شنبه 28 مرداد 1396 - 4:29
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سيدرضا آباقي

 

روزه نفس انسان را براي رسيدن به خدا صيقل مي هد

 

 

گفتگو با مرتضي ملايي کارشناس فرهنگي معاونت امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي

اشاره

اگر بخواهيم ابعاد وجودي اميرالمونين حضرت علي بن ابي طالب (ع) را در حد درک و فهم ناچيز خود بررسي کنيم به خيلي از مسائل و موضوعاتي برمي خوريم که به يقين مي توان گفت شاکله اصلي دين مبين اسلام را همان ها تشکيل مي دهند. گره خوردن زندگي شگفت انگيز آن حضرت با زندگي رسول اکرم (ص)، به دنيا آمدن ايشان در مقدس ترين مکان عالم يعني کعبه، شهادت ايشان در ماه مبارک رمضان و  شب قدر و بسياري از نکات ديگر که همه آنها ماهيت دين اسلام را تشکيل مي دهند اين امر را براي ما به خوبي به اثبات مي رساند.

با مرتضي ملايي کارشناس فرهنگي معاونت امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي در مورد مسائل مختلف مربوط به ماه رمضان و رابطه آن با اميرالمومنين (ع) گفتگويي کرده ايم که خواندنش خالي از لطف نيست.

 

خيلي ها در ماه مبارک رمضان خود را براي تمام سال از لحاظ معنوي بيمه مي کنند. شايد اين احساس به شما هم دست داده باشد که وقتي آمدن اين ماه نزديک مي شود قبل از هر چيزي بيشتر به خاطر احتياج به معنويت از آن استقبال مي کنيد.ماه رمضان با ويژگي هاي خاصش از لحاظ معنوي چه تاثيري مي تواند روي يک فرد داشته باشد؟

اگر بخواهيم فلسفه وجودي ماه رمضان را بررسي کنيم بايد حتما اين آيه از قرآن کريم را در نظر بگيريم که خداوند در آن مي فرمايد: ما جن و انس را خلق نکرديم مگر براي عبادت. از طرف ديگر اين عبادت و تسبيح گفتن فقط مخصوص انسان نيست چنانچه مي فرمايد: يُسَبِّح لِلّه ما فِي سَماوات و ما فِي الارض. همه ارکان عالم هستي حتي کوچکترين ذره از آن در حال عبادت خداوند هستند. در اين ميان مرتبه عبادت انسان که اشرف مخلوقات است و داراي فهم و شعور و ادراکات انساني است از موجودات ديگر بالاتر است. به هر حال مساله عبادت کردن خدا و بندگي او در ماه مبارک رمضان نسبت به ماه هاي ديگر سال تجلي بيشتري دارد يعني خداوند در اين ماه عنايت ويژه اي به بندگانش کرده و درهاي بخشش و کرامت خود را به روي آنها گشوده است. شايد به همين دليل است که در اين ماه چندين برابر ماه هاي ديگر به بندگانش ثواب و پاداش مي دهد. به نظر من ماه رمضان نمودي از سفر روحاني انسان است به سوي حق تعالي. ماه رمضان يک کاتاليزر يا سرعت دهنده است که سالک را چندين برابر به جلو مي برد. اين را هم بگويم که ماه رمضان وسيله است نه هدف. در واقع ماه رمضان وسيله ايست براي رسيدن به خدا بنابراين کساني که از ماه رمضان فقط همين روزه و شرايط و ويژگي هاي خاص ديگر آن را مي بينند سخت در اشتباهند. بعضي ها فکر مي کنند تنها کاري که در ماه رمضان مي توانند انجام بدهند روزه گرفتن است. چنين کساني روزه را هدف خود قرار داده اند و از خداوند غافل شده اند. حضرت اميرالمومنين (ع) مي فرمايد بدا به حال کسي که از روزه گرفتن تنها گرسنگي و تشنگي را بفهمد.در حقيقت روزه نفس انسان را براي رسيدن به خدا صيقل مي دهد و او را براي اطاعت از خداوند آماده مي كند.

به غير از روزه چه چيزهاي ديگري در ماه رمضان نمود دارد؟

 فکر مي کنم با گفتن اين روايت بتوانيم به جواب مورد نظر شما نزديک تر شويم. وقتي حضرت ابراهيم (ع) بناي کعبه را به پايان رساند دو رکعت نماز به جا آورد و گفت: خدايا همان طور که امر کرده بودي کعبه را براي تو ساختم. در همان زمان وحي رسيد که اي ابراهيم تو چه کردي به جز اين که سنگ را روي سنگ و خشت را روي خشت گذاشتي. کدام گرسنه اي را سير کردي و کدام برهنه اي را پوشاندي؟ از اين روايت مي توان استفاده هاي زيادي کرد که يکي از آنها اين است که ماه رمضان يا کلا عبادت خدا چيزي به جز خدمت به خلق خدا نيست. حتي خود روزه هم خدمت به خلق است.

روزه از چه لحاظي خدمت به خلق محسوب مي شود؟

از اين لحاظ که به خودتان خدمت مي کنيد و نفستان را از آلودگي ها پاک مي کنيد.خلق لفظ عام است و شما هم جزء خلق محسوب مي شويد. از طرف ديگر شما باعث مي شويد که آثار معنوي حاصل از روزه گرفتن در جامعه نيز نمود پيدا کند و روي آن تاثير مثبت بگذارد. وقتي آمار جرم و جنايت در جامعه را در طول سال بررسي مي کنيم، مي بينيم  چه قدر ميزان آن در ماه رمضان کاهش پيدا مي کند و اين به خاطر فضاي معنوي حاصل از روزه گرفتن است. نماد رمضان روزه است اما رمضان ماهي است براي هم دلي و هم دردي با ديگران. رمضان ماهي است که ما بايد در آن از فقرا و درماندگان دست گيري کنيم.

خود شما شخصا از روزه گرفتن چه سودي مي بريد؟

من خيلي دقت کردم  به اين که وقتي روزه هستم دقيقا چه تغييري در نفسم حاصل مي شود. اولين تغييري که آن را به خوبي در خود احساس مي کنم اين است که قلب من هنگام روزه گرفتن رقيق مي شود. احساس سبکي و شاد بودن مي کنم و به قول امروزي ها انرژي مثبتم زيادتر مي شود.

شايد معنوي ترين لحظه در ماه مبارک رمضان لحظه فرا رسيدن افطار باشد. خيلي ها مي گويند افطار نماد قيامت است. روزه داري که تا آن لحظه از خوردن و نوشيدن امساک کرده به يکباره با فرا رسيدن افطار روزه خود را مي گشايد درست مثل مومني که در قيامت از خيلي از محدوديت ها رهايي پيدا مي کند. به نظر مي رسد تجلي معناي دقيق روزه در افطار محقق مي شود.به هرحال افطار مي تواند از جنبه هاي مختلف زيبايي شناختي مورد بحث قرار بگيرد. شما به عنوان يک کارشناس فرهنگي دقيقا چه معنايي را از افطار برداشت مي کنيد؟

من خودم از يک جهت افطار را نوعي پاداش مي دانم. افطار لحظه وصل است. روايت است براي مومن روزه دار دو لحظه خاص وجود دارد که باعث شادي او مي شود يکي لحظه قيامت و ديگري لحظه افطار. چون مومن که مسير خاصي را طي کرده است نتيجه زحمات خود را در اين لحظات مي بيند و پاداش خود را دريافت مي کند. لحظه افطار بهترين زمان براي اجابت دعاست. از منظر ديگر افطار رسيدن به مقصد است. افطار بهترين فرصت براي محاسبه خود است که همه اين‌ها باز هم برمي گرد به همان قيامت. چون در قيامت همه اين زوايا وجود دارد. البته همان طور که گفتيد مي توان افطار را از جنبه هاي مختلف بررسي کرد. اما برداشت شخصي من از افطار همين ها بود که براي شما بازگو کردم.

ماه رمضان را با توجه به وجود شب هاي قدر در آن و رابطه اش با قرآن کريم چگونه ارزيابي مي کنيد؟

رمضان ماه خداست يعني خداوند متعال ماه رمضان را مخصوص خود قرار داده و براي بندگان خود مهماني گرفته است. خدا در اين ماه کوچک ترين عمل نيک انسان را بزرگ جلوه مي دهد. در روايات آمده است قد اقبل اليکم شهر رمضان يعني ماه رمضان همراه با خوان رحمت خدا خود به استقبال شما آمده است. اما سوال بنده اين است که نعمت و استقبال فقط به کثرت صواب است؟ قطعا اين طور نيست. يکي از نعمت هاي بزرگي كه خداوند در شب هاي قدر به انسان عطا مي کند دادن فرصت انتخاب و تعيين سرنوشت است که بتواند با دعا و تضرع در پيشگاه خداوند متعال رضايت او را به دست بياورد. مي توان اين طور نگاه کرد که رمضان ماه خداست و قرآن هم کتاب خداست. هر دوي اين ها انسان ساز هستند و موجب رحمت پرودگار. رمضان ماه نزول قرآن است براي اين که هيچ ماه ديگري نمي تواند چنين لياقتي داشته باشد يا بهتر بگويم هيچ ماه ديگري ظرفيت نزول قرآن را ندارد. شَهرُ رَمَضانِ الِّذي اُنزِل فيهِ القرآن هدًي للنّاس و بَيِّنات مِنَ الهُدي وَ الفُرقان. رابطه ديگر قرآن با ماه رمضان را مي توان اين طور تعبير کرد رمضان صحنه عمل انسان بنده صفت است و قرآن دستورالعملي است که او بايد با توجه به آن به خودسازي و تربيت خويش بپردازد.

 به نظر مي رسد که شخصيت بزرگ حضرت امير المونين (ع) با ماه مبارک رمضان پيوند محکمي دارد.منظورم از اين پيوند صرفا شهادت ايشان در اين ماه نيست بلکه فکر مي کنم اين ارتباط بسيار عميق تر از اين باشد. گويي که شخصيت ايشان با باطن ماه رمضان عجين شده است. نظر شما در اين مورد چيست؟

 حضرت علي (ع) مجري قرآن و به پا دارنده حدود الهي بوده است. او بزرگ مردي بوده است که در بزرگ ترين معبد جهان يعني مسجدالحرام چشم به جهان گشوده  و قرآن و کتاب هاي آسماني را بعد از تولد در اوج طفوليت قرائت کرده است.او در مسجد به دنيا آمده و در مسجد از دنيا مي رود، با قرآن چشم باز مي کند و با قرآن چشم مي بندد. او چون قاري و مجري قرآن و امام امت اسلامي و بنده خدا بوده است در ماه خدا،در خانه خدا به شهادت مي رسد. بنابراين شخصيت هيچ كس مثل امام علي (ع) با ماه رمضان گره نخورده است.

 

شنبه 6 مهر 1387 - 15:9


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری