سه‌شنبه 31 مرداد 1396 - 17:43
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

هر جامعه‌اي مجبور است با دو بال تاريخ و ادبيات حرکت کند

 

 

گفت‌و‌گو با هدايت‌الله بهبودي، مدير دفتر ادبيات انقلاب اسلامي حوزه هنري

اشاره:

دفتر ادبيات انقلاب اسلامي از سال 1372 با هدف نگارش تاريخ انقلاب شکوهمند اسلامي ايران فعاليت خود را آغاز کرده و موفقيت‌هاي قابل توجهي در گردآوري تاريخچه سال هاي انقلاب از سال 1342 تا سال 1357 داشته است. با هدايت‌الله بهبودي مدير اين دفتر در مورد نتايج فعاليت‌هايي که در دفتر ادبيات انقلاب اسلامي انجام گرفته گفت و گويي داشته‌ايم که تقديم مي‌شود.

 

دفتر ادبيات انقلاب اسلامي از چه سالي و با چه هدفي آغاز به کار کرد؟

با شکل‌گيري دفتر ادبيات و مقاومت اسلامي در سال 1367 و موفقيت‌هايي که در عرصه جمع‌آوري و انتشار خاطرات، داستان‌‌ها و يادداشت‌‌ها به صورت‌هاي مختلف به دست آورد حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي به اين فکر افتاد که اين موفقيت را در عرصه انقلاب هم تکرار کند. در همين راستا در سال 1372 دفتر ادبيات انقلاب اسلامي تشکيل شد و حرکت خود را در دو عرصه تاريخ و ادبيات شروع کرد. بعد از  انتشار حدود 40 جلد کتاب در زمينه داستان کوتاه و بلند و با تشکيل کارگاه رمان‌نويسي در حوزه هنري؛ دفتر ادبيات انقلاب اسلامي فعاليت‌هاي خود را فقط در بخش تاريخ متمرکز کرد که تا کنون ادامه دارد. ما سعي کرديم تاريخ دوره انقلاب را به خصوص بين سال‌هاي 1342 تا 1357 در قالب‌هاي مختلف تعقيب و منتشر کنيم که از جمله مي‌توان به قالب روزشمارنويس، تاريخ شفاهي و دايره المعارف‌نويسي اشاره کرد.

در جمع‌آوري اطلاعات از چه روش‌هايي استفاده کرديد و از چه کساني در گردآوري آثار کمک گرفتيد؟

ما در جمع آوري آثار به کساني مراجعه کرديم که حرفه‌اي نبودند و کساني نبودند که عنوان مورخ و پژوهشگر داشته باشند بلکه از پايين آجرها را چيديم تا دفتر ادبيات انقلاب اسلامي شکل بگيرد. به همين خاطر دوستاني که در اين دفتر فعال هستند به نوعي دوره کارآموزي، تجربه و پختگي را در اين دفتر طي کرده‌اند و کارهايي که انجام گرفته در زمان پختگي افراد به وجود آمد.

گستره فعاليتتان تا چه حد بود، آيا توانستيد کل کشور را پوشش دهيد يا بيش‌تر در تهران تمرکز کرديد؟

اولا اين که بيش‌تر مسئله متوجه تهران است يک واقعيت است. به هر حال آن اتفاقي که در تهران رخ مي‌دهد حرف اول را در کشور مي‌زند و بقيه کشور قطعا از آن تاثير مي‌پذيرند. بنابراين رسانه‌هاي تصويري يا سازمان‌هايي که در زمينه انقلاب کار مي‌کنند توجه‌شان به تهران اجباري است. اما بايد قبول کرد ما کارهاي زيادي در مورد شهرستان‌‌ها انجام نداده‌ايم. البته تا آنجايي که ممکن بود با کساني که در شهرستان‌‌ها قطب مبارزه بودند و مرجع مردم منطقه محسوب مي‌شدند مصاحبه کرديم و خاطرات آن‌ها را ثبت کرديم اما اين نقيصه در چند سال گذشته با تلاش‌هاي سازمان‌‌ها و نهادهايي که در مورد انقلاب فعاليت مي‌کنند در حال برطرف شدن است مثلا موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره) کتاب‌هاي قابل توجهي در مورد تاريخ انقلاب در شهرستان‌هاي کوچکي مثل خمين تا شهرهاي بزرگي مثال تبريز منتشر کرده است. همچنين مرکز بررسي اسناد تاريخي درمورد سازمان امنيت و اطلاعات سابق در شهرستان‌‌ها فعاليت مي‌کند بنابراين بايد تاکيد کرد در شهرستان‌‌ها خصوصاً شهرهاي کوچک کارهاي زيادي در مورد تاريخ‌نگاري انقلاب انجام نگرفته اما حرکت‌هايي که در چند سال گذشته صورت گرفته اين اميد را مي‌دهد که شهرستان‌ها نيز براي خود داراي تاريخ هاي محلي در مورد انقلاب شوند. چون اولا اين مسئله که مردم يک منطقه بدانند پدرانشان در يک برهه تاريخي چه کمکي به انقلاب کردند به انسجام و اتحاد آن‌ها کمک خواهد کرد. دوما اين کار مخصوصاً در بخش‌هايي مانند کردستان، سيستان و بلوچستان، خوزستان و آذربايجان حائز اهميت است چون خاطرات انقلاب مي‌تواند نقشه‌‌ها و تشبثات گريز از مرکز را که بيرون از ايران هدايت مي‌شوند را خنثي کند و سند محکمي باشد که اين مناطق هميشه خود را بخشي از فلات بزرگ ايران مي‌دانستند و مي‌دانند.

نحوه دسترسي افرادي که بخواهند در مورد انقلاب پژوهش و تحقيق داشته باشند به آرشيو و اطلاعات ثبت شده در دفتر ادبيات انقلاب اسلامي چگونه است؟

آثاري که در قالب کتاب چاپ شده در کتابخانه‌‌ها و کتابفروشي‌‌ها توزيع شده اما اين دفتر صاحب چند بايگاني مهم است که شايد در کشور کم‌نظير باشد. يکي از اين بايگاني‌‌ها شامل بيش از 5000 ساعت مصاحبه با کساني است که به شکلي درگير انقلاب بودند که به شکل گنجينه‌اي بسيار ارزشمند در اين دفتر موجود است. همچنين ما بايگاني‌اي داريم از رجال تاريخ معاصر به ويژه رجال دوران مبارزه که حدود 5000 پرونده است يا 10000 دست‌نوشته از رجال زنده کشور که در مورد زندگينامه خودشان مطالب را نوشته و به ما فرستاده‌اند. همچنين کتابخانه تخصصي اين دفتر با موضوع انقلاب و تاريخ معاصر و نشريات مرتبط با آن بسيار فعال است به غير از آن‌ها ما يک بايگاني بزرگي داريم که 300000 برگه اطلاعاتي يا فيش در مورد حوادث دو سال 1356 و 1357 و رخدادهاي سال 1340 تا 1344 را در خود جاي داده است. اين بايگاني‌‌ها هيچ کدام محرمانه نيست و هر پژوهشگري كه بخواهد در موضوعات مرتبط با انقلاب تحقيق بکند مي‌تواند با مراجعه به دفتر ادبيات انقلاب اسلامي به راحتي مجوز استفاده از آن‌ها را اخذ کند.

دفتر ادبيات انقلاب اسلامي چه تعريفي از وظيفه خود در قبال انتقال و شناساندن انقلاب به نسل‌هاي بعدي دارد و اين دفتر در اين زمينه تا چه حد موفق بوده است؟

کاري که ما انجام مي‌دهيم براي جامعه محققين و پژوهشگران است. براي ارتباط برقرار کردن با جوانان بايد روش‌هاي ديگري را پيگيري کرد. تعريف وظيفه ما در حقيقت سکوسازي است و يا کوبيدن راهي است که گروه‌هاي ديگر بتوانند با بسترسازي‌اي که انجام مي‌گيرد به اين سکوها بيايند و يا در اين جاده حرکت کنند بنابراين اگر کسي بخواهد فراورده‌هاي ديگري با استفاده از اين اسناد از حادثه انقلاب پديد آورد مثلا داستان کوتاه يا رمان بنويسد، يا كارگرداني بخواهد در اين مورد فيلمي تهيه کند ما اين زمينه را فراهم کرده‌ايم و به نظرم بسيار در اين زمينه موفق بوده‌ايم. در حالي که اگر اين وظيفه را براي خود قائل مي‌شديم که در قدم اول بشتابيم و جوانان را مورد خطاب قرار دهيم؛ قطعا با دست خالي امکان آن نبود. بنابراين ما پس زمينه و آن اساس و مباني کار را آماده کرديم و حالا اگر بخواهيم سازماني نگاه کنيم اين وظيفه دفاتر حوزه هنري است که بيايند اطلاعات را تبديل به ديگر فراورده‌هايي بکنند که نسل جوان از آن استفاده کند. بنابراين به نظر خودم دفتر ادبيات انقلاب اسلامي با تعريفي که از وظايف خود دارد در زمينه آشناسازي نسل بعد از انقلاب با انقلاب اسلامي کم کار کرده چون اين وظيفه را به عهده ديگر نهادها و سازمان‌هايي مي‌داند که در مورد انقلاب کار مي‌کنند.

کارکرد تاريخ و ادبيات در انتقال حوادث و اتفاقات انقلاب اسلامي به نسل‌هاي آينده تا چه اندازه است؟

در زمينه نگهداشت حوادث و انتقال آن به آينده هر جامعه‌اي مجبور است با دو بال تاريخ و ادبيات حرکت کند و کاري جز تتبعات تاريخي و کوشش‌هاي ادبي و هنري در اين زمينه متصور نيست. بنابراين يک مورخ و يا يک هنرمند بايد وظايف خود را بشناسد و آن را به خوبي به سرانجام برساند و بايد اين قشر بدانند که آن‌‌ها مکمل هم هستند. منتها بايد بدانيم در کدام عرصه‌‌ها ضعف داريم تا آن را جبران کنيم و در چه عرصه‌هايي پيشروي‌هايي داريم تا تشويق کنيم. بنابراين در عرصه تاريخ،  ادبيات و هنر بايد پيش رفت و بايد توجه داشت اگر حادثه بزرگ انقلاب بتواند در دو فاز ادبيات و تاريخ به درستي شکل بگيرد ما نگراني از بابت انتقال وقايع به نسل‌هاي بعدي نخواهيم داشت.

سازمان‌‌ها و نهادهايي هستند که در مورد انقلاب اسلامي فعاليت مي‌کنند. چه راهکاري وجود دارد که آن‌ها مکمل هم باشند و آيا اساساً  موازي‌کاري نيز در اين عرصه مشاهده مي‌کنيد؟

انقلاب يک موضوع زنده و سيال است و حرکتي نيست که در گذشته متوقف شده باشد. ما يک موزاييک هستيم جزو ده‌‌ها موزاييکي که در کشور در مورد انقلاب فعاليت مي‌کنند. ما وظيفه خودمان را تعريف کرديم و بين سالهاي 1342 تا 1357 فعاليت‌هايمان را متمرکز کرديم. بنابراين اگر يک مديريت کلان  و قابلي دربين سازمان‌‌ها و نهادهاي پژوهشي وجود داشته باشد که بتواند تعريف‌هاي بهتري براي پازل‌هاي ديگر داشته باشد اين نهاد‌‌ها مي‌توانند همديگر را تکميل کنند. متأسفانه چنين مديريت و نگرشي در کشور وجود ندارد اما اين نهاد‌‌ها خود به خود به يک هماهنگي مي‌رسند. مثلا اگر مرکز اسناد انقلاب اسلامي فعاليت‌هايي را در يک برهه‌اي از انقلاب شروع مي‌کند سازمان ديگري فعاليت خود را در بخش ديگري از تاريخ انقلاب انجام مي‌دهد. ولي همه اين رابطه‌‌ها به صورت عرفي انجام مي‌گيرد. اما ما در برخي از موارد شاهد موازي کاري نيز هستيم. نکته ديگري که بايد اشاره کرد اين است يک سازمان نمي‌تواند همه تاريخ انقلاب را بر دوش بکشد مثلاً ما نمي‌توانيم تاريخ انقلاب از سال 1357 تا به امروز به نگارش درآوريم. بنابراين اگر ما روي سال‌هاي پيروزي انقلاب متمرکز شديم بايد براي نهاد‌‌ها و سازمان‌هاي ديگر نيز اين تعريف صورت گيرد تا موازي‌کاري در زمينه نگارش تاريخ انقلاب صورت نگيرد.

فعاليت شما در زمينه جريان‌هايي که در اوايل انقلاب وجود داشت و يا گروه‌هايي که تشکيل شده بود چگونه است؟ آيا نگارشي در اين زمينه نيز صورت مي‌گيرد؟

به نظر من بايد در اين مورد بيش‌تر بررسي شود و به اصطلاح بايد گذاشت تا ابهامات ته‌نشين شود و به قولي بايد صبر کرد تا جريان سيال انقلاب آرام بگيرد. به طور مثال هرگونه نگارشي در مورد گروهي مثل سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي که مدعيات فراوان و موافقان و مخالفاني دارد ايجاد تنش خواهد کرد و اين موانعي است که نمي‌گذارد هر سازماني به راحتي به حوادث انقلاب ورود پيدا کند ولي به هر حال بايد نوشته شود هر چند در اين زمينه بايد صبر و حوصله پيشه کرد. اتفاقا خارجي‌‌ها در اين مورد فعال تر عمل کردند ولي چون منبعشان حدس و گمان است اشتباهاتشان بسيار زياد است. ولي فعاليت‌هاي ما مشخص، بطي‌ء و بر اساس تعريفي است که از وظيفه خود داريم پيش مي‌رود. چون فرآوري اين آثار خيلي زمان بر است. ما در سال 4 تا 5 اثر مي‌توانيم توليد کنيم ولي آثاري که دقيق و شفاف است و حداقل 5 الي 6 سال روي آن کار شده است.

آخرين فعاليت‌هايي که دردفتر ادبيات انقلاب اسلامي صورت گرفته كدامند؟

ما در حال آماده سازي جلد دوم دايره‌المعارف انقلاب اسلامي هستيم که داراي زباني گويا و عموم‌پسند است. همچنين مشغول كار روي جلد سوم و چهارم روزشمار واقعه 15 خرداد و جلد دهم و يازدهم روزشمار انقلاب اسلامي هستيم که اميدواريم گردآوري آثار هر چه زودتر به پايان برسد و در اختيار عموم قرار بگيرد.

 

چهارشنبه 1 آبان 1387 - 9:22


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری