پنجشنبه 2 خرداد 1398 - 5:51
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اكرم اماني

 

از فرش تا عرش

 

·   از فرش تا عرش (مجموعه مقالات) 

·   فضل‌الله حشمتي رضوي

·   انتشارات اميركبير 

·   /1387/

 

كتاب حاضر كه در صدد معرفي آن هستيم شامل بيست­وپنج مقاله پژوهشي است كه با هدف سامان‌يابي و رفع مشكل هنر سنتي فرش ايران توسط فضل‌الله حشمتي رضوي تدوين يافته است.

رضوي متولد 1319 مشهد و فارغ‌التحصيل رشته‌هاي اقتصاد، مشاوران اداري و مديريت است. مشاراليه از پايه‌گذاران موزه فرش و از پيش‌قدمان رشته فرش‌پژوهي در ايران است.

مجموعه حاضر بازگويي سخن‌هاي گذشته است كه هنوز هم مصداق و مورد دارد. گرچه تشكيلات و آمارهاي فرش تغيير كرده است ولي ساختارها و اصل كالاي هنري همان است كه بود و نياز به شكوفايي و رونق فرش بيشتر از ديروز محسوس است.

هدف و مراد از تهيه اين مجموعه 2 چيز بوده: اول اينكه مقاله‌هاي پراكنده در مجموعه‌اي گرد آيند تا دسترسي به آن آسان شود و دوم به لحاظ آنكه مجموعه حاضر بازگويي سخنان گذشته است.

مقاله اول با عنوان «فرش دست‌باف: هنر، صنعت يا هر دو؟» به بررسي درباره مفاهيم هنر و ضعف با هدفمندي تعيين جايگاه پديده فرش دست‌باف در تطبيق با مفاهيم مذكور و تأمل بر احتجاج‌هاي آن است.

عنوان مقاله دوم «نقوش فرش دست‌باف در آثار كمال‌الدين بهزاد» است كه هدف آن شناسايي فرش دوره تيموريان از طريق آثار كمال‌الدين بهزاد مي‌باشد.

«بهشت موعود در فرش ايران» عنوان مقاله سوم كتاب است كه هدفش شناخت فرش‌هاي معروف به باغي است، طرح باغي در دوره صفويه رواج خاص يافت، امروزه از قالي‌هاي موجود با اين طرح تعداد كمي به قرن يازدهم و بقيه به قرن دوازدهم و اوايل قرن سيزدهم متعلق‌اند اين قالي‌ها شهرت جهاني دارند و در موزه‌هاي مختلف جهان چون: ويكتوريا و آلبرت در لندن، هنرهاي زيبا در وين، پنسيلوانياي امريكا، جيپورهند، كراكوي لهستان، هنرهاي تزئيني در پاريس، ملي ايران و فرش ايران در تهران، آستان قدس رضوي در مشهد و مجموعه‌هاي خصوصي نگهداري مي‌شود.

مقاله چهارم تحت عنوان « بازار جهاني فرش و امكان حمايتي از فرش ايران» به بررسي جلوگيري از رقابت‌هاي مكارانه براي ممانعت از اقتباس از نقوش فرش ايران توسط كشورهاي توليدكننده فرش دست‌باف در بازار جهاني مي‌پردازد.

بازار جهاني فرش دست‌باف به علت وجود رقابت‌هاي مكارانه كشورهاي توليد‌كننده اين كالا و اقتباس از نقوش فرش ايران در نيم قرن اخير دجار تغييرات و تحولات بسياري شده است. اين دگرگوني‌ها در روند فروش فرش ايران در بازار جهاني مؤثر بوده و از رشد شتابان آن كاسته شده است...

«مفاهمه‌ صنايع دستي جهاني و گفت‌وگوي تمدن‌ها» عنوان مقاله بعدي- پنجم است. صنايع‌دستي كه از تبلور يادبودهاي يك قوم يا ملتي به صورت سازه‌هاي محلي با كمك مواد اوليه بومي و ابزارهاي دستي متكي بر قدرت ابتكار و خلاقيت‌هاي فردي به دست مي‌آيد محصول زندگي و تجربه‌هاي مردماني است كه فكر، عمل و معرفت‌انديشي خود را يك رابطه دوسويه بين خود (پديدآورندگان) و ديگران (استفاده‌كنندگان) برقرار مي‌كنند؛ هدف اين مقاله شناخت صنايع‌دستي جهاني در پهنه تمدن‌هاست.

در عرف قالي‌بافي ايران آن دست از رنگ‌هاي شيميايي كه به نام انيلين (anilin) خوانده مي‌شود اكثراً به (رنگ جوهري) معروف هستند. رنگ جوهري نامرغوب است و در برابر سايش پا و نور و شستشو با مواد قليايي جلا و پايداري خود را از دست مي‌دهد و از اين نظر براي شهرت رنگ‌هاي قالي‌ خطر جدي به شمار مي‌رود.

«منع رنگ‌هاي جوهري در قالي‌ ايران) عنوان مقاله ششم اين كتاب است كه به بررسي شناخت فعاليت‌هاي گذشته در مورد قالي‌هاي معروف به جوهري مي‌پردازد.

اما عنوان مقاله هفتم «تأثير متقابل شعر و نقاشي فرش ايران» مي‌باشد كه با هدف تعيين رابطه ساختاري نقاشي فرش و شعر و تأثيرگذاري متقابل آن‌ها تهيه و تنظيم يافته است.

«فرش موج دريا و پايگاه فرش در خليج فارس» عنوان مقاله هشتم است كه نويسنده به بررسي شناخت فرش موج دريا و ايجاد تمهيدات لازم براي پايگاه تجاري فرش در خليج فارس مي‌پردازد.

انجام تحقيقات و پژوهش‌هاي ناب، مرهون توسعه و اعتلاي امور فرهنگي يك جامعه است، يعني تعامل بين بخش‌هاي پژوهشي و توسعه فرهنگي يك رابطه دو طرفه است و بين آن‌ها انسجام و همبستگي ارگانيك وجود دارد به همين سبب نويسنده مقاله‌اي را با عنوان «جايگاه تحقيقات فرش در ايران» به عنوان مقاله نهم- تنظيم كرد كه در آن به بررسي شناخت دامنه تحقيقات فرش و علل سطح نازل آن مي‌پردازد.

مقاله دهم با عنوان «شناخت مسائل فرش ايران» به بررسي ارائه راه‌حل‌هاي پيشنهادي براي ساماندهي فرش ايران مي‌پردازد.

نقوش فرش دستباف ايران يكي از بارزترين ميراث‌هاي فرهنگي است كه از ديرباز به عنوان يك هنر اصيل اين سرزمين در پهنه گيتي از نام و اهميت شناخت شده‌اي برخوردار بوده است. پژوهندگان و محققان هنر و ايران‌شناسان در سراسر جهان، بدون استثنا در همه جا تحسين و شگفتي خود را در مورد طرح‌هاي فرش ايران و نقش و رنگ قالي ايران ابراز كرده‌اند.

«رايانه در خدمت فرش ايران» عنوان مقاله يازدهم است كه نويسنده در آن به شناخت عملكرد رايانه در نقش‌پردازي فرش مي‌پردازد.

اما عنوان مقاله دوازدهم «تحليل برنامه آموزش عالي فرش» است كه هدف آن شناخت تحصيلات دانشگاهي فرش و نظام‌مندي‌هاي آن مي‌باشد.

«بررسي و تحليل آمارهاي فرش دست‌باف» عنوان مقاله ديگر- مقاله سيزدهم- از اين كتاب مي‌باشد كه به بررسي شناخت مؤلفه‌هاي صنعت فرش در سال 1368 مي‌پردازد.

عناويني چون: «نقش قالي‌بافي در كاستن فقر» كه به بررسي كمك قالي‌بافي در فقرزدايي از چهره‌ اقتصاد ايران، «فرش دست‌باف خرسان» با هدف شناخت فرش دست‌‌باف خراسان، «حذف سازمان‌هاي موازي در فرش ايران» با هدف پي‌ريزي تشكيلات كارآمد در فرش ايران، «تأملاتي در راه‌اندازي مركز ملي فرش ايران» با هدف ساماندهي پديده فرش دست‌باف، «گفت‌وگوي آدم‌ها و تمدن‌ها بر پهنه هنر فرش ايران» با هدف ارائه نمونه‌اي از جهان «گفت‌وگوي تمدن‌ها» نه از طريق توصيف‌هاي لفظي و كلامي بلكه به زبان هنر و از طريق طرح‌هاي بصري و تجسمي، «باشكوه مثل فرش ايران» با هدف شناخت هنري آثار استاد عرب‌زاده «نقدي بر فرش ضامن آهو» با هدف منطبق كردن واقعيت‌ها در بدنه هنر ديني مقالات چهاردهم تا بيستم اين مجموعه را تشكيل مي‌دهند.

عنوان مقاله بيست‌ويكم «نقدي بر جشنواره شانه بلورين» است كه به بررسي ايجاد جشنواره مطلوب، كارآمد و مستمر مي‌پردازد.

مقاله بيست‌ودوم نيز به بررسي ارزيابي كتاب «اسنادي از صنعت فرش ايران» با همين عنوان مي‌پردازد.

«جل‌هاي عشايري و روستايي ايران» عنوان مقاله بيست‌وسوم است كه به ارزيابي كتاب «جل‌هاي عشايري و روستايي ايران» مي‌پردازد.

مقاله بعدي- بيست‌و چهارم- با عنوان «ارزيابي و نقد برنامه «هنر نزد ايرانيان» به بررسي شناخت برنامه‌هاي هنري در زمينه‌ هنر صناعي مي‌پردازد.

و سرانجام مقاله بيست‌وپنجم با نام «خاستگاه مكتب اصفهان در هنر فرش ايران» و با هدف طبقه‌بندي و شناخت فرش‌هاي دوران صفوي به بررسي اين مكتب مي‌پردازد.

خاستگاه مكتب اصفهان ناشي از دو مكتب قبل از خود است: مكتب تبريز (در زمان شاه اسماعيل و شاه تهماسب صفوي) و مكتب تيموريان (در زمان تيموريان) كه اين همه زيبايي و هنر و ذوق يكجا پس از سال 1006 با آمدن شاه عباس به اصفهان روي آورد. در پايان هر مقاله پي‌نوشت‌ها و منابع و در انتهاي كتاب نيز آلبومي از تصاوير فرش‌ها مربوط به توضيحات مقالات كتاب آمده است.

 

 

 

سه‌شنبه 7 مهر 1388 - 12:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری