شنبه 29 تير 1398 - 16:52
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

وحي­شناسي

 

 

 

 

وحي­شناسي (علوم قرآني2)

حجت­الاسلام والمسلمين دکتر مصطفي کريمي

انتشارات مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)

چاپ اول/ 1386ش/ 1500نسخه

وزيري/ 424ص/شوميز

شابک: 7ـ273ـ411ـ964ـ978

قيمت: 3800تومان

 

 

 

 

 آدمي، که خود ياراي دست­يابي به خوش­بختي و کمال را ندارد، همواره نيازمند هدايت الهي است و اين هدايت تنها از طريق آموزۀ ويژۀ خداوندي «وحي» بر انسان­هاي برگزيده ميسور است. به همين جهت، همواره وحي پايه و قوام بعثت پيامبران بوده و مهم­ترين و ارزنده­ترين گوهر آسماني براي زمينيان است که با سرشت و سرنوشت انسان پيوندي ناگسستني خورده است و هيچ چيز مانند آن در زندگي انسان مؤثر نبوده است، به همين دليل وحي همواره کانون توجه انديش­مندان، به­ويژه دانش­وران اديان متن­محور (يهود، مسيحيت و اسلام) بوده است که اين اهتمام در ميان عالمان مسلمان از ديگران پررنگ­تر است، چرا که محتوا و واژگان قرآن کريم عين وحي بوده و به­منزلۀ کامل­ترين مرحلۀ وحي الهي، بي­هيچ تغيير و تحريفي جاودانه مانده است. البته جاي شگفت است که در سده­هاي اخير در پي بروز پاره­اي مشکلات کتاب مقدّس مسيحي و براي رهايي از آن­ها برخي از انديش­مندان غربي و بعضاً نويسندگان مسلمان وحي را تجربۀ ديني پيامبران و در نتيجه کتاب مقدّس را حاصل آن تجربه شمرده­اند، در صورتي­که خداوند و پيامبران در آيات و روايات بسياري به روشني از وحي سخن گفته و آن را ارتباط زباني و تکلم الهي با برخي از بندگان شمرده­اند.

به­رغم تحقيقات شايان توجهي که دربارۀ وحي سامان گرفته، لزوم بررسي جامع و دقيق­تر مسائل وحي به­ويژه تحليل آن و نقش فرشته و پيامبر(ص) در اين زمينه بارز است که مؤلف کتاب وحي­شناسي تلاش نموده است که ضمن تحقيق، مؤلفه­هاي يک متن درسي را رعايت کند. اين نوشته در 424 صفحه و شانزده درس همراه با چکيده، پرسش، منابع براي مطالعه بيش­تر و موضوع تحقيق طراحي شده است که فهرست اين دروس به شرح ذيل مي­باشد:

ـ درس اول؛ مفهوم­شناسي وحي: اين درس به مفهوم و کاربردهاي لغوي و قرآني وحي و مفهوم اصطلاحي آن مي­پردازد.

ـ درس دوم؛ امکان وحي: در اين درس با نقد دلايل منکران، ثابت شده است که نه تنها هيچ دليلي بر عدم امکان وحي نيست، بلکه با عنايت به قدرت خدا و ويژگي­هاي روحاني انسان، شواهدي بر امکان وحي دلالت دارد.

 ـ درس سوم؛ ضرورت وحي: در اين درس ضمن پاسخ به دلايل عدم ضرورت وحي و بررسي دلايل حکمت و متکلمان در اثبات ضرورت آن، برهاني کامل­تر بيان شده است.

ـ درس چهارم؛ منشأ الهي وحي: اين درس ديدگاه­هاي ماديگرايان و منکران وحي، و نيز پندارهايي که رهاورد پيامبران(ع) را حاصل جنون، نبوغ فکري يا عواطف شديد مي­انگارند، بررسي و نقد کرده، منشأ الهي وحي را اثبات مي­کند.

ـ درس پنجم؛ رويکرد تجربي به وحي: در اين درس با بررسي عوامل و آثار تحليل وحي به تجربۀ پيامبران(ع)، و نقد دلايل آن، ناصحيح بودن اين تحليل، به ويژه دربارۀ وحي قرآني اثبات شده است.

ـ درس ششم؛ تحليل عقلي وحي: اين درس با بيان تحليل عقلي حکما از وحي، نشان مي­دهد که آن­چه حکما در تحليل وحي گفته­اند، به­رغم گمان برخي محققان، چندان با ادله و شواهد درون متني تعارض ندارد.

 ـ درس هفتم؛ وحي؛ سخن حضوري خدا با پيامبر(ص): اين درس به اين موضوع مي­پردازد که وحي، سخن حضوري و غيرمادّي خداوند با برخي انسان­هاست.

ـ درس هشتم؛ اقسام و فرآيند نزول وحي: اين درس با استفاده از آيات و روايات، سه قسم وحي بي­واسطه، از وراي حجاب و به­واسطۀ فرشته، و نيز فرآيند هريک از اين قسم­ها را بيان مي­کند.

ـ درس نهم؛ وحي؛ بيان زباني يا ارائه واقع: در اين درس ثابت شده است که وحي الهي به پيامبران(ع) به سه گونه قابل تصوّر است: نشان دادن واقع، بيان زباني و نشان دادن واقع همراه با بيان زباني.

ـ درس دهم؛ قرآن وحي زباني: اين درس با آوردن شواهد و ادله نشان مي­دهد که قرآن کريم وحي زباني بوده، افزون بر محتوا، واژگان و ساختار آن نيز از سوي خداست.

ـ درس يازدهم؛ سلامت وحي: اين درس از دلايل عقلي و نقلي سلامت وحي در تمام مراحل تا رسيدن به مردم و راز اين سلامتي سخن مي­گويد.

ـ درس دوازدهم؛ نقش پيامبر و فرشته در وحي: اين درس ضمن بيان اصناف فرشتگان وحي، بيان مي­کند که پيامبران در کسب استعداد نبوت نقشي ندارند، هرچند از استعداد خدادادي خوب استفاده کرده­اند و آنان و نيز فرشته در امر وحي تنها نقش واسطۀ دريافت و رساندن آن را دارند و اين نقش در اقسام و گونه­هاي وحي متفاوت است.

ـ درس سيزدهم؛ تعين پيشين و استقلال وحي: در اين درس با نقد ديدگاه­هايي که وحي، و به ويژه وحي قرآني را بازتاب فرهنگ زمانه يا متأثر از فرهنگ غلط مردم مي­داند، تعين پيشين وحي و استقلال آن از عوامل انساني، ثابت شده است.

ـ درس چهاردهم؛ بسط­ناپذيري و پايان وحي: اين درس ثابت کرده است که وحي اصطلاحي که با هبوط حضرت آدم(ع) بر زمين آغاز شده بود، با رحلت پيامبر اسلام(ص) تمام شده و نزول وحي قرآني پايان يافته است. گرچه اين امر به معناي خاتمۀ هرگونه دريافت انسان از خدا نبوده، همواره امامي در ميان مردم هست که به او الهام مي­شود.

ـ درس پانزدهم؛ تفاوت وحي با برخي مفاهيم مرتبط: اين درس فرق وحي با مفاهيمي هم­چون حديث قدسي، تجربۀ نبوي، تحديث، الهام، حديث نبوي، عرفان و القائات شيطاني را بيان مي­کند.

ـ درس شانزدهم؛ نگاهي به وحي در يهوديت و مسيحيت: اين درس با عنايت به وحي محور بودن دين يهود و مسيحيت، وحي در اين دو آيين و کتاب مقدس را بررسي مي­کند.

وحي­شناسي، در سومين جشنوارۀ کتاب دين و پژوهش­هاي برتر (ارديبهشت 1388) در گروه علوم قرآن و حديث، به عنوان اثر شايستۀ تقدير انتخاب گرديد.

 

 

 

 

سه‌شنبه 9 تير 1388 - 10:13


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری