دوشنبه 27 آذر 1396 - 16:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

عباس الف
كارشناس روابط عمومي

 

باور كنيم جهان در حال تغيير است

 

 

گفت‌وگو با دكتر علي‌اكبر جلالي، مبتكر روستاي اينترنتي و نظريه‌پرداز موج چهارم و عصر مجازي

 

دكتر علي‌اكبر جلالي به عنوان اولين مبتكر روستاي اينترنتي (روستاي شاهكوه) و اولين شهر الكترونيكي ايران (كيش) طراح اولين مركز جامع خدمات اينترنتي در ايران و همچنين نظريه‌پرداز عصر مجازي و موج چهارم در جهانِ it است. دكتر جلالي معتقد است كه براي موفقيت در جهان پيچيده امروز، اطلاع‌ از موقعيت جهان آينده لازم است. دكتر جلالي تجربيات گذشته و تحولات موجود را بستري براي تشخيص فرصت‌هاي بعدي در جهان مي‌داند. به همين جهت وي اصرار دارد ما نيز با درس گرفتن از تجربيات گذشتگان و به كارگيري امكاناتي كه فناوري‌هاي جديد به وجود آورده‌اند تغييرات اساسي در جهان آينده را پيش‌بيني كنيم. بهتر است براي شناخت بيشتر راهكارهاي او با ما همراه شويد:

 

شما به عنوان اولين مبتكر راه‌اندازي كتابخانه‌هاي ديجيتالي در روستاها آيا وجود خرده‌فرهنگ‌هاي سنتي روستا را با شرايط مدرن دنياي ديجيتالي در تضاد نمي‌دانيد؟

بهتر است ابتدا تاريخچه‌اي از راه‌اندازي كتابخانه ديجيتالي براي مخاطبان عرضه كنم سپس به بحث خرده‌فرهنگ‌هاي سنتي روستا بپردازيم. سال 1379 بود كه براي اولين بار سعي كرديم كامپيوتر را ميان روستائيان ببريم. بنابراين تلاش كرديم كه ابتدا از روستاي اجدادي‌مان شروع كنيم. روستاي شاهكوه اولين ميزبان ما بود. حدود 19 كامپيوتر با هدف آشنايي مردم با كاركردهاي ساده اين دستگاه وارد روستا كرديم. كم كم استقبال مردم از حضور دستگاه در روستا بالا رفت. سعي كرديم به نوعي ارتباط ميان روستائيان و جامعه اينترنتي را بيشتر كنيم. به ميان مردم مي‌رفتيم و با آنان گفت‌وگو مي‌كرديم. يادم مي‌آيد يك روز به مسجد روستا رفتيم و يك جلسه توجيهي درباره حضور اينترنت در روستا برگزار كرديم. از مزايا و ضررهاي وجود اينترنت در روستا گفتيم. اما پس از جلسه متوجه شديم روستائيان حتي در گفتن واژه اينترنت هم مشكل دارند. يكي دو سالي به روستائيان آموزش داديم و پس از آن از مردم امتحان مي‌گرفتيم و مدرك صادر مي‌كرديم. پس از مدتي سعي كرديم ييلاق روستائيان شاهكوه را مورد نظر بگيريم. ييلاق اين روستا، روستاي قرن‌آباد در اطراف شهر گرگان بود. اين روستا مدتي بعد به اولين مركز itc روستايي بدل شد. ابتدا هم قرار بود اين مركز به كتابخانه ديجيتالي مبدل شود اما به دليل استقبال بالا مركز itc را در آنجا راه‌اندازي كرديم. اين روستا به عنوان اولين مركز در دنيا شناخته شد و جايزه ويژه نوآوري و خلاقيت در منطقه آسيا در يونسكو در سازمان ملل متحد را دريافت كرد. بعد از راه‌اندازي پروژه شاهكوه و قرن‌آباد حدود 10 هزار دفتر itc در سراسر روستاهاي كشور تأسيس و راه‌اندازي كرديم.

برخي معتقدند دنياي امروز دنياي بازگشت به سنت است. شما كه پيوستگي خاصي با طبيعت و زندگي سنتي در روستا داريد به گونه‌اي كه مدتي از سال را در روستا زندگي مي‌كنيد، افكار مدرن موج چهارمي‌تان را چگونه با روح سنت‌دوستان پيوند مي‌زنيد؟

به نظرم تنها كاري كه مي‌توان انجام داد اين است كه باور كنيم جهان در حال تغيير است. پس از اين باور براي خودمان ساختار درست كنيم. بله، بنده در روستا منزل تهيه كرده‌ام و به طبيعت و سنت عشق مي‌ورزم، اما اين براي واقعيت‌هاي روحي من است. جهان بيروني من كاملاً متفاوت است. اين تفاوت در ذهن افراد بايد تفكيك شود. دنيا در حال دسترسي به شرايط جديدي است. الان براي بچه‌اي كه در روستا زندگي مي‌كند نمي‌توان از گاو و چراندن گوسفندان گفت. اما در عين حال بايد به طبيعت‌شان احترام بگذاريم. نوع برخورد ما با مردم روستا باعث شد كه از طرف يونسكو در روستاي قرن‌آباد حضور پيدا كنند و تأثيرات اجتماعي و عوارض اقتصادي حضور اينترنت در روستا را بررسي كنند. حدود يك سال و نيم در روستا به تحقيق پرداختند و متوجه شدند روستاي قرن‌آباد از نظر اقتصادي 40درصد و از نظر روابط اجتماعي 60درصد رشد داشته است. به عنوان مثال تأسيس اين مراكز در قرن‌آباد و مشغول بودن فرزندان اهالي روستا و روستاهاي اطراف در اين مراكز باعث شد كه برخي از روستاها كه دهه‌ها با يكديگر اختلاف داشتند به صلح و دوستي روي بياورند.

توسعه فرهنگ اينترنت در روستاها موجب جذب توريست مي‌شود؟

دقيقاً، همين روستاي قرن‌آباد از ابتداي سال حدود 5 هزار نفر بازديدكننده داشته است. اهالي روستاهاي اطراف هفته‌اي چندين بار براي ارتباط‌ به روستاي قرن‌آباد مراجعه مي‌كنند. از كشورهاي مختلف جهان از جمله كانادا چندي قبل براي بررسي‌هاي تحقيقي و بحث توريسم و گردشگري در منطقه قرن‌‌آباد حضور فعال مخاطبان را داشتيم.

در حوزه ديني و فرهنگي چگونه مي‌توان از تكنولوژي عصر مجازي بهره مثبت برد؟

بايد نگاه‌ها به استفاده از اين تكنولوژي در حوزه ديني و فرهنگي تغيير كند. به نظرم بايد سناريوي جديدي براي تفهيم كردن مفاهيم اعتقادي و ارزشي به ذهن مخاطبان طراحي كرد. ما هنوز جرأت فكر كردن به استفاده از شيوه عصر مجازي در فرهنگ ديني و ارزش‌هايمان را نداريم. يك خانواده جديد مسلمان كه در سال 2008 زندگي مي‌كند توانايي تصويرسازي اين مفاهيم را ندارد. چون سناريويي مجزا براي رسيدن به ارزش‌هاي ايراني و اسلامي‌مان نداريم و به صورت مدام از غرب تقليد مي‌كنيم.

اما بسيار معتقدند شرايط امروز به گونه‌اي است كه به راحتي نمي‌توان وضعيت دنياي مدرن و سنتي را در عصر مجازي با يكديگر تطبيق داد.

من در ميان محققان جهان جزء افرادي قرار مي‌گيريم كه اصطلاح فيوچر (آينده‌نگر) به آنان اطلاق مي‌شود. نگاه به گذشته يك امر مهم در زندگي است ولي تطبيق آن با زمان حال و برنامه‌ريزي براي دستيابي به اهداف آينده مهم‌تر از انديشيدن به گذشته است. آينده و گذشته در جاي خودشان بسيار مهم هستند، اما اينكه امروز به گذشته وابستگي پيدا كنيم و از انديشيدن به آينده ترس داشته باشيم هيچ‌گاه ما را به سمت جلو حركت نخواهد داد. ما در فرهنگ ديني و اجتماعي به گذشته‌مان بسيار وابسته‌ايم ولي اين نبايد باعث از بين رفتن اعتمادبه‌نفس‌مان بشود. امروز همه شرايط براي تطبيق تجربه‌هاي گذشته با آينده فراهم است. اما متأسفانه اعتماد به نفس تطبيق و تفكر به آينده و برنامه‌ريزي و نوشتن يك سناريوي جديد براي نسل امروز وجود ندارد. اينكه يك روحاني امروز بتواند رفتارهاي حضرت علي(ع) را به زبان و عمل امروز معني كند، رفتار آن حضرت در هزاره سوم معني شود و طبق يك سناريو نوشته و از آن پيروي شود، اگر در اين ضعف داشته باشيم مردم از الگوهاي غربي استفاده خواهند كرد. مردم توانايي صبر كردن براي تعلل ما در انديشيدن به آينده و نوشتن يك سناريوي كارآمد در هزاره سوم را ندارند. آنان كار خودشان را خواهد كرد.

آيا نامگذاري سال 87 به عنوان سال نوآوري و شكوفايي نيز در اين راستا قرار مي‌گيرد؟

 دقيقاً، امسال با اين عنوان نامگذاري شده است. از طرف مقام معظم رهبري اجازه ويژه‌اي داده شده است كه ساختارها تغيير كنند. نوآوري يعني شكستن دانش امروز و به دست آوردن دانش جديد. متأسفانه جرأت انديشيدن متفاوت را نداريم. به نسل دانشگاهي‌مان نگاه كنيد، دانشگاهِ مرده است؛ چرا كه هنوز به گذشته‌هاي آرماني‌اش فكر مي‌كند. نگاهمان جهاني نيست. در جهان گفته مي‌شود اگر يك تلفن همراه يا يك موس داشته باشي مي‌تواني بر جهان پادشاهي كني به شرطي كه بتواني از اين دستاورد استفادة جهاني كني. اما الان در كشورمان از وسائل ارتباطاتي مثل اينترنت تنها براي چت‌كردن و اين قبيل امور استفاده مي‌شود.

وضعيت اينترنت در خانواده‌ها چه سيري را طي مي‌كند، صعودي يا نزولي؟

به طور كلي در ميان خانواده‌هاي ايراني تقريباً 30 درصد به اينترنت دسترسي دارند. از اين 30 درصد تقريباً 99 درصد از اينترنت كم‌سرعت استفاده مي‌كنند كه اين امكانات توانايي كاربران را براي چك كردن يك ايميل ساده نيز با مشكل مواجه مي‌كند. به نظرم اينترنت هنوز در بدنه خانواده‌ها نقش ندارد. هنوز اكثر خانواده‌ها هزينه‌هاي جاري زندگي‌شان را به صورت سنتي (ايستادن در صف) پرداخت مي‌كنند. كاربردهاي فناوري مانند تجارت، ماليات، آموزش، پرداخت، خدمات بانكداري و گردشگري هنوز به صورت الكترونيكي در نيامده است.

در برنامه‌هاي طراحي شده‌تان اشاره كرده بوديد كه قصد داريد نحوه درآمدزايي توسط خانواده‌ها از طريق اينترنت را آموزش بدهيد؟

اين طرح در روستاهاي قرن‌آباد و شاهكوه اجرا شد و توسط آن توانستيم 50 تا 60 نفر از بچه‌هاي اين روستا را به كسب درآمد از طريق اينترنت فعال كنيم.

زمينه‌هاي كسب درآمد از طريق اينترنت چيست؟

زمينه‌هاي مختلفي براي كسب درآمد از طريق اينترنت وجود دارد. بازاريابي و اپراتوري از زمينه‌هاي مشخص در جهت كسب درآمد از طريق اينترنت است. به عنوان مثال در زمينه‌ اپراتوري، يك اپراتور در منزل از طريق سيستم مجازي مي‌تواند فعاليت‌هاي اداري شركت يا سازمان متبوع خود در هر كجاي كره خاكي را پوشش دهد. اين نوع فعاليت بيشتر از طريق ايرانيان مقيم در كشورهاي غربي انجام مي‌گيرد. بحث بعدي توليد محتوا در عرصه فرهنگي كشور است. چين يكي از كشورهايي است كه توانسته است در اين زمينه گام‌هاي مؤثري بردارد. مثلاً در چين زماني كه يك كتاب جديد با زبان اصلي وارد اين كشور مي‌شود سايت‌هاي اينترنتي اقدام به پخش هزار صفحه بين هزار مترجم مي‌كنند كه هر يك از اين افراد يك صفحه از كتاب را ترجمه مي‌كنند و پس از مدت كوتاهي كتاب به صورت ترجمه‌شده روي سايت‌هاي اينترنتي قرار مي‌گيرد.

در حال حاضر بسياري از خانواده‌ها از داشتن يك كامپيوتر ساده در منزل‌شان محروم هستند و يا اگر اين وسيله در اختيارشان قرار دارد استفاده مناسبي از آن نمي‌‌كنند. هم‌اكنون وضعيت وسائل ارتباطاتي در جهان چگونه است؟

امروزه در جهان حدود 3/3 ميليارد تلفن همراه در اختيار مردم جهان قرار دارد و از اين ميزان سهم مردم ايران يك درصد است كه ميزان تقريبي آن 33 ميليون تلفن همراه در سطح كشور مي‌شود. امروزه در جهان از تلفن همراه به عنوان كامپيوتر بسيار ياد مي‌شود، به صورتي كه تلفن‌هاي همراه در سراسر جهان قابليت ارتقاء و نصب سيستم ويندوز را دارا هستند. اما متأسفانه كشور ما در پهناي باند بسيار ضعيف است و از تلفن همراه تنها مي‌توان براي تماس‌هاي داخلي و به صورت يك mp3 استفاده كرد و اين يك ضعف بزرگ در سيستم اطلاعاتي و كاربري تكنولوژي ما محسوب مي‌شود. امروز درصد دسترسي مردم جهان به اينترنت حدود 3/1 ميليارد نفر در جهان است كه از اين ميزان حدود 30درصد مردم ايران به اينترنت وصل هستند. امروز در اكثر كشورها ديگر خبري از پرداخت هزينه براي استفاده از تلفن ثابت نيست. در حوزه تلويزيون حدود 850 ميليون دستگاه تلويزيون در سطح جهان وجود دارد كه از اين ميان حدود 5/8 ميليون تلويزيون ميان خانواده‌هاي ايراني تقسيم شده است. البته به طور كلي نمي‌توان منكر شروع توسعه فناوري اطلاعاتي در سطح جامعه اطلاعاتي ايران بود؛ اما مسئله، چگونگي استفاده از اين فناوري بوده و مشكل اصلي پرداختن مسئولان كشوري به ارائه آمار كمي است.

در بحث itخانواده‌هاي ايراني وضعيت چگونه است؟

در اين بحث يكي از كارهاي اساسي آموزش شهروندي است. اين آموزش هم نبايد از افراد كوچك‌تر به بزرگ‌تر باشد بلكه بايد سطح آموزش بالعكس باشد. اين تجربه‌اي است كه كره جنوبي مجري آن بود. اين كشور ابتدا بزرگسالان را آموزش داد و به آنان آموخت كه مثلاً حقوق بازنشستگي‌شان را بايد از طريق اينترنت دريافت كنند. كم كم اين بزرگسالان بودند كه دست فرزندانشان را گرفتند و پاي كامپيوتر بردند و it را به آنان آموختند. در كشور ما رسم است كه نه از تجربه ديگران استفاده مي‌كنيم و نه تجربه‌مان را مقداري سبك و سنگين مي‌كنيم تا سپس به مرحله اجرا درآوريم. از طرفي اگر هم اشتباه كرده باشيم جرأت پذيريفتن اشتباهاتمان را نداريم.

با توجه به اينكه ما هنوز روي موج سوم عصر ارتباطاتي هم سوار نشده‌ايم چه اصراري به برقراري موج چهارم و عصر مجازي داريد؟

موج چهارم توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات كه هر روز با كيفيت بالاتري مطرح مي‌شود امكاناتي در اختيار مخاطب قرار مي‌دهد تا بتواند بهتر و راحت‌تر زندگي كند. امروز اين تكنولوژي به ما اين اختيار را مي‌دهد كه تصوير را از داخل مانيتور بيرون بياوريم و آن را در كنار خودمان حس كنيم. البته اين كار به چند عامل بسيار حياتي بستگي تام دارد. اولين نكته وجود cpuهاي ارتقاء‌يافته است؛ cpuهايي كه بتوانند تصاوير سه‌بعدي را ساخته و نمايش دهند. بنده اين موج را براي جهانيان طراحي و تدوين كرده‌ام، اگر ايران بتواند از آن استفاده كند كه مفيد خواهد بود در غير اين صورت جهان از آن استفاده خواهد كرد. البته انتظار مي‌رود بيان اين نظريات و مطرح شدن آن در جامعه جهاني بتواند پيشرفت it در كشور را سرعت بخشد.

تعريف دنياي مجازي از نظر شما چيست؟

حضور غيرفيزيكي در هر منطقه دلخواه، در هر لحظه از شبانه‌روز براي انجام هر كاري در هر كجاي جهان.

پيشنهاد شما براي رسيدن ايران به جايگاه مناسب تكنولوژي مجازي و ارتباطاتي چيست؟

ايران مسئولين و متفكران بزرگ فني كمي ندارد، اما اجازه حضور در اين عرصه‌ها به آنان داده نمي‌شود. اگر اين رهبران بزرگ فني وارد فضاهاي ارتباطاتي كشورمان شوند مطمئن باشيد جايگاه ايران بسيار تغيير خواهد كرد. به نظرم دو عامل تفكر الكترونيكي و بودجه‌هاي زيربنايي بايد به ساختن فضاهاي مجازي در كشور كمك كنند.

به نظر شما ظرفيت سازمان تبليغات اسلامي در معرفي خودش به جهانيان به وسيله دنياي مجازي چقدر است؟

مطمئن باشيد سازمان‌هاي ما هم‌اكنون از نظر ميزان اختصاص بودجه و نيروهاي سخت‌افزاري، ديگر توانايي برطرف كردن نيازهاي خود را ندارند. بنابراين توسعه سازمان‌ها و نهادها بايد از طريق دنياي مجازي صورت گيرد. بايد امروز بتوانيم سازمان‌هاي مجازي را توسط دنياي مجازي در تمام نقاط جهان ايجاد كنيم. از نظر كاربر هم يك سازمان در دنيا به معناي يك وب‌سايت است ولي وب‌سايتي كه كاملاً جنبه تعاملي دارد. دنياي امروز خواهان اين نوع ارتباط است. ارتباطات سنتي در جهان امروز كارايي خودش را از دست داده است. به نظرم سازمان‌هايي نظير تبليغات اسلامي نيز بهتر است هر چه زودتر وارد اين دنياي عظيم و توانمند مجازي شود.

 

 

سه‌شنبه 30 تير 1388 - 15:11


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری