پنجشنبه 2 مرداد 1393 - 13:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان فارس

 

اوصاف پيامبر اعظم(ص) در شعر فارسي

 

 

پيامبر گرامي اسلام، حضرت محمد بن عبدالله (ص) در محيطي چشم به جهان گشودند که مهمترين رسانه در فرهنگ آن محيط ،شعر و شاعري بود. شعرو شاعري در محيط عربستان و در آن عصر يکي از مهمترين زمينه هاي تبليغات بوده است .آويختن معلقات سبع بر ديوارکعبه را همه شنيده ايد و به اهميت آن واقفيد. لذا مردم جاهلي که گوششان با شعر عادت کرده بود سخنان وحي را شعر قلمداد مي کردند و خداوند متعال در جواب آنها مي فرمود «و ما علمناه الشعر و ما ينبغي له» يعني ما او را شعر نياموختيم و آن سزاوار او نيست .

اندک اندک دين اسلام رواج يافت و شاعران متعدد و مسلمان نيز در محيط اسلامي پرورش يافتند و شعر ايشان مورد تائيد پيامبر اسلام (ص) قرار گرفت و مدح پيامبر(ص)و دين اسلام موضوع اصلي شعر شاعران مسلمان در دهه هاي اوليه رواج دين اسلام شد.ايرانيان نيز با پذيرش اسلام خدمت شاياني به اين بعد مهم تبليغي کردند. در پهنه ادب فارسي كمتر شاعري را مي توان سراغ گرفت که در شعر خويش ، پيامبر اکرم (ص) را نستوده باشد.بسياري از شاعران فارسي گوي در منظومه هاي خويش معراج پيامبر اکرم (ص) را به صورت زيبايي توصيف کرده اند برخي از زيباترين اوصاف پيامبر مکرم اسلام (ص) را که برگرفته از آيات و روايات و وقايع تاريخي است ، بر مي شماريم :

امي گويا :کنايه از حضرت محمد (ص) و اشاره به آيه 158 سوره اعراف دارد که: «فامنو ا باالله و رسوله النبي الامي الذي يومن بالله و کلماته...» «به خداوند و پيامبر درس نا خوانده اي که به خداوند و کلمات او ايمان آورده ، ايمان آوريد» برخي نيز امي را منسوب به ام القراي يعني مکه داشته اند .

امي گويا به زبان فصيح          

 از الف آدم و ميم مسيح 

 نظامي (مخزن الاسرار -ص13) يعني پيامبر (ص) درس ناخوانده گوياي است که با زبان فصيح از الف آدم تا ميم مسيح را مي داند . پيامبر (ص) خود در حديث معراج فرمودند.(خداوند قطره اي در دهان من چکاند که به آن دانش اولين و آخرين را دانستم ).

خواجه بعث و نشر : يعني سرور مردم در روز رستاخيز . سعدي(بوستان ،4) گفته است :

 شفيع الوري خواجه بعث و نشر      

امام الهدي صدر ايوان حشر

 اين بيت يادآور حديث نبوي است :«انا سيد ولد آدم يوم القيامه و لا فخرء و بيدي لواء الحمد و لا فخر و ماَمن نبي يومئذ ، آدم فمن سواء الا تحت لوائي و انا اول شافع و اول مشفع و لا فخر ».(جامع الصغير ج 1/90) يعني من بي آنکه تفاخر کنم ،در روز قيامت سرور فرزندان آدمم و درفش سپاسگزاري در دست من است و در آن روز پيغمبري نيست ، از آدم گرفته تا ديگران ، که زير سايه درفش من نباشد . من نخستين شفاعتگر و نخستين کسي هستم که شفاعتش مورد قبول واقع مي شود.

خواجه لولاک: مولوي در مثنوي (دفتر دوم ، 971تا974)گفته است:

ميوه ها در فکر دل اول بود  

 در عمل ظاهر  به آخر مي شود 

چون عمل کردي،شجر بنشاندي   

 اندر آخر حرف اول خواندي     

گرچه شاخ و برگ و بيخش اول است   

آن همه از بهر ميوه مرسل است   

پس سري که مغز آن افلاک بود    

اندر آخر خواجه لولاک بود  

يعني رازي که مغز و زبده افلاک بود و ابتدا در فکر باغبان وجود پديد آمد(تعبير با مسامحه است) سرانجام آن راز نهان،وجود حضرت پيامبراکرم(ص)بود که حديث لولاک به آن سرور خطاب مي کند که «لولاک لما خلقت الافلاک» اي پيامبر اگر تو نبودي افلاک را خلق نمي کردم.

رحمه للعالمين: که اشاره به آيه(و ما ارسلناك الا رحمه للعالمين -ما تو را جز رحمتي براي جهانيان نفرستاديم )

از رحمه للعالمين اقبال درويشان بين    

چون در منور خرقه ها گل معطر شالها   

جامه خواب بر حدث را يک فضول    

قاصد آورد در پيش رسول  

که چنين کرده است مهمانت ببين     

خنده اي زد رحمه للعالمين   (مثنوي دفتر پنجم ، بين 107و108)

سيد اولين رسل: خواجوي کرماني(ديوان،ص1) پيامبر را چنين وصف کرده است: 

سيد اولين رسل مرسل آخرين زمان  

صاحب هفتمين قران خواجه هشتمين سرا

ساقي عرب: عطار نيشابوري:  

همچو عطار اين شراب صاف عشق   

 نوش کن از دست ساقي عرب

سيد البشر:خاقاني(ديوان ،ص5)   

يا سيد البشر زده خورشيد بر نگين         

 يا احسن الصور زده ناهيد بر نوا  

او نايب سيد البشر شد  

 سيد به مغاک غار در شد

شه معراجي:مولوي:  

آمد شه معراجي شب دوست زمحتاجي  

 گردون به نثار او با دامن زر آمد

-مرحوم سيدکريم اميري فيروزکوهي(ديوان،ج1ص409)

آنکه آواز نبي از در بطحا شنويد

ذکر حق را ز در افتادن بتها شنويد

نور اسلام بر آمد ز کران تا نگريد

بانگ توحيد در آمد به جهان تا شنويد

بس شنيديد سخنها زخدا بي خبران

اينک آييد و سخنهاي خدا را شنويد

آنچه گفتند زياسين و زطاها به خبر

گوش داريد و ز ياسين و ز طاها شنويد

 

غلامحسين عاطفت

 

دوشنبه 26 اسفند 1387 - 10:30


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری