شنبه 28 مرداد 1396 - 4:31
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

آرام

 

براي ارزيابي طرح‌هاي سازمان به پژوهش نياز داريم

 

 

گفت‌وگو با سيد عليرضا فروغي، مديركل دفتر برنامه‌ريزي و توسعه پژوهش‌هاي كاربردي معاونت پژوهشي و آموزشي

 

اشاره

دفتر برنامه‌ريزي و توسعه پژوهش‌هاي كاربردي به‌عنوان يكي از زيرمجموعه‌هاي معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي در سه بخش ارائه طرح‌هاي پژوهشي، حمايت از پايان‌نامه‌هاي دانشجويي و برگزاري نشست‌هاي تخصصي مختلف عهده‌دار سازماندهي، اجرا و پشتيباني از تحقيق‌ها و پژوهش‌هايي است كه با اهداف سازمان مرتبط و قابل استفاده در طرح‌ها، برنامه‌ها و فعاليت‌هاي بخش‌هاي مختلف آن است. براي آشنايي با چند و چون فعاليت‌هاي مختلف دفتر برنامه‌ريزي و توسعه پژوهش‌هاي كاربردي با دكتر عليرضا فروغي، مديركل اين دفتر گفت‌وگو كرده‌ايم كه در ادامه مي‌خوانيد.

 

 

چه شد كه دفتر برنامه‌ريزي و توسعه پژوهش‌هاي كاربردي در سازمان تبليغات اسلامي شكل گرفت؟

قبلاً در سازمان يك مركز آموزش و پژوهش وجود داشت كه داراي بخش‌هاي مختلفي بود؛ از جمله سه دفتر مطالعات اسلامي، مطالعات سياسي و مطالعات اجتماعي. در دوره‌ مديريت جديد، آن مركز به معاونت پژوهشي و آموزشي ارتقا پيدا كرد كه هم‌اكنون اين معاونت چهار دفتر و يك گروه را شامل مي‌شود كه دفتر برنامه‌ريزي پژوهش‌هاي كاربردي يكي از اين دفاتر است.

 

كاركردها و وظايف اصلي دفتر برنامه‌ريزي  و توسعه پژوهش‌هاي كاربردي چيست‌؟

اين دفتر پژوهش را از مرحله‌ ارائه‌ طرح‌ يا پروپوزال تا مرحله‌ ماكت دنبال مي‌كند. اين‌گونه پيش‌بيني شده است كه از ابتداي پيشنهاد پژوهش تا زماني‌كه پژوهش به ثمر مي‌رسد و نتايج آن در ماكتي گردآوري مي‌شود، كارها در اين دفتر دنبال شود. پس از اين مرحله، پژوهش انجام‌شده به صورت كتاب يا مقاله يا متن آموزشي تنظيم مي‌شود و به ‌عنوان خروجي آن پژوهش‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين خروجي به صورت كتاب براي استفاده‌ عموم، به صورت مقاله در مجلات براي استفاده‌ خواص يا به صورت متن آموزشي براي آموزش كاركنان، كارشناسان فرهنگي و مبلغان سازمان تنظيم مي‌شود. ما پنج مأموريت عمده را به طور مشخص در دفتر دنبال مي‌كنيم: فعاليت‌هاي پژوهشي ناظر بر مأموريت‌هاي سازماني-پژوهش‌هاي ناظر بر تكاليف برنامه چهارم توسعه- پژوهش‌هاي كاربردي و بنيادي مورد نياز جامعه و سازمان- تشكيل نشست‌ها و جلسات تخصصي در حوزه‌هاي مرتبط با مأموريت‌هاي سازمان نظير ميز انديشه- حمايت از پايان‌نامه‌هاي دانشجويي كارشناسي‌ارشد و دكترا.

 

شما چه نوع پژوهش‌هايي را ناظر بر مأموريت‌هاي سازماني مي‌دانيد؟

عمليات فرهنگي-اجرايي سازمان به عهده معاونت امور فرهنگي و تبليغ است. در واقع معاونت فرهنگي است كه طرح‌هاي ديني-فرهنگي را به اجرا مي‌گذارد كه ما براي پشتيباني علمي از آن فعاليت‌ها نيازمند پژوهش هستيم. بحث آموزش هيئات‌ مذهبي را در نظر بگيريد، اين‌كه چه مبحثي را آموزش دهيم نيازمند پژوهش است. انتخاب سرفصل‌هاي آموزشي و محتواي آن هم نيازمند پژوهش است چرا كه خود تعيين سرفصل‌ نيازمند به پژوهش است. تبيين محتواي خود سرفصل هم نيازمند پژوهش است. مثالي ديگر مي‌زنم. يكي از طرح‌هايي كه در سازمان اجرا مي‌كنيم طرح غني‌سازي اوقات فراغت است. ما براي اين‌كه ارزيابي دقيقي از ميزان موفقيت اين طرح داشته باشيم نيازمند پژوهش هستيم؛ يعني بايد در ارزيابي‌هاي دوره‌اي، عملكرد طرح‌هاي سازماني مورد ارزشيابي علمي قرار گيرد.

 

پس شما به نوعي بازخورد فعاليت‌هاي بخش‌هاي مختلف سازمان را هم ارزيابي و تحليل مي‌كنيد.

بله. براي مثال ما در سال 1383 پژوهشي انجام داديم با نام بررسي عملكرد طرح روحانيون‌مستقر كه در سال 1385 هم همين پژوهش انجام شد؛ يعني سازمان نيازمند اين است كه هر دو سال يكبار نسبت به يكي از مهم‌ترين طرح‌هايش كه طرح استقرار روحانيون است ارزيابي دقيق داشته باشد تا نقاط قوت شناسايي و تقويت شود و نقاط ضعف نيز برطرف گردد.

 

شما به‌ غير از پژوهش‌هاي مورد نياز سازمان، پژوهش‌هاي مربوط به نياز جامعه هم انجام مي‌دهيد؟

بله. اين پژوهش‌ها، پژوهش‌هايي هستند كه نه ناظر بر مأموريت سازماني هستند و نه ناظر بر تكاليف برنامه‌ چهارم. اين‌ها را پژوهش‌هاي مورد نياز جامعه و سازمان نامگذاري كرده‌ايم. يعني انجام اين پژوهش‌ها ضروري است، اما به‌طور مشخص جزو مأموريت‌هاي اصلي اين سازمان ـ مثل طرح روحانيون‌مستقر ـ نمي‌شود. اين پژوهش‌ها مورد نياز جامعه است. مثلاً در سال 84-1383 در اين حوزه چند پژوهش انجام داديم كه عنوان يكي از آن‌ها «نگرش زنان نسبت به انواع پوشش‌هاي رايج» است. ما براي آن‌كه بتوانيم فعاليت‌هاي ديني و فرهنگي سازمان را هدايت كنيم، نيازمند اين هستيم كه نسبت به آن‌چه كه در متن جامعه مي‌گذرد اطلاعات دقيقي داشته باشيم. بنابراين براي آگاهي دقيق از تحولاتي كه در  متن جامعه اتفاق مي‌افتد نيازمند پژوهش‌هاي كاربردي هستيم. در واقع در اين پژوهش‌ها، تغييرات بينشي، فكري و رفتاري جامعه مورد رصد قرار مي‌گيرد. در همين زمينه در سال 1386 پژوهش بررسي فرهنگ پوشش و حجاب را انجام داديم. در اين پژوهش در پنج مركز استان وضعيت موجود پوشش را بررسي كرديم كه گزارش كل و گزارش پنج استان به طور جداگانه منتشر شده است. نتايج اين پژوهش در ارزيابي وضعيت موجود جامعه بسيار مفيد است. در واقع در پژوهش قبلي ديدگاه و نگرش نسبت به حجاب بررسي شد اما در اين پژوهش وضع موجود حجاب مورد سنجش واقع شده است. پژوهش ديگري نيز در سال 1384 انجام شد با عنوان «نگرش دانشجويان نسبت به رفتارهاي ديني». سازمان به‌عنوان دستگاهي كه متولي توسعه‌ فرهنگ ديني است بايد توجه داشته باشد كه نخبگان و دانشجويان به عنوان اقشار فرهيخته‌ جامعه، در حال حاضر نسبت به رفتارهاي ديني چه ديدگاهي دارند. اين پژوهش وقتي با پژوهش‌هايي كه قبلاً انجام شده است مقايسه شود، نتايج خيلي مهمي دارد كه در خود تحقيق هم به اين مسأله اشاره شده است. در اين حوزه پژوهش‌ها عمدتاً پژوهش‌هاي پيمايشي و كاربردي است. اما مهمترين پژوهش‌هايي كه در اين حوزه انجام شده مربوط به بحث سنجه‌هاي دينداري است. در سال 1385 پژوهشي با عنوان «سنجه‌هاي مرتبط با دين در ايران» انجام شد كه در آن همه‌ سنجه‌هاي معتبر انجام شده در كشور از آغاز تا سال 1385 به طور خلاصه گزارش شده‌اند. اين پژوهش بر مبناي كتاب هيل و هود كه دو روانشناس هستند و سنجه‌هاي ديني در غرب را گزارش كرده‌اند، انجام شده است. در سال 1386 پژوهشي با عنوان «آزمون سنجه‌هاي دينداري» در پنج مركز استان انجام شد. در اين پژوهش بر مبناي كار قبلي، گويه‌هاي منتخب به آزمون گذاشته شد. اين پژوهش از اين نظر اهميت دارد كه گويه‌هاي آن حاصل تمام سنجه‌هاي گذشته بوده و بدين شكل اعتبار و روايي آن در يك پژوهش مستقل مجدداً سنجيده شده است.

 

فكر مي‌كنم منظور شما از پژوهش كاربردي، پژوهشي است كه مي‌توان از آن بهره‌برداري كرد؛ يعني شما چندان دنبال پژوهش‌هاي محض نيستيد. اين طور نيست؟

بله. بايد توجه داشته باشيم كه مأموريت اصلي دفتر انجام پژوهش‌هاي كاربردي است اما به هر حال اينجا سازمان تبليغات اسلامي است و ما بايد نسبت به موضوعات محض و بنيادين هم پژوهش داشته باشيم. پژوهش‌هاي بنيادي در عرض پژوهش‌هاي كاربردي هستند. به اصطلاح منطقي، قسيم هم هستند. روشن است كه «كاربردي» در مقابل «بنيادي» است، ولي در دوره‌ جديد در عين حال كه گرايش بر اين بوده است كه پژوهش كاربردي باشد ما از پژوهش‌هاي بنيادي هم نبايد غفلت كنيم. نسبت به پژوهش‌هاي بنيادي هم دو نوع نگاه وجود دارد؛ يك نوع از پژوهش‌هاي بنيادين، به‌طور خالص پژوهش‌هاي نظري هستند. نوع دوم از پژوهش‌هاي بنيادين، پژوهش‌‌هايي هستند كه به‌طور غيرمستقيم برنامه‌ها و مأموريت‌هاي اين سازمان را مورد حمايت قرار مي‌دهند. بگذاريد اين طور بگويم، ما در بخش پژوهش‌هاي بنيادين به دنبال بنيادين محض نيستيم، بلكه دنبال پژوهش‌هاي بنياديني هستيم كه به طور غيرمستقيم بتواند به مأموريت‌هاي سازماني كمك و آن‌ها را پشتيباني كند. مثالي مي‌زنم: يكي از مباحث مهم در بحث الگو قرار دادن معصومين عليهم‌‌السلام اين است كه ما براي اين‌كه بتوانيم به آن‌ حضرات به‌عنوان اسوه اقتدا كنيم نيازمند آگاهي از سيره و روش آن‌ها هستيم. يك راه، تدوين و نوشتن سيره‌ معصومين عليهم‌السلام است مانند سيره‌ پيامبر اكرم (ص) كه از گذشته‌هاي دور كتاب‌هاي زيادي در مورد تاريخ پيامبر نوشته شده است. آيا ما نيز همين راه را برويم؟ آنچه ما در دفتر به آن رسيده‌ايم اين است كه اين جا بايد پژوهشي انجام دهيم كه اگرچه در حوزه‌ شناخت دين و روش سلوك معصومين عليهم‌السلام و حيات اجتماعي‌شان است، اما در عين حال رويكردش ناظر به مأموريت‌هاي سازماني باشد. براي مثال طرح اوقات فراغت را فرض كنيد كه بخشي از آن به آموزش اختصاص داده مي‌شود. در نظر بگيريد كه براي آموزش اين نوجوان و جوان سرفصلي به‌عنوان تاريخ اسلام قرار داده‌ايم. ما نظرمان اين است كه در سرفصل تاريخ اسلام مجدداً تاريخ اسلام درس ندهيم. بلكه بحثي را مطرح كنيم كه نوجوان يا جوان بتواند با آن ارتباط برقرار كند. به‌طور مثال سيره‌ جواني و نوجواني معصومين عليهم‌السلام تدريس شود. اگر چنين متن درسي تهيه و در كلاس درس تدريس شود، خود به خود مخاطب با اين بحث ارتباط برقرار مي‌كند؛ يعني در اينجا اگر پژوهش بنيادين هم انجام مي‌گيرد، به طور غيرمستقيم در راستاي مأموريت‌هاي سازماني مورد استفاده قرار مي‌گيرد. لذا ما كم و بيش از پژوهش‌هاي بنيادين به معناي مطلق كلمه دور شديم و بر خلاف گذشته كه در دفتر مطالعات اسلامي بعضاً پژوهش‌هاي بنيادين محض انجام مي‌شد، اكنون در دفتر اين كار انجام نمي‌شود.

 

استقبال مسئولان و كاركنان سازمان از نشست‌هاي «ميز انديشه» روز به روز بيشتر مي‌شود. مخصوصاً در نشست‌هاي اخير كه پيرامون فرقه‌ها و نحله‌هاي انحرافي همچون شيطان‌پرستي و بهاييت برگزار شد، بحث‌هايي به وجود آمد كه با توجه به شرايط روز جامعه به نظر مي‌رسيد بسيار كاربردي و مهم محسوب مي‌شوند. با اين وجود دقيقاً هدف دفتر برنامه‌ريزي و توسعه پژوهش‌هاي كاربردي از برگزاري اين نشست‌ها بدين شكل خاص چيست؟

از سال 1383 تاكنون نشست‌هايي تخصصي با عنوان ميزانديشه در سازمان برگزار مي‌شود. در سال 83 موضوع محوري نشست‌ها بحث سنت و مدرنيته بوده است. در سال 84 نشست‌ها معطوف به نظام اجتماعي و در حوزه‌ مطالعات اجتماعي بوده است. در سال‌هاي 85 ـ 86 بحث فرهنگ عفاف و حجاب و در سال 87 مباحث مكاتب انحرافي و جنبش‌هاي نوپديد ديني در دستور كار اين نشست‌ها قرار گرفت. در اين نشست‌ها اساتيدي دعوت مي‌شوند كه در يكي از حوزه‌هاي تخصصي داراي اثر و نظريه باشند. ما هيچ كس را  تحت تأثير شهرتش دعوت نمي‌كنيم. گرچه بسياري از استادان صاحب‌نظر كه دعوت مي‌شوند مشهور هستند، اما ملاك ما در دعوت اين است كه آن فرد در آن حوزه داراي مطالعات خاص باشد و داراي انديشه‌اي باشد كه به صورت مكتوب در كتاب يا مقاله‌اي ارائه شده باشد. ما با استناد به آن اثر مكتوب دعوتش مي‌كنيم. براي شكل اين نشست‌ها مدل‌هاي مختلفي در ذهن داشتيم. بهترين شكلي كه در مقطع فعلي به نظر رسيد اين بود كه سخنراني ارائه و بعد جلسه پرسش و پاسخ برگزار شود. يكي از اهداف غيرمستقيم يا حتي شايد بتوان گفت اهداف مستقيم اين جلسات، دانش‌افزايي و افزايش دانش تخصصي بوده است.

 

شما از چه نوع پايان‌نامه‌هاي دانشجويي حمايت مي‌كنيد؟

اين طرح از سال 1383 تاكنون در دو گروه پژوهش‌هاي اجتماعي و فرهنگي ـ ديني برگزار مي‌شود. طرح هم شامل پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد و هم رساله‌هاي دكترا مي‌شود. ولي به دلايل متعدد، عمدتاً اين طرح بيشتر در حوزه‌ پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد است. اهل فن مي‌دانند كه بحث حمايت از رساله‌هاي دكتري درگير مشكلات و پيچيدگي‌هاي خاص خودش است. از ابتدا كه موضوع پايان‌نامه‌اي به دفتر پيشنهاد مي‌شود پوشه‌اي برايش باز مي‌كنيم. ابتدا پروپوزال پايان‌نامه مورد بررسي قرار مي‌گيرد و نقطه‌نظراتي بيان مي‌شود. بعد كه فصل‌هايي از پايان‌نامه نگارش يافت اين فصل‌ها به دفتر ارائه مي‌شود. براي بررسي اين فصل‌ها گزارش كارشناسي تدوين مي‌كنيم. نويسنده موظف است كه پاسخ ما را بدهد، يعني به طور مكتوب بگويد كه براي مثال از ميان ايرادات مطرح‌شده كدام‌ ايرادها وارد است و كدام وارد نيست و نسبت به مواردي كه وارد است اصلاحات لازم را به عمل بياورد و نسبت به مواردي هم كه وارد نيست با توجه به دفاعي كه ارائه مي‌كند ما از اصلاح آنها منصرف مي‌شويم. در واقع اينجا هدف اين نيست كه ما مطلبي را بگوييم و تهيه‌كننده‌ پايان‌نامه به طور مطلق مجبور باشد كه آن نكته را اعمال كند. هدف، حمايت از كسي است كه با علاقه‌ شخصي خودش موضوعي را كه با حوزه‌ي دين مرتبط است انتخاب كند؛ ما آن انگيزه شخصي را مورد‌ حمايت و تشويق قرار مي‌دهيم.

 

پس شما پايان‌نامه‌ها را علاوه بر حمايت مادي، از نظر فكري هم حمايت مي‌كنيد.

بله. وقتي پايان‌نامه اينجا خوانده مي‌شود، كارشناسان ما مي‌توانند به دانشجو كمك كنند. براي مثال در حوزه‌ موضوعات اجتماعي چند كارشناس مسلط به مباحث كمي و روش‌شناسي به دانشجويان كمك مي‌كنند. در مباحث آماري به اين افراد كمك مي‌شود، در اصلاح پروپوزال كمك مي‌شود. اما در نهايت، هدف ايجاد تعامل است؛ يعني هدف اين است كه فرد نسبت به اين موضوع ديني كه داوطلبانه آن را به‌عنوان پژوهش انتخاب كرده است تلقي مثبتي پيدا كند و در آينده هم اين نوع نگاه را داشته باشد.

 

آيا تنها پايان‌نامه‌هاي با موضوعات ديني مورد حمايت قرار مي‌گيرند؟

خير. پايان‌نامه‌هايي كه در حوزه‌ مطالعات فرهنگي ـ ديني باشند، يعني موضوعات فرهنگي‌اي كه دين پيرامون آنها نظر اثباتي و ايجابي دارد هم حمايت مي‌كنيم. همچنين پايان‌نامه‌هايي با موضوعات اجتماعي كه در آنها يك متغير ديني مورد بحث قرار بگيرد، مورد حمايت قرار مي‌گيرند.

 

ممكن است يك پژوهشگر كه دانشجو هم نيست‌،  به طور مستقل موضوعي را با شرايطي كه گفتيد مورد بررسي قرار دهد. اين پژوهشگر مستقل هم مورد حمايت شما قرار مي‌گيرد؟

اين در دايره‌ همان سه نوع پژوهش اول و يا به طور خاص پژوهش‌هاي گروه سوم قرار مي‌گيرد. ما ابتدا بررسي مي‌كنيم كه آيا اين موضوع جزو اولويت‌هاي پژوهشي ما هست. پژوهش بايد يا با مأموريت‌هاي سازماني (پژوهش‌هاي نوع اول) مرتبط باشد يا مورد نياز سازمان و جامعه باشد (نوع سوم)، اگر اين طرح جزو اولويت‌هاي ما باشد و پروپوزال آن مورد تأييد باشد، اين مسأله پيش مي‌آيد كه چه كسي براي انجام آن پژوهش صالح است. ما در اينجا تعريف خاصي داريم. يعني لزوماً پيشنهاد‌‌دهنده‌ پژوهش‌ صالح‌ترين فرد براي انجام آن پژوهش نيست.

 

ظاهراً رويكرد كنوني معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان بيشتر مديريت پژوهش است؛ يعني شما راساً كار پژوهشي انجام نمي‌دهيد، درست است؟

در دوره‌ گذشته يعني در زماني‌ كه در مركز آموزش و پژوهش با سه دفتر اسلامي، سياسي و اجتماعي مشغول پژوهش بودند كارشناسان اينجا، هم خودشان تصدي پژوهش مي‌كردند و هم مديريت پژوهش؛ اما در دوره‌ جديد ما اين نگرش را مبنا قرار داديم كه سازمان يك دستگاه ذاتاً پژوهشي نيست. ما توليدكننده‌ دانش و معرفت نيستيم، پژوهش بايد در جايي انجام شود كه بر مبناي مأموريت پژوهش تأسيس شده باشد و سنگ بناي آن بر مبناي پژوهش باشد. بنابراين پژوهش بايد در مراكز علمي و پژوهشي حوزوي و دانشگاهي انجام گيرد. ما يك دستگاه و نهاد غيردولتي عمومي هستيم. اين دستگاه زير نظر مقام معظم رهبري فعاليت مي‌كند و كار هدايت و راهبري فرهنگ ديني را انجام مي‌دهد. براي مديريت و راهبري صحيح فرهنگ ديني نيازمند پژوهش هستيم. در واقع ما براي پژوهش، پژوهش نمي‌كنيم. پژوهش مي‌كنيم براي آنكه بتوانيم سطح كيفي برنامه‌هاي سازماني را ارتقا دهيم و بتوانيم با شناخت بهتر، دقيق‌تر و مناسب‌تر سياستگذاري و برنامه‌ريزي كنيم. اولين نكته‌اي كه بدان رسيديم اين بود كه بايد دست و پاي سازمان را از بندهاي زائد رها كنيم. يكي از اقدامات اين بود كه كارشناسان اينجا تنها مديريت پژوهش را عهده‌دار شوند. البته در اين تصميم يك نكته‌ محتوايي ديگر هم تأثيرگذار و مد نظر بود؛ فردي براي انجام پژوهش مورد نياز سازمان صالح است كه جز متخصصان، كارشناسان و صاحب‌نظران دست اول آن حوزه باشد. احتمال اين‌كه آن فرد صاحب‌نظر مستخدم رسمي سازمان تبليغات اسلامي باشد خيلي كم است. ممكن است به طور استثنا ما در حوزه‌اي در سازمان يك صاحب‌نظر طراز اول كشوري داشته باشيم، ولي اين استثناست.

 

پس در اين ميان كارشناسان شما چه وظيفه‌اي دارند؟

براي كارشناسان تكاليف متعددي تعريف شده است. در حوزه‌ پژوهش وقتي كه استاد ناظر نظرش را نسبت به پژوهش اعلام مي‌كند، اين كارشناس دفتر است كه با آگاهي از الزامات و مقتضيات سازماني، گزارش نظارتي را تنظيم مي‌كند و براي مجري مي‌فرستد. اين يكي از دستاوردهاي مهم ما در دفتر است. ما اكنون انجام پژوهش را توسط كارشناسان تبديل به مديريت پژوهش كرده‌ايم.

 

معمولاً براي انجام و سفارش پژوهش با چه كساني بيشتر تعامل داريد؟

ترجيح ما اين است كه اين پژوهش توسط پژوهشكده‌ها و مراكز علمي ـ پژوهشي انجام شود. البته گاهي اوقات پيشنهاد‌دهنده‌ پژوهش، خودش در موضوع مربوطه داراي تخصص است و مايل نيست اين طرح تحت نظارت يك مركز پژوهشي انجام شود. در چنين مواردي ناگزيريم كه اين پژوهش را به همان شخص حقيقي بدهيم. اما گاهي اوقات استادي كه قرار است پژوهش را انجام دهد در يك مركز پژوهشي و يا يك گروه آموزشي در دانشگاهي فعاليت مي‌كند. اين حالت براي ما بهترين گزينه است. زيرا وقتي مسئوليت اجراي طرح به عهده‌ گروه‌هاي آموزشي و علمي ـ پژوهشي باشد، مسئول طرح يعني كسي‌ كه پژوهش را انجام مي‌دهد در مقابل دو جا پاسخگو است؛ اول به آن گروه علمي و بعد به ما. در واقع اينجا يك فيلتر پژوهشي ديگر به ما كمك مي‌كند. اگر كار ضعيف باشد در همان مرحله‌ اول رد خواهد شد و به دست ما نمي‌رسد. از سوي ديگر ما در ارائه‌ پژوهش‌هايمان به مراكز پژوهشي، يك ملاحظه‌ قانوني را هم در نظر مي‌گيريم. دستگاه‌هايي مثل سازمان تبليغات اسلامي كه ذاتاً پژوهشي نيستند، موظف‌اند قرارداد 50درصد از پژوهش‌هايشان را با مؤسسات پژوهشي دولتي و يا غيردولتي منعقد كنند. هدف دولت اين است كه مؤسسات پژوهشي از طريق پژوهش‌هاي دستگاه‌هاي غير‌پژوهشي تغذيه شوند. ما در واقع اين الزام قانوني را رعايت مي‌كنيم و هر سال بيش از 50 درصد قراردادهايمان را با پژوهشكده‌هاي دولتي و ngoها مي‌بنديم.

 

از نظر شما چه كساني صلاحيت انجام پژوهش‌هاي مورد نياز سازمان را دارا هستند؟

ملاك‌هاي مختلفي براي احراز صلاحيت فردي كه پژوهش را انجام مي‌دهد در نظر گرفته مي‌شود. سوابق پژوهشي فرد و حوزه مطالعاتي‌اش، داشتن تحصيلات آكادميك و يا حوزوي مرتبط و نيز داشتن مقالات و كتاب‌هاي چاپ‌شده در آن حوزه، ما را به اين رهنمون مي‌كند كه اين شخص صلاحيت انجام پژوهش را دارد. براي پيشگيري از سليقه‌اي شدن، طرح‌نامه‌‌ پيشنهادي را كه براي دفتر مي‌آيد براي يك استاد صاحب‌نظر مي‌فرستيم. اين استاد، در مورد قوت و انسجام پروپوزال اظهار‌نظر مي‌كند. گاهي ممكن است پروپوزال خوب نوشته شده باشد، اما موضوعش از موضوعاتي به شمار نيايد كه سازمان برايش وقت و هزينه صرف كند.

 

نيازسنجي پژوهش‌هاي مورد نياز براي سازمان چگونه انجام مي‌‌شود؟

اين كار به عهده همان ستادي است كه عمليات فرهنگي سازمان را انجام مي‌دهد. اگر مربوط به هيئات، انجمن‌هاي اسلامي و كانون‌هاي فرهنگي است، در اداره‌ تشكل‌هاي ديني انجام مي‌شود. اگر مربوط به حوزه‌ امور مبلغان و مساجد است در حوزه‌ خودش انجام مي‌شود. بقيه نيز به همين صورت. اينجا دو حالت وجود دارد؛ گاهي اوقات آن اداره‌‌كل خودش به طور دقيق پيشنهاد پژوهشي را با همه‌ اجزايش ارائه مي‌كند، ما اين پژوهش را به مراكز پژوهشي سفارش مي‌دهيم. اما گاهي اوقات آن اداره‌‌كل فقط اطلاعات خام را در اختيار ما قرار مي‌دهد؛ مي‌گويد ما اين اطلاعات را در اين حوزه داريم و مي‌خواهيم چنين پژوهشي انجام شود. در اين صورت ما نگارش پروپوزال را به استاداني كه احتمال مي‌دهيم نسبت به اين حوزه آگاهي و اشراف دارند سفارش مي‌دهيم.

پس در اين صورت تهيه‌ پروپوزال اوليه هم خارج از سازمان انجام مي‌گيرد.

در مواردي كه خود اداره‌‌كل مربوطه، اين توانايي را نداشته باشد. البته روشن است كه آنها بايد طرح فكر و موضوع بكنند و اطلاعات خام را بدهند، اما آن پروپوزال نهايي و خوب پروپوزالي است كه توسط مجري و مسئول طرح نگارش مي‌يابد.

اينجا هم باز نقش كارشناسان شما فقط بازبيني طرح است؟

نه. مرحله پرورش مطلب و ايده‌اي كه اداره‌‌كل مربوطه به ما مي‌دهد و تدوين پروپوزال اوليه اينجا انجام مي‌شود. ابتدا فكري طرح مي‌شود سپس پرورش پيدا مي‌كند و بعد براي تفصيل بيشتر از آن جايي كه قرار است قرارداد با آنجا بسته شود، پروپوزال خواسته مي‌شود. اگر پروپوزال خوب بود قرارداد بسته مي‌شود.

 

سه‌شنبه 18 فروردين 1388 - 11:4


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری