دوشنبه 18 آذر 1398 - 18:28
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

فروغ فقاهت

 

 

نيم­نگاهي به زندگي و سيرة عملي حضرت آيت­الله العظمي مرعشي نجفي(ره)

اشاره:

 به بهانۀ سالروز وفات زعيم عالي­قدر و  مرجع بزرگ تقليد عالم تشيّع، حضرت آيت­الله العظمي مرعشي نجفي و به قصد عرض ارادت خدمت اين عالم گرانقدر، به قدر رفع تشنگي از آن درياي بي­کران علم و اخلاق، پيرامون اين شخصيت، کمي به تأمل مي­نشينيم. جهت تبرک و تيمّن، اين نوشته را با کلامي از حضرت آيت­الله العظمي بهجت(ره) راجع به اهميت مراجعه به شرح احوال و رفتار بزرگان، نقل مي­کنيم:

ايشان فرمودند: «مراجعه به تراجم علماي سلف [زندگي­نامۀ علماي گذشته]، به منزلۀ مراجعه به کتاب­هاي معتبر اخلاقي است. هرکس که طالب تهذيب و ترقّي در امور معنوي است و مي­خواهد از زندگي و عمر خود چيزي استفاده کند، شايسته است به شرح احوال آن­ها نگاه کند که چه کارهايي مي­کردند».

 سپيدۀ سيادت

در سال 1315هجري قمري (1276ش) در نجف اشرف، فرزندي در منزل آيت­الله سيد شمس­الدين محمود مرعشي به دنيا آمد. نامش را شهاب­الدين نهادند. ايشان دوران کودکي را در آغوش پُر مهر پدر و مادري با ايمان و با تربيت اسلامي سپري نمودند.

 تحصيلات

آيت­الله العظمي مرعشي نجفي پس از يادگيري خواندن و نوشتن، در نوجواني به فراگيري علوم اسلامي پرداختند. ادبيات عرب، فقه، اصول، حديث، درايه، رجال و... را نزد اساتيد برجستۀ حوزۀ علميۀ نجف اشرف فرا گرفتند و در درس خارج فقه و اصول آيات آقا ضياء عراقي و شيخ احمد کاشف­الغطاء و شماري از مراجع تقليد و مدرسان برجستۀ اين حوزۀ علميه شرکت داشتند. علاقه به يادگيري در ايشان بسيار زياد بود و سال­هايي طولاني از محضر اساتيد مشهور بهره بردند و حتّي مدتي نزد علماي زيديه و علماي اهل سنّت نيز به فراگيري علم حديث پرداخته و از آنان اجازۀ نقل حديث گرفتند. پس از تلاش فراوان، ايشان در سن بيست و هفت سالگي به درجۀ اجتهاد نايل گشتند و از ابتدا به داشتن پشتکاري عالي، همّتي بلند، تقوا، نبوغ و ديگر فضائل اخلاقي شهره بودند. ايشان از بسياري از مراجع تقليد شيعه اجازۀ اجتهاد داشتند. پس از فوت پدر در سال 1338ق. براي ادامۀ تحصيل به شهرهاي کاظمين، سامرّا و کربلاي معلّي رفتند و سال­ها در حوزه­هاي علميۀ آن­جا مشغول فراگيري علوم بودند. در سال 1342ق. به قصد زيارت بارگاه ملکوتي حضرت ثامن­الحجج(ع) به ايران آمدند و پس از زيارت، راهي تهران شده و در حوزۀ علميۀ تهران نزد اساتيدي چون آيت­الله شيخ عبدالنبي نوري، آيت­الله آقا حسين نجم­آبادي و... به فراگيري فقه، اصول، فلسفه و کلام پرداختند. سال بعد جهت زيارت مرقد مطهر کريمۀ اهل بيت، حضرت معصومه(س) به شهر مقدّس قم رفته و به دستور آيت­الله العظمي شيخ عبدالکريم حائري يزدي در اين شهر ماندگار شدند و مدّتي در درس ايشان و شماري از استادان حوزۀ علميۀ قم شرکت جستند.

 تدريس

ايشان به دستور آيت­الله العظمي حائري يزدي به تدريس علوم ادبيات عرب، منطق، اصول و فقه براي طلاب جوان نمودند. در سال 1355ق. پس از رحلت آيت­الله العظمي حائري يزدي، آيت­الله العظمي مرعشي به تدريس خارج فقه و اصول پرداختند. در طول بيش از هفتاد سال تدريس ايشان در حوزۀ علميۀ قم، دانش­مندان بسياري تربيت شدند که شماري از آنان اجازۀ اجتهاد خود را از آيت­الله العظمي مرعشي نجفي دريافت کردند که نام برخي از شاگردان ايشان عبارت است از: شهيد آيت­الله حسين غفاري، شهيد آيت­الله مصطفي خميني، استاد شهيد مرتضي مطهري، شهيد آيت­الله دکتر محمد مفتح، شهيد آيت­الله دکتر سيدمحمد بهشتي، شهيد آيت­الله محمد صدوقي، آيت­الله سيد محمدعلي قاضي طباطبايي، آيت­الله سيدمحمود طالقاني، آيت­الله شيخ حسن نوري همداني، آيت­الله سيدموسي صدر، آيت­الله سيدمرتضي عسگري، آيت­الله محمد امامي کاشاني، آيت­الله سيد عبدالکريم موسوي اردبيلي، آيت­الله شيخ محمدرضا مهدوي کني و...

 ويژگي­هاي اخلاقي

آيت­الله العظمي مرعشي نجفي، علاقۀ خاصّي به اهل بيت ـ عليهم السلام ـ و حضرت معصومه ـ سلام الله عليها ـ داشتند. خوش­رويي و اخلاق نيک ايشان مشهور است. بسيار شوخ­طبع بودند. به مستضعفان عنايت ويژه­اي داشتند و به مشکلات آنان رسيدگي مي­کردند.

 خدمات درخشان

اين عالم عالي­قدر در طول ساليان درازي که مرجعيت تقليد شيعيان را بر عهده داشتند، خدمات شاياني به جهان اسلام نمودند. يکي از فعاليت­هاي درخشان ايشان، تأسيس مدارس علميه بود. از جمله تکميل مدرسۀ مهديه و راه­اندازي کتاب­خانۀ دوهزار جلدي آن در سال 1376ق؛ تأسيس مدرسۀ مرعشيه در سال 1383ق؛ تأسيس مدرسۀ مؤمنيه و کتاب­خانۀ سه­هزار و پانصد جلدي در سال 1389ق. و تأسيس مدرسۀ شهابيه در سال 1400ق.

در دوران جواني و طلبگي حوزۀ علميۀ نجف اشرف،آيت­الله العظمي مرعشي نجفي که شاهد به غارت رفتن منابع اسلامي و نسخ خطي بودند، تاب نياورده و با شهريۀ ناچيز طلبگي و با سختي به خريد و گردآوري کتب خطي مي­پرداختند تا اين ميراث فرهنگي را از دستبرد بيگانگان حفظ نمايند. ايشان پس از مهاجرت به شهر مقدّس قم نيز، کتب خطي را همراه خود آوردند و در اين شهر نيز به خريد نسخ خطي و کتب ارزنده ادامه دادند. کتاب­خانۀ آيت­الله العظمي مرعشي نجفي، با داشتن بيش از دويست و پنجاه­هزار جلد کتاب چاپي و بيست و ­پنج­هزار جلد کتب خطي، از بزرگ­ترين کتاب­خانه­هاي کشور و در رديف کتاب­خانۀ مجلس شوراي اسلامي و کتاب­خانۀ آستان قدس رضوي است. اين کتاب­خانه که شهرت جهاني دارد، بسياري از کتب خطي اسلامي جهان را داراست و بسياري از اين کتب، جزء قديمي­ترين، نفيس­ترين و باارزش­ترين و گاه منحصر به فرد و کم­ياب­ترين متون تاريخي است و مورد توجه وافر نويسندگان، دانش­مندان، مراکز علمي و تحقيقاتي سراسر جهان است و اکنون با چهارصد مؤسسه، مرکز علمي و کتاب­خانه در سراسر جهان ارتباط دارد و توسط فرزند ايشان، حجت­الاسلام والمسلمين دکتر سيدمحمود مرعشي نجفي اداره مي­شود.

 تأليفات

نخستين رساله­هاي عمليۀ ايشان بنام نخبة الاحکام و سبيل النجاة بين سال­هاي 1366 تا 1373ق. چاپ و از همان سال­ها، مرجعيت تقليد ايشان نيز آغاز شد. در سال 1340ش. پس از رحلت آيت­الله العظمي بروجردي، آيت­الله العظمي مرعشي نجفي به عنوان يکي از مراجع تقليد طراز اول شيعيان جهان به شمار مي­آمدند. ايشان در طول ساليان طولاني و پر برکت خويش، کتاب­ها و مقالات زيادي دربارۀ علوم قرآني، ادبيات عرب، حديث، دعا، فقه، اصول، منطق، لغت، تاريخ، رجال و تراجم، انساب و... نوشتند که متأسفانه بيش­تر آن­ها چاپ نشده است. شمار آثار ايشان به يکصد و چهل و هشت عنوان مي­رسد که نام برخي از آثار چاپ­شده عبارتند از: سند القرّاء واحفّاظ؛ مقدمۀ تفسير الدرالمنثور/جلال­الدين سيوطي؛ مجموعه­اي در ادعيه و زيارات؛ مقدمۀ مفاتيح الجنان؛ شمس الامکنة و البقاع في خيرة ذات الرقاع؛ فوائد چند در خصوص صحيفۀ کاملۀ سجاديه؛ الغاية القصوي لمن رام التمسّک بالعروة الوثقي؛ التبصرة في ترجمة مؤلف التکمله؛ الحديقة الورديه حول روضة البهيه؛ رياض الاقاحي؛ الضوء البدري في حياة صاحب الفخري؛ العزّيه؛ رساله طريفه؛ الفتحيه؛ اللئالي المنتظمه والدرر الثمينه؛ مطلع البدرين؛ مفرج الکروب؛ منية العاملين؛ منية الرجل في شرح نخبة المقال؛ و... دو اثر نفيس که ثمرۀ نيم­قرن تلاششان مي­باشد وليکن هنوز چاپ نشده عبارتند از: مشجّرات آل رسول­لله الاکرم يا مشجّرات الهاشميين که دربارۀ انساب علويان و سادات جهان است و ملحقات الاحقاق که تکميل کتاب احقاق الحق قاضي نورالله شوشتري مي­باشد.

 هم­گام با نهضت امام خميني(ره)

آيت­الله العظمي مرعشي نجفي هماره از نهضت امام خميني(ره) حمايت کردند و بارها اعلاميه دادند و افشاگري نمودند. در پي دستگيري امام خميني(ره) با ارسال اعلاميۀ شديداللحني خطاب به رژيم پهلوي، خواستار آزادي ايشان شدند و حتّي همراه مراجع تقليد و علماي طراز اول کشور براي آزادي ايشان راهي تهران شدند. در طول سال­هاي تبعيد امام خميني(ره)، با ايشان در ارتباط بودند و با اوج­گيري انقلاب اسلامي در سال 1356ش. همراه مراجع تقليد با فرستادن اعلاميه­ها به هدايت نهضت مي­پرداختند. پس از پيروزي انقلاب نيز هماره از نظام جمهوري اسلامي حمايت کردند.

 فصل فراق

سرانجام اين مرجع بزرگ تقليد شيعه و عالم نستوه، در روز چهارشنبه، هفتم شهريورماه 1369، در نود و شش سالگي دار فاني را وداع گفته و فقدانشان قلب تمام مسلمين جهان را در هم فشرد و پيکر مطهر ايشان با حضور خيل عظيم و پر شکوه مردم عزادار، در جوار کتاب­خانۀ بزرگشان به خاک سپرده شد.     

 

 منابع و مآخذ

در محضر آيت­الله العظمي بهجت؛ گلشن ابرار.  

 

 

چهارشنبه 8 مهر 1388 - 14:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری