دوشنبه 5 تير 1396 - 20:6
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سيدرضا آباقي

 

اجراي نظام اداري فايواس (5s) مصداقي براي اصلاح الگوي مصرف

 

 

گفت و گو با رضا معممي مقدم معاون مديركل تشكل هاي ديني و مراكز فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي

اشاره

پس از نامگذاري امسال به عنوان سال اصلاح الگوي مصرف هر يك از مديران سطح بالا و مياني كشور به نوبه خود نظرهاي مختلفي را در اين مورد ارائه كردند كه البته كم و بيش به بعضي از آنها هم جامه عمل پوشانيده شد. اما اين كه اين اظهار نظرها و عملكردها تا چه حد توانسته است الگوي مصرف را در جامعه تغيير دهد بايد ديد كه اولا تعريف دقيق اصلاح الگوي مصرف چيست و ثانيا نهادينه كردن اصلاح الگوي مصرف  با چه روش هايي در كوتاه مدت يا بلند مدت در جامعه ميسر مي شود. الگوي افسار گسيخته مصرف در كشور ما امر ساده اي نيست كه بتوان با طرح هاي ضربتي كوتاه مدت آن را تغيير داد. اين در حالي است كه برداشت هاي اشتباه از اصلاح الگوي مصرف ذهن بعضي از مديران و مسؤولان كشور را به خود مشغول كرده است.

در گفت و گو با رضا معممي مقدم معاون مديركل تشكل هاي ديني و مراكز فرهنگي  معاونت امور فرهنگي و تبليغ  سازمان تبليغات اسلامي بيشتر سعي كرديم به موضوعاتي بپردازيم كه در عمل باعث اصلاح الگوي مصرف در جامعه مي شود.

 

 تعريف شما از اصلاح الگوي مصرف چيست؟

به نظر من اصلاح الگوي مصرف بر خلاف آن چه كه خيلي از مديران و مسؤولان كشور مي پندارند، يك پروسه است نه يك پروژه. يعني  ما با كار ضربتي نمي توانيم الگوي مصرف را تغيير دهيم.فكر نمي كنم امسال با همه طرح ها و برنامه هايي كه در اين مورد پيش بيني شده است ، شاهد تغيير جدي و اساسي در اصلاح الگوي مصرف باشيم.با بررسي پيام هاي مقام معظم رهبري در سال هاي مختلف مي توانيم به اين نتيجه دست پيدا كنيم كه اصلاح الگوي مصرف نياز به طرح هاي ميان مدت و بلند مدت دارد. ايشان در سال 74 به رعايت انضباط اقتصادي، مالي و پرهيز از ريخت و پاش و اسراف تاكيد مي كنند و در سال 75 نيز مسؤولان را به پرهيز از اسراف در استفاده از ثروت عمومي و منابع مالي و طبيعي كشور توصيه مي كنند. جالب آن كه در سال 77 هم دوباره به دوري از اسراف و رعايت صرفه جويي اشاره مي كنند. اين جاست كه كليدواژه هاي مقام معظم رهبري بايد توسط اهل فن تعريف شود.

 

اصلاح الگوي مصرف چه تفاوتي با صرفه جويي مي كند؟

 به نظر مي رسد اصلاح الگوي مصرف وجه كلي تري نسبت به صرفه جويي داشته و اعم از آن باشد. به طور كلي اصلاح الگوي مصرف يعني مديريت استفاده از نعمت ها و مواهبي كه خداوند به ما عطا فرموده است. از منويات مقام معظم رهبري اين برمي آيد كه مصرف بايد الگو داشته باشد و اگر اين الگو غلط باشد بايد تغيير پيدا كند چون ايشان در فرمايشات خود بحث اصلاح را هم مطرح مي كنند. پاد زهر مصرف گرايي بي حد و حصر كه باعث سلطه استكبار بر ما مي شود ، اصلاح الگوي مصرف است.

 

 شما درواقع معتقديد اصلاح الگوي مصرف به نوعي مديرت مصرف است نه صرفه جويي مطلق. اين طور نيست؟

 بله همين طور است چون بعضي مواقع بايد به جاي كم مصرف كردن الگوي مصرف را تغيير دهيم يا مثلا به جاي يك چيز خاص از يك چيز ديگر كه بهتر است استفاده كنيم. به هرحال اصلاح الگوي مصرف بايد مدبرانه و عاقلانه باشد. اصلاح الگوي مصرف نيازمند مهندسي فرهنگي و فيزيكي است و تمام دستگاه هاي كشور بايد راهبردهاي خود را در اين زمينه مشخص كنند.

 

آيا شما پيشنهاد خاصي براي عملي شدن اصلاح الگوي مصرف در جامعه داريد؟

نوعي نظام اداري وجود دارد كه به فايو اس (sssss) معروف است. نظام اداري فايو اس يا مديريت كايزن از كشور ژاپن سرچشمه گرفته كه هدف نهايي آن پيشگيري از هرگونه اتلاف است. فايو اس يعني دور ريختن اشيايي كه به آنها احتياجي نداريم. 5s خلاصه عبارات seiri ( سازماندهي ), seition ( نظم و ترتيب ), shitsuke (انضباط), seiso (پاكيزه سازي) و seiketus  (استانداردسازي) است. اين نظام در ژاپن به صورت نهادينه مورد استفاده قرار گرفته و نتايج بسيار خوبي را براي واحدهاي صنعتي و خدماتي به ارمغان آورده است. نتايجي كه معمولاً با استفاده از اين روش حاصل مي شود را مي توان به اختصار به پيشگيري از حوادث , كاهش وقفه كاري , كنترل عمليات توليد و افزايش بهره وري در محيط كار عنوان كرد. به رغم اينكه سيستم فايو اس به ظاهر خيلي ساده و قابل فهم است و انجام آن نيز خيلي ساده به نظر مي آيد ولي عموماً سازمانها و واحدها براي پياده كردن آن در عمل با مشكلات فراوان روبرو هستند. دليل اين امر را بايد در ظاهر ساده آن جستجو كرد. در واقع تحقق فايو اس از آن جهت دشوار است كه مديران و پرسنل اجرايي از اهداف و ماموريت‌هاي آن به صورت صحيح اطلاع كاملي ندارند.

 

اجراي نظام اداري فايو اس  چگونه باعث عملياتي شدن اصلاح الگوي مصرف در ادارات مختلف مي شود؟

ببينيد اجراي نظام فايو اس باعث انضباط كاري مي شود كه اين انضباط كاري خود باعث اصلاح الگوي مصرف مي شود. از ديدگاه فايو اس سازماندهي به معناي تشخيص ضرور از غير ضرور , اتخاذ تصميمات قاطع و اعمال مديريت اولويت‌ها براي رهايي از پرداختن به غير ضروري هاست. علاوه بر فايو اس توجه به آي تي نيز مي تواند در اصلاح الگوي مصرف تاثيرگذار باشد. به عنوان مثال استفاده از سيستم اتوماسيون اداري مصداق خوبي براي اصلاح الگوي مصرف است.

 

به نظر شما فرهنگ سازي براي اصلاح الگوي مصرف در ميان مردم تا چه حد مي تواند تاثيرگذار باشد؟

اصلاح الگوي مصرف با سه رويكرد اصلي ميسر مي شود: فناوري، آموزش و اجرا بنابراين دو عامل بسيار مهم در اين زمينه بسيار تا ثيرگذار است كه يكي از آنها آموزش و فرهنگ سازي است. بايد كاري كنيم كه مردم اصلاح الگوي مصرف را باور و به آن عادت كنند. عامل مهم بعدي  فناوري است كه به اعتقاد من نسبت به همه عوامل ديگر اولويت دارد. توليد انبوه وسايل كم مصرف در كشور با فناوري بالا مي تواند نقش عمده اي در محقق شدن اصلاح الگوي مصرف ايفا كند.درست مثل توليد لامپ كم مصرف كه باعث ايجاد تحول در مصرف برق در كشورشد. ما نمي توانيم به مردم بگوييم مصرف نكن يا از فلان چيز بهره مند نشو بلكه بايد زمينه را براي درست مصرف كردن آن چيز يا جايگزين كردن آن با چيز بهتر ديگر فراهم كنيم. مثلا به جاي اين كه مردم را مجبور كنيم كمتر از خودروي خود استفاده كنند يا بايد مشكل ترافيك را حل كنيم يا خودرويي كم مصرف تر در اختيار مردم قرار دهيم. سهميه بندي بنزين نگاهي سلبي به الگوي مصرف است اما توسعه حمل و نقل و بهينه كردن جاده ها يك نگاه ايجابي است كه مي تواند بسيار موثر واقع شود. به نظرمن با بهره برداري از پروژه هاي بزرگي مثل تونل توحيد اصلاح الگوي مصرف بهتر محقق خواهد شد.

 

گاهي بايد با صرف هزينه هاي بالا به اصلاح الگوي مصرف برسيم در حالي كه خيلي از مديران اصلاح الگوي مصرف را در كم كردن هزينه ها به هر روشي كه شده دنبال مي كنند.نظر شما در اين مورد چيست؟

كساني كه فكر مي كنند اصلاح الگوي مصرف فقط با كم كردن هزينه ها يا يك كار مقطعي و جزئي ميسر مي شود، منظور مقام معظم رهبري را به درستي متوجه نشده اند.

 

بعضي اوقات كم كردن هزينه ها باعث اسراف در مصرف چيزهاي ديگر مي شود. مثلا اگر ما خودرويي ارزان قيمت با مصرف سوخت بسيار بالا توليد كنيم،آن وقت بازهم مي توانيم بگوييم صرفه جويي در هزينه يعني اصلاح الگوي مصرف؟

خير، اصلاح الگوي مصرف در بعضي مواقع در كوتاه مدت هزينه بر است اما در بلندمدت باعث كم شدن هزينه در مصرف خيلي از چيزها مي شود. بايد بودجه كشور در سال جاري در حوزه تحقيق و پژوهش نسبت به سال هاي گذشته چند برابر افزايش پيدا كند چون تحقيق و پژوهش براي اصلاح الگوي مصرف امري ضروري است. درواقع ما بايد در سال جاري پايه هاي اصلاح الگوي مصرف را فراهم كنيم تا در سال هاي  بعد به اصل آن برسيم.

 

شما در حوزه تشكل هاي ديني چه طرح هايي را براي تحقق منويات مقام معظم رهبري در مورد اصلاح الگوي مصرف در نظر گرفته ايد؟

ايجاد سامانه اطلاع رساني تشكل هاي ديني در سايت رسمي سازمان تبليغات اسلامي( www.ido.ir) ، اعلام وصول مكاتبات ، آيين نامه ها از طريق پيامك، تحت وب قرار دادن بانك اطلاعات تشكل هاي ديني كه هم اكنون داراي حدود 60 هزار پرونده است ، اصلاح و احصاي روش هاي ساماندهي تشكل هاي ديني، پيشنهاد ايجاد سامانه توزيع نشريات و... همه و همه مي تواند باعث تحقق عيني اصلاح الگوي مصرف در حوزه تشكل هاي ديني شود.

 

 

چهارشنبه 6 خرداد 1388 - 15:35


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری