساس حال و هوايشان تقسيم بندي شده اند. غزليات او با مضمون هايي عاشقانه و تخيل شاعرانه قرين است كه گاه نوعي گريز از زندگي براي پشت كردن به غم ها و رنج هاي انساني در شعر او مشاهده مي شود.

هادي سعيدي کياسري يكي از منتقدان ادبي جامعه ادبي كشور، درباره مجموعه «اقليت» مي گويد: موضوع کليدي و محوري که براي شاعر جذاب است و جذبه هاي جادويي دارد، مرگ است. او خيلي آگاهانه به مضمون مرگ نپرداخته و با مرگ تغزل کرده و آن را در حد معشوق ستوده است.

وي مي افزايد: در اين مجموعه استحکام و اصالت و صداي صميمي غزل را مي شنويم. شاخص ترين نکته در اين اشعار استفاده ار مولفه ها و بعضا موتيف هايي است که در شعر تکرار مي شود.

 چاپ کتاب اول ـ گريه هاي امپراتور ـ بنا به گفته نظري، يک اتفاق بود. انتخاب هاي آن کتاب حال و هواي مشترک داشتند. البته مقايسه اين دو کتاب کار درستي نيست، مثل مقايسه کبوتر و پروانه است. کتاب اول فصلي در نکوهش عشق بود و کتاب دوم فصلي در ستايش مرگ. البته نه مرگي از جنس موت. مرگي آگاهانه و فعال. در اينجا اشعار محصول تجربه نيستند. محصول تفکراند. در لايه اول مشاهده است و در لايه دوم شهود. ميرشکاک نيز در باره كتاب دوم- اقليت - اظهار مي كند: در شعر نظري هيچ اعجازي رخ نمي دهد. اگر غير منتظره بودن را ويژگي شعر بدانيم وقتي اقليت را خواندم هيچ اتفاقي در زندگي من رخ نداد.

نظري درباره اين كه بيشتر كساني كه كتاب گريه هاي امپراطور را خوانده اند، انتظارشان از اقليت برآورد نشده مي گويد: اين دو كتاب متفاوتند و اصلاً مقايسه گريه ها و اقليت مثل مقايسه پروانه و كبوتر است كه فقط به اين دليل كه هر دو پرواز مي‌كنند نمي‌شود با هم مقايسه شان كرد، چون مخاطب اينها متفاوتند.

وي تاكيد مي كند: مخاطب خاص اقليت مخاطبان تازه اي دارد از يك قشر ديگر و با يك نگاه ديگر و طرز تفكر ديگر مثلاً من يك دوست ميانسال دارم كه اصلاً از كتاب اولم استقبال نكرد ولي بسياري از اشعار كتاب دوم را حفظ است . كتاب اول اشعار عاشقانه جوان پسند است و شعرهايي است كه همه به راحتي مي توانند با آن ارتباط برقرار كنند اما شعرهاي اقليت خاستگاه فكري دارند و داراي مباحث فكري و عرفاني است.

در ابتداي سخن آورديم نظري شاعري تلقيق پسند است، كاردر نيز با تاييد اين مطلب درباره کارکردهاي نظام نشانه شناختي سنتي در شعر فاضل نظري تصريح مي كند: امروز نشانه هاي ديگري در شعر جايگزين آن نشانه ها شده است و شاعري که مي خواهد دوباره از آن نشانه ها استفاده کند بايد رابطه اي دوباره را در آنها کشف کند که پيش از آن استفاده نشده باشد. اما شاعر اين مجموعه نتوانسته است کارکردي تازه از نشانه هاي غزل فارسي به دست دهد.

شاعران و منتقدان ادبي، اگر اين دو كتاب شعر را بخوانند خواهند دانست دارا بودن توامان دو وجه عشق و عرفان در يك رويكرد فردي- اجتماعي در شعر نظري، مساله اي با اهميت و قابل توجه است چنانچه در طول تاريخ غزل سرايي، شعراي عاشق پيشه و يا عارف مسلك كمتر با نگاهي عارفانه و بينشي اجتماعي به اجتماع و مسايل پيرامون زندگي در جامعه پرداخته اند و آن دسته كه اجتماع گرا بودند نيز بعضاً شعري فاقد غناي عاطفي و ادبي داشتند؛ اما رويكرد خاص اين شاعر فرهيخته در اين دو مجموعه شعري اش كه محصول نگاهي جامع، دقيق و لطيف به جهان بيرون و مسايل موجود در زندگي و جامعه در پرتو تركيب و تلفيق معنايي و موضوعي دو مفهوم عشق و عرفان در شعر و زندگي است اثر او را داراي ارزش و اهميت دوچنداني نموده است.

فاضل نظري، شاعر متولد 1358 شهر خمين از توابع استان مركزي است. اين شاعر علاوه بر اين سروده‌ها قصد دارد در آينده‌اي نزديك آثاري در حوزه مديريت به چاپ بسپارد. سه گانه شعري وي به همراه کتاب هاي دا، ارميا، من او از پر فروش ترين کتاب هاي نمايشگاه کتاب مترو در ماه مبارک رمضان بودند.

گفتني است، «گريه هاي امپراتور» در 83 صفحه و « اقليت» در85 صفحه، هرکدام با شمارگان دو هزار و500 نسخه  و 11هزار و 500 ريال و  در قطع رقعي به همت مرکز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري تهيه و از سوي انتشارات سوره مهر سازمان تبليغات اسلامي منتشر شده است.

 

دوشنبه 18 آبان 1388 - 14:11


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری