شنبه 25 آذر 1396 - 20:29
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

حجت الاسلام دكتر داود كميجاني
استاد دانشگاه و پژوهشگر اديان

 

صحيفه و رمضان

 

 

در فرهنگ اسلامي ماه رمضان يکي از مهم­ترين و محترم­ترين ايام سال است؛ ماهي که نزد مسلمانان به ماه عبادت و طهارت معروف بوده و آن را -به تعبير پيامبر(ص)- ماه خدا مي­نامند. تکريم اين ماه علاوه بر قرآن، در سنت پيامبر(ص) و مکتب اهل بيت(ع) نيز از اهميت والايي برخوردار است. پيامبر اکرم (ص) و ائمة اطهار(ع) همگي به اهميت ايام اين ماه مبارک تأکيد نموده و مسلمانان را به بهره‌گيري هرچه بيشتر از فيوضات آن سفارش نمودند. يکي از زيباترين تجليات اين تکريم را مي­توان در صحيفه سجاديه امام علي زين‌العابدين(ع) يافت.

صحيفه سجاديه(1) که به «انجيل اهل بيت» و «زبور آل محمد» و «اخت القرآن» معروف است، ميراث گرانبهاي بر جاي مانده از چهارمين پيشواي معصوم شيعيان «امام ‏علي‏بن‏الحسين»(ع) مي­باشد. اين کتاب شريف، در عين حال که دربردارنده ظريف‌ترين‌ و دقيق‌ترين عبارات نيايشي است گنجينه‏اي بديع و ثروتي تمام‌ناشدني از مفاهيم بلند معنوي و تعاليم اسلامي را در بر دارد؛ و شامل بسياري از حقايق علوم، معارف اسلامي و عرفاني، قوانين، احکام شرعي، مسائل حساس سياسي، اجتماعي، تربيتي و اخلاقي مي­باشد که در شکل و قالب دعا از زبان امام بيان شده است.

عبارات صحيفه، شکوهي از رابطه عاشقانه انسان و خدا را به زيباترين شکل ممکن به تصوير مي‌کشد؛ و همچون تحفه‏اي الهي که بر قلب عزيزترين انسان‏ها جاري شده، با حقيقتي جامع و کامل، از منبعي سرچشمه گرفته که از هر گونه اشتباه و خطا مصون مي­باشد. زبان اين کتاب شريف زبان نيايش است و به گونه‏اي عرضه شده است که هر خواننده به فراخور فهم و دانش خود از آن بهره مي‏گيرد.

صحيفه سجاديه کنوني مجموعه­اي از 54 نيايش شکوه­مند است که در موضوعات مختلفي ذکر شده است. در اين بين دو دعا در خصوص ماه مبارک «رمضان» وارد شده است که يکي (دعاي 44) در استقبال  و ديگر (دعاي 45)در وداع از آن، مي­باشد. امام زين العابدين(ع) هنگامي كه شب اول يا روز اول ماه رمضان مي­رسيد دعاي مخصوصي مي­خواندند که اين دعا در متن صحيفه ضبط شده است. اين نيايش داراي عبارات­هاي عميق، پرمحتوي و آموزنده­اي است که شنونده را علاوه بر احساس ناب نيايش، از معرفت والايي نسبت به حقيقت رمضان بهره­مندي مي­سازد.

 در اين دعا امام سجاد(ع) با ادبياتي قويي و بياني سليس از ماه رمضان سخن گرفته و حقيقت آن را روشن ساخته است. امام در ابتدا اين دعا، خداوند را جهت هدايت شدن به دين الهي و بهره‌مندي از نعمت بندگي و عبادت، شکرگذاري مي­نمايد و سپس مي­فرمايد:

وَالْحَمْدُ لِلَّهِ‏الَّذى جَعَلَ مِنْ تِلْكَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضانَ، شَهْرَ الصِّيامِ، وَ شَهْرَ الِاْسْلامِ، وَ شَهْرَ الطَّهُورِ، وَ شَهْرَ التَّمْحيصِ، وَ شَهْرَ الْقِيامِ، الَّذى اَنْزَلَ فيهِ الْقُرْانَ، هُدىً لِلنّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ، فَاَبانَ فَضيلَتَهُ عَلى‏ سآئِرِ الشُّهُورِ بِما جَعَلَ لَهُ مِنَ الْحُرُماتِ الْمَوْفُورَةِ، وَ الْفَضآئِلِ الْمَشْهُورَةِ، فَحَرَّمَ

و سپاس خداى را كه از جمله آن راه­ها (هدايت)، ماه خود ماه رمضان را قرار داد، ماه روزه، ماه اسلام، ماه طهارت، ماه آزمايش، ماه قيام، ماهى كه  قرآن را در آن نازل كرد، براى هدايت مردم، و بودن نشانه‏هايى روشن از هدايت و مشخص شدن حق از باطل، و بدين جهت برترى آن ماه را بر ساير ماه­ها برپايه احترامات فراوان، و فضيلت‏هاى آشكار روشن نمود.

توصيف ماه رمضان با عباراتي مانند «ماه اسلام» و «ماه نزول قرآن هدايت بخش» و حقيقت شناس، حاکي از آن است که در نظر امام سجاد(ع) و به طور کل در مکتب اهل بيت(ع)، ماه مبارک رمضان، عرصه براي تجلي حقيقت اسلام يعني تسليم محض در نزد خداوند متعالي مي­باشد. اين عرصه، مجاليست تا بندگان خداوند به امر و رضاي او، حتي از نيازهاي طبيعي و حلال خود چشم‌پوشي کنند و سر تسليم بر بندگي شکوه­مند خالق بي­همتاي خويش فرود آورند. اين تمرين يک ماهه در کفّ نفس و خوداري از درخواست نفساني، تمريني مفيد و نيکوست براي تقويت اراده و خويشتنداري در باقي سال؛ چون انساني که يک ماه به دستور الهي در مقابل خواست حلال نفس خويش مقاومت کرده و فقط به خاطر رضاي خداوند از نيازهاي طبيعي خود مانند خوردن و آشاميدن اجتناب نموده است، اين قدرت را خواهد داشت تا در 11 ماه سال در مقابل وساوس شيطاني و درخواست­هاي نفساني نفس امارة خويش مقاومت نموده و اهل تقوي و فلاح گردد. (اشاره­اي که در آيه183 سورة بقره شده است). 

امام سجاد(ع) اين ماه را «موسم آزمايش» خوانده، ايامي که در آن بندگان خداوند با قيام بر عبادت بايد بر صدق و پايداري در ايمان خود گواهي دهد که «بهشت را به بها مي دهند و نه به بهانه»؛ و اين سنت خداست (سوره عنکبوت آية 2). «روزه داري» عبادت نسبتاً سختي است، و انسان بايد تنها به خاطر خداوند عطش تشنگي و بيتابي گرسنگي را تحمل کند. در اين کار هيچ محرک خارجي و اجتماعي وجود ندارد. چون انسان مي­تواند خود را روزه‌دار نشان دهد اما در خفا افطار کند. به اصطلاح روزه عبادتي است که مورد ريا قرار نمي‌گيرد. لذا آن را بايد يکي از حقيقي­ترين عرصه­هاي آزمايش بندگي دانست.

از اهميت اين عبادت همين بس که پيامبر اکرم (ص) هنگامي كه هلال ماه  رمضان را مشاهده مي‌كردند رو به قبله كرده مي فرمودند «خدايا روزه ، نماز و تلاوت قرآن رادر اين ماه روزي ما كن» (من لا يحضره الفقيه ج 2ص100) حضرت علي (ع) فرموده‌اند: «برشما باد به روزه ماه رمضان ، زيرا روزه اين ماه سپر نگهدارنده از آتش جهنم است.» (امالي شيخ طوسي ج2 ص 136) يا حتي امام صادق (ع) مي­فرمايد : اسلام بر پنج پايه بنا گذاشته شده است: نماز، زكات، حج، روزه و ولايت ... (محجه البيضاء ج2 ص 122)؛ و رمضان زمان رسمي و مخصوص اين عبادت ويژه است.

امام (ع) اين ماه را «ماه طهارت» خوانده، ايامي که بنده وجود خود را از تمايلات مادي و حيواني زدوده و با روزه و امساک از آنها، ضمن تطهير جسم، به تطهير جان نيز مي­پردازد تا روحش در عالم پاکي و تعالي، بهره­مند انوار هدايت بخش خالق اذلي باشد. خداوند که به نور وحي خود تاريکي هاي جهل را از ذهن و قلب بندگانش زدود و با نور علم و ايمان آنان را به سعادتي ابدي رهنمون گرديده است. مولوي در اين باره گفت است:

اين دهـان بستي دهاني باز شــد       

كو خورنده‌ي لقمـه هاي راز شـــد

لب فـروبند از طعام و از شراب

سوي خوان آسمــاني كن شتاب

گر تو اين انبان ز نان خـالي كني

پر زگوهـر هـاي اجلالي كني

طفل جـان از شير شيطان باز كن        

بعـد از آنش با ملك انباز كن

چند خوردي چرب و شيرين از طعام

امتحـان كن چند روزي با صيام

چند خوردي چرب و شيرين از طعام

امتحـان كن چند روزي با صيام

چند شب ها خواب را گشتي اسير       

يــك شبي بيدار شو   دولت بگير

  در بيان امام اين همه، دليلي است مبرهن بر عظمت و اکرام اين ماه؛ ماهي که به حقيقت راهي از راه‌هاي سعادت‌بخش خداوند است. ايشان در مقام بيان عظمت اين ماه، به وجود «شب قدر» اشاره مي‌کنند که شبي از شب­هاي رمضان است و بر هزار ماه برتري دارد، شبي که

تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فيها بِاِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ اَمْرٍ، سَلامٌ، دآئِمُ الْبَرَكَةِ اِلى‏ طُلُوعِ الْفَجْرِ عَلى‏ مَنْ يَشآءُ مِنْ عِبادِهِ بِما اَحْكَمَ مِنْ قَضآئِهِ

در آن شب فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان براى هر امرى نازل مى‏گردند، و آن شب سلامتى و بركت پيوسته است تا سپيده دم بر هر كس از بندگانش كه بخواهد به جهت قضايش كه لازم‏الاجراء دانسته است.  

امام سپس از خداوند تقاضا دارد که معرفت برترى اين ماه و بزرگداشت احترامش را به بندگانش ارزاني دارد، و خوددارى از محرمات در آن را به آنها الهام كند، و آنان را در حالي که جوارح خويش را از گناهان حفظ مي­کنند و به كار كه خشنودي او را کسب مي­کند مشغول هستند، به روزه داشتن آن (رمضان) يارى دهد.

اين فراز از نيايش امام شامل عباراتي گويا و واضح است که در عين تجلي شکوه نيازمندي انسان به خدا، براي ما بندگان نيز توصيف کنندة رفتار «رمضانيان» و کردار مهمانان خداوند در اين ماه است. آنان که به تقوي و روزه داري قيام نموده­اند و جوياي رحمت و رضوان خداوند هستند.، آنجا که مي­خواند:

وَ اسْتِعْمالِها فيهِ بِما يُرْضيكَ، حَتّى‏ لا نُصْغِىَ بِاَسْماعِنا اِلى‏ لَغْوٍ، وَ لا نُسْرِعَ بِاَبْصارِنا اِلى‏ لَهْوٍ، وَ حَتّى‏ لانَبْسُطَ اَيْدِيَنا اِلى‏ مَحْظُورٍ، وَ لانَخْطُوَ بِاَقْدامِنا اِلى مَحْجُورٍ، وَ حَتّى‏ لا تَعِىَ بُطُونُنا اِلاّ ما اَحْلَلْتَ، وَ لاتَنْطِقَ اَلْسِنَتُنا اِلاّ بِما مَثَّلْتَ، وَ لانَتَكَلَّفَ اِلاّ ما يُدْنى مِنْ ثَوابِكَ، وَ لانَتَعاطى‏ اِلاَّ الَّذى يَقى مِنْ عِقابِكَ، ثُمَّ خَلِّصْ ذلِكَ كُلَّهُ مِنْ رِئآءِ الْمُرآئِينَ، وَ سُمْعَةِ الْمُسْمِعينَ، ...

معبودا ما بندگانت را ياري نما تا

-       تا با گوشمان به گفتار لغو گوش نكنيم،

-       و با چشمانمان به تماشاى لهو نشتابيم،

-       و دست­هايمان را به حرامى دراز نكنيم،

-       و  به سوى ممنوع تو گام برنداريم،

-       و شكم­هايمان جز به حلال پر نشود،

-       و زبانمان به غير آنچه تو گفته‏اى گويا نگردد،

-       و جز در كارى كه به ثواب تو نزديك مى‏كند به كوشش برنخيزيم، و جز آنچه از عقوبتت نگاه دارد فرا نگيريم.

آنگاه از خداوند مي­خواهد که اين همه را از خود نمايى رياكاران و شهرت‏ خواهى شهرت‏ طلبان، خالص و پاك گرداند، به گونه‏اى كه كسى را با خدا در اين امور شريك نكنيم، و مقصد و مقصودى غير او نداشته باشيم.

امام (ع)اشاره دارند که اين امر تنها با بازگشتني جدي به سوي خداوند ميسر مي­گردد، آنچه که آن را «توبه» مي­خوانند. برخي تصور مي کنند که توبه مخصوص کافران است اما خداوند هفت بار در قرآنش به مؤمنان امر فرموده که به سوي من توبه کنيد. و فرمود: اي کساني که ايمان آورديد به سوي من توبه کنيد توبه نصوح (پايدار و صريح)؛ و به سوي من توجه ويژه نماييد (تحريم آيه 8). پيامبر گرامي (ص) مي فرمايد ماه رمضان ماه خدا و ماه توبه است.( بحار ج 96 ص 34) و همچنين مي­فرمايدند «خداي متعال در سراسر ماه رمضان مي فرمايد: آيا توبه كننده­اي هست كه توبه او پذيرفته شود؟» (من لا يحضره الفقيه ج 2 ص 105) اما زين العابدين (ع ) در دعاي ماه رمضان مي فرمودند:

 بار خدايا در اين ماه جديت و تلاش و سعي و كوشش و قدرت و نشاط و توبه را روزي من بنما 

امام(ع) در ادامه از خداوند توفيق برپايي نماز واقعي را طلب مي­کند، نمازي که هم در اوقات و در حدود و شرايط آنچنان باشد که در نزد خداوند مقرر شده است. اما درخواست­هاي امام تنها به در راستاي تقويت رابطه بندگيش با خداوند باقي نمي­ماند بلکه از خداوند توفيق خدمت به خلق را نيز طلب کرده و به سوي معبود نياز مي­کند که :

ما را در اين ماه توفيق ده تا

-       به خويشاوندان خود نيكى و پيوند كنيم،

-       و به همسايگان از راه احسان و بخشش رسيدگى كنيم،

-       و با آن كس كه با ما قهر كرده آشتى كرده،

-       و با كسى كه به ما ستم نموده به انصاف برخاسته،

-       و با دشمن مدارا كنيم، مگر آن كه دشمنى با او به خاطر تو و در راه تو بوده،

امام سجاد(ع) در اين دعاي نسبتاً بلند، عبارات را آنچنان شيوا و زيبا بيان ­نموده که در عين عمق معنا، مجالي بر شرح و توضيح باقي نگذاشته است. ايشان از خداوند مي­خواهد که با لطفي پدرانه، خود بندگان را در آداب اين ضيافت مدد نمايد که همه چيز از او ست

وَ اِنْ مِلْنا فيهِ فَعَدِّلْنا، وَ اِنْ زُغْنا فيهِ فَقَوِّمْنا، وَ اِنِ اشْتَمَلَ عَلَيْنا عَدُوُّكَ الشَّيْطانُ فَاسْتَنْقِذْنا مِنْهُ. اَللَّهُمَّ اشْحَنْهُ بِعِبادَتِنا اِيّاكَ، وَ زَيِّنْ اَوْقاتَهُ بِطاعَتِنا لَكَ، وَ اَعِنّا فى نَهارِهِ عَلى‏ صِيامِهِ، وَ فى لَيْلِهِ عَلَى الصَّلوةِ وَالتَّضَرُّعِ اِلَيْكَ وَ الْخُشُوعِ لَكَ، وَ الذِّلَّةِ بَيْنَ يَدَيْكَ، حَتّى‏ لا يَشْهَدَ نَهارُهُ عَلَيْنا بِغَفْلَةٍ، وَ لا لَيْلُهُ بِتَفْريطٍ.

بار خدايا بر محمد و آلش درود فرست، و چنانچه ما در اين ماه منحرف شويم تو تعديلمان كن، و اگر از راه درستى بگرديم تو استوارمان ساز، و اگر دشمنت شيطان بر ما مسلط گردد تو ما را از او رهايى ده.

بارالها اين ماه را از عبادتمان سرشار ساز، و اوقاتش را به طاعتمان از تو زينت ده، و در روزش ما را به روزه داشتن، و در شبش ما را به نماز و زارى و خشوع در برابر خود، و خوارى به محضرت يارى فرما. تا روزش شاهد غفلت ما، و شبش گواه تقصير ما نباشد.

در نظر امامان طاهرين (ع) ماه رمضان فرصتي استثنايي براي بندگان خداوند است تا با بهره­مندي از لطف خداوند رئوف، از غفلت­هاي و کاهلي­ها زمينگير کننده، به رهند و به درگاه رحمت و نعمت پايدار او پايگذارند و اين همان بارقه سعادت است، از اين رو در مکتب اهل بيت (ع) رمضان ارج و قرب خاصي دارد و اوقات آن را بسيار عزيز مي­داشتند. آن را مانند عزيزي استقبال کرده و ايام او را درآغوش مي‌گرفتند و سپس با حسرت با او وداع مي‌نمودند. اين نکته در کلام امام سجاد و در دعاي  وداع رمضان(دعاي 45) ايشان در صحيفه کاملاً مشهود است. آنجا که امام پس از ثنايي دلنشين از لطف و رأفت خداوند که بي‌دريغ و بي‌چشمداشت بر بندگان ارزاني مي­گردد، به خاطر اهداي نمودن ماه رمضان، ذات پاک او را شکرگذاري مي­نمايد، و سپس با عباراتي بلند و پر معنا به تکريم و تحسين ماه رمضان مي­پردازد.   

اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يا اَكْرَمَ مَصْحُوبٍ مِنَ الْاَوْقاتِ، وَ يا خَيْرَ شَهْرٍ فِى الْاَيّامِ وَ السّاعاتِ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ شَهرٍ قَرُبَتْ فيهِ الْامالُ، وَ نُشِرَتْ فيهِ الْاَعْمالُ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ قَرينٍ جَلَّ قَدْرُهُ مَوْجُوداً، وَ اَفْجَعَ فَقْدُهُ مَفْقُوداً، وَ مَرْجُوٍّ الَمَ فِراقُهُ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ اَليفٍ انَسَ مُقْبِلاً فَسَرَّ، وَ اَوْحَشَ مُنْقَضِياً فَمَضَّ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ مُجاوِرٍ رَقَّتْ فيهِ الْقُلُوبُ، وَ قَلَّتْ فيهِ الذُّنُوبُ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ ناصِرٍ اَعانَ عَلَى الشَّيْطانِ، وَ صاحِبٍ سَهَّلَ سُبُلَ الْاِحْسانِ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ ما اَكْثَرَ عُتَقآءَ اللَّهِ فيكَ، وَ ما اَسْعَدَ مَنْ رَعى‏ حُرْمَتَكَ بِكَ! اَلسَّلامُ عَلَيْكَ ما كانَ اَمْحاكَ لِلذُّنُوبِ، وَ اَسْتَرَكَ لِأَنْواعِ الْعُيُوبِ! اَلسَّلامُ عَلَيْكَ ما كانَ اَطْوَلَكَ عَلَى الْمُجْرِمينَ، وَ اَهْيَبَكَ فى صُدُورِ الْمُؤْمِنينَ! اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ شَهْرٍ لاتُنافِسُهُ الْاَيّامُ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ شَهْرٍ هُوَ مِنْ كُلِّ اَمْرٍ سَلامٌ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ غَيْرَ كَريهِ الْمُصاحَبَةِ وَ لا ذَميمِ الْمُلابَسَةِ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ كَما وَفَدْتَ عَلَيْنا بِالْبَرَكاتِ، وَ غَسَلْتَ عَنّا دَنَسَ الْخَطيئاتِ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ غَيْرَ مُوَدَّعٍ بَرَماً، وَ لا مَتْرُوكٍ صِيامُهُ سَاَماً. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ مَطْلُوبٍ قَبْلَ وَقْتِهِ، وَ مَحْزُونٍ عَلَيْهِ قَبْلَ فَوْتِهِ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ كَمْ مِنْ سُوءٍ صُرِفَ بِكَ عَنّا، وَ كَمْ مِنْ خَيْرٍ اُفيضَ بِكَ عَلَيْنا. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ وَ عَلى‏ لَيْلَةِ الْقَدْرِ الَّتى هِىَ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ. اَلسَّلامُ عَلَيْكَ ما كانَ اَحْرَصَنا بِالْاَمْسِ عَلَيْكَ، وَ اَشَدَّ شَوْقَنا غَداً اِلَيْكَ! اَلسَّلامُ عَلَيْكَ وَ عَلى‏ فَضْلِكَ الَّذى حُرِمْناهُ، وَ عَلَى‏ ماضٍ مِنْ بَرَكاتِكَ سُلِبْناهُ.

-       سلام بر تو اى بزرگ‏ترين ماه خدا، و اى عيد عاشقان حق.

-       سلام بر تو اى كريم‏ترين همنشين از ميان اوقات، و اى بهترين ماه در روزها و ساعات.

-       سلام بر تو اى ماهى كه در طىّ تو برآورده شدن آرزوها نزديك گشته، و اعمال در آن پخش و فراوان است.

-       سلام بر تو اى هم­نفسى كه قدر و منزلتت بزرگ، و فقدانت بسيار دردناك است، و اى مايه اميدى كه دوريت رنج‏آور است.

-       سلام بر تو اى همدمى كه چون رو كنى ما را مونس شاد كننده‏اى، و چون سپرى شوى وحشت‏آور و دردناكى.

-       سلام بر تو اى همسايه‏اى كه دلها نزد تو نرم شد، و گناهان در تو نقصان گرفت.

-        سلام بر تو اى ياورى كه ما را در مبارزه با شيطان يارى دادى، و اى مصاحبى كه راه­هاى احسان را هموار و آسان ساختى.

-       سلام بر تو كه چه بسيارند آزاد شدگان حضرت حق در تو، و چه سعادتمند است كسى كه حرمتت را به واسطه خودت رعايت نمود!

-        سلام بر تو كه چه بسيار گناهان را از پرونده ما زدودى، و چه عيب‏ها كه بر ما پوشاندى!

-        سلام بر تو كه زمانت بر گنهكاران چه طولانى بود، و در دل مؤمنان چه هيبتى داشتى!

-        سلام بر تو اى ماهى كه هيچ زمانى با تو پهلو نزند (همانند نباشد).

-       سلام بر تو اى ماهى كه از هر نظر مايه سلامتى.

-        سلام بر تو كه مصاحبتت ناپسند و معاشرتت نكوهيده نيست.

-        سلام بر تو همچنان كه با بركات بر ما وارد شدى، و ناپاكى معاصى را از پرونده ما شستى.

-       سلام بر تو كه وداع با تو نه از باب خستگى، و فراغت از روزه‏ات نه به خاطر ملالت است.

-       سلام بر تو كه قبل از آمدنت در آرزويت بسر مى‏برديم، و پيش از رفتنت بر هجرانت محزونيم.

-       سلام بر تو كه چه بدى‏ها كه به سبب تو از جانب ما گشته، و چه خوبي­ها كه از بركت تو به سوى ما سرازير شده!

-       سلام بر تو و بر شب قدرى كه از هزار ماه بهتر است.

-       سلام بر تو كه ديروز چه سخت بر تو دل بسته بوديم، و فردا چه بسيار شائق تو مى‏شويم! سلام بر تو و بر فضيلت تو كه از آن محروم گشتيم، و بر بركات گذشته‏ات كه از دست ما گرفته شد.

آري بايد چشم­ها را شُست و بار ديگر ماه رمضان را با ديدگان امام سجاد ديد و شناخت. آنچه امام در اين دو دعا بيان داشته تراوشي از شناخت حقيقتي عظيم است که از ديد بسياري پنهان مي­باشد، چون اين نگاه جز از افق بلند ولايت و خليفه الهي امکان پذير نيست.

واقعيت آن است که ما بندگان خدا بهره­مند از نعمت بزرگي شده­ايم که به خوبي آن را نمي­شناسيم و قدر آن را نمي­دانيم، پس بايد از بخشندة آن ياري گرفت و با امام سجاد(ع) هم آواز شده و آنچنانکه ايشان در دعاي استقبال رمضان از خداوند مسئلت نموده، از خالق رئوف و رحيم خود بخواهيم که:

اِنّى اَسْئَلُكَ بِحَقِّ هذَا الشَّهْرِ، وَ بِحَقِّ مَنْ تَعَبَّدَ لَكَ فيهِ مِنِ ابْتِدآئِهِ اِلى‏ وَقْتِ فَنآئِهِ: مِنْ مَلَكٍ قَرَّبْتَهُ، اَوْ نَبِىٍّ اَرْسَلْتَهُ، اَوَ عَبْدٍ صالِحٍ اخْتَصَصْتَهُ، اَنْ تُصَلِّىَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ وَ الِهِ، وَ اَهِّلْنا فيهِ لِما وَعَدْتَ اَوْلِيآئَكَ مِنْ كَرامَتِكَ، وَ اَوْجِبْ لَنا فيهِ ما اَوْجَبْتَ لِأَهْلِ الْمُبالَغَةِ فى طاعَتِكَ، وَاجْعَلْنا فى نَظْمِ مَنِ اسْتَحَقَّ الرَّفيعَ الْاَعْلى‏ بِرَحْمَتِكَ. بارالها، تو را به حق اين ماه رمضان و به حق هر كس كه از آغاز تا پايان آن بندگى تو كرده، از فرشته‏اى كه او را به مقام قرب خود رسانده باشى، يا پيامبرى كه براى هدايت فرستاده باشى، يا عبد صالحى كه او را برگزيده باشى، سوگند مى‏دهم كه بر محمد و آلش درود فرستى، و ما را در اين ماه به كرامتى كه به اولياء خود وعده دادى سزاوار كن، و آنچه را كه براى اهل سعى و كوشش در طاعت و عبادت قرار داده‏اى براى ما قرار ده، و ما را در سايه رحمتت در رديف كسانى قرار ده كه استحقاق برترين مرتبه را نزد تو پيدا كرده‏اند.

....................................................................................

1_صحيفه سجاديه کامله، مجموعه‌اي از ۷۵ دعا و نيايش بوده‌است که امام سجاد املا کرده و امام باقر و برادرش زيد بن علي آن را در دو نسخه نوشته‌اند. زيد بن علي نسخه‌اي که در اختيار داشته براي حفاظت از آن به متوکل بن هارون مي‌دهد. صفحه اول از قديمي ترين نسخه صحيفه سجاديه، نسخه صحيفه سجاديه متعلق به آستان قدس رضوي کتابت شده در سال ۴۱۶ قمري . متوکل بن هارون از اصحاب امام جعفر صادق است و مي‌گويد: «از من ۱۱ دعا ساقط شده و من ۶۴ دعا را روايت مي‌کنم». متوکل مجموعه‌اي را که در اختيار داشته به امام صادق عرضه کرده و با نوشته امام محمد باقر مقابله مي‌کند و هيچ تفاوتي بين آنها نمي‌يابد. او از مجموعه ۷۵ دعاي صحيفه، ۶۴ دعا را مي‌نويسد که در مجموعة حاضر تنها ۵۴ دعاي آن موجود است. در روايت محمد بن احمد بن مسلم مطهري فقط ۵۴ دعا چنانکه امروزه هم از صحيفه مي‌بينيم موجود است. بنابراين از اصل صحيفه ۲۱ دعا افتاده‌است و در حال حاضر آنچه از صحيفه کامله سجاديه باقي مانده‌است، همين ۵۴ دعاست.

 

 

 

سه‌شنبه 9 مهر 1387 - 13:35


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری