دوشنبه 5 تير 1396 - 20:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سيدرضا آباقي

 

اعتکاف فرصتي است براي گرم کردن رفاقت با خدا

 

 

گفتگو با حجت الاسلام رهنمايي رييس گروه ارتباط و ساماندهي اقشار اجتماعي معاونت امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي

اشاره

اگر چه ماه رجب به پايان رسيده است اما تاثير مثبت خلوت کردن در خانه خدا چيزي نيست که به اين زودي ها از دل معتکفان درگاه الهي بيرون برود. چند سالي مي شود که مراسم اعتکاف آن طور که بايد و شايد در سراسر کشور اجرا مي شود. اکنون ديگر ماه رجب با مناسبت هاي بزرگ مذهبي بزرگش نمود بيشتري در ميان مردم پيدا کرده و سال به سال اقبال مردم مخصوصاً جوانان نسبت به سنت حسنه اي همچون اعتکاف بيشتر و بيشتر مي شود طوري که مساجد برگزار کننده اين مراسم ديگر جوابگوي خيل عظيم معتکفان نيست و خيلي ها با حسرت از رفتن به مسجد بازمي مانند و به خانه هايشان برمي گردند.

شايد احساس سبکي بعد از اعتکاف، اين چنين مردم را علاقه مند به شرکت در اين مراسم معنوي بزرگ کرده است.عقده گشايي، گفتن درددل به خدا، خلوت کردن با خود، بريدن از عالم بيرون و خيلي از توفيقات بزرگ ديگر فقط با معتکف شدن در مسجد ميسر مي شود. با حجت الاسلام حسين رهنمايي رييس گروه ارتباط و ساماندهي اقشار اجتماعي معاونت امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي در زمينه مسايل مختلف مربوط به اعتکاف گفتگو کرديم تا شايد به رمز و رازهاي بيشتري از به جا آوردن اين سنت حسنه بزرگ پي برده باشيم.

ــ لغت اعتکاف دقيقاً به چه معنايي است؟

اعتکاف از ريشه عکف به معني توقف يا درنگ طولاني است که اگر از لحاظ اصطلاحي بخواهيم آن را بررسي کنيم يعني توقف کردن در جايي مقدس که در دين اسلام همان مسجد است.

ــ اين طور که معلوم است اعتکاف تاريخچه اي ديرينه دارد و تنها مربوط به دين اسلام هم نيست. تاريخچه اعتکاف به چه زماني برمي گردد؟

بله، همين طور است. سنت اعتکاف از همان زمان اولين اديان الهي وجود داشته است چنانچه خداوند در آيه 125 سوره بقره به حضرت ابراهيم و اسماعيل مي فرمايد: خانه مرا براي عبادت کنندگان و معتکفان تطهير کنيد. در جاهاي ديگري از قرآن کريم نيز آيه هاي متعددي در مورد بريدن از اجتماع و به اعتکاف رفتن کساني همچون حضرت مريم (ع)، حضرت موسي (ع)، و حضرت سليمان (ع) داريم. عبادت رسول اکرم در غار حرا نيز خود نمونه اي از اعتکاف بوده است. بعد از اسلام هم ايشان 10 روز آخر ماه رمضان را در مسجد النبي معتکف مي شدند. به هرحال بنا بر اجماع مسلمين مقارن با ايام ولادت حضرت اميرالمؤمنين(ع) در ماه رجب به دليل اينکه مادر بزرگوار ايشان مدتي در کعبه براي به دنيا آوردن آن حضرت توقف داشتند، مستحب است مسلمانان به مدت 3 روز در مسجد جامع منطقه خود معتکف شوند. به طور كلي اعتکاف محدود به زمان مشخصي نيست و مي شود در روزهاي ديگر اين سنت حسنه را به جا آورد.

ــ تفاوت اعتکاف در دين اسلام با گوشه نشيني و رياضت هايي که بعضي از صوفيه مي کشند يا مثلا با رهبانيت در مسيحيت چيست؟ کلا برداشت دين اسلام از اعتکاف چگونه است و چه تفاوتي با اديان ديگر مي کند؟

ببينيد، ما در دين اسلام چيزي با عنوان دوري از اجتماع نداريم. لا رهبانيت في الاسلام. بنابراين در دين اسلام رهبانيت و از جامعه بريدن کاملا مردود است. به طور کلي معنايي که اسلام از اعتکاف برداشت مي کند با مسايل مذکور تفاوت اساسي دارد.اعتکاف بر خلاف رياضت هايي که صوفيه يا ديگر فرقه ها مي کشند در مسجد صورت مي گيرد و مربوط به گروهي خاص نيست. يک معتکف کارهاي معمول روزانه خود را کنار مي گذارد و وقت خود را به عبادت با خدا صرف مي کند. آنچه که در اعتکاف نمود دارد خلوت، تفکر و ذکر خداست نه صرفا از جامعه بريدن و گوشه نشيني.

ــ پس مي توان گفت اعتکاف در واقع نوعي خلوت کردن است که در عين حال با در جامعه بودن هم منافاتي ندارد. درست است؟

بله درست است. ما دو نوع خلوت داريم يکي خلوت جامعه گريز و ديگري خلوت جامعه گرا. خلوت جامعه گريز همان رهبانيت است که در سوره حديد از آن به عنوان بدعت ياد شده است. مسيحيان در آن دوره به خاطر آزار و اذيت يهودي ها گوشه نشيني اختيار مي کردند که بعدها اين گوشه نشيني تبديل به رهبانيت و از جامعه بريدن شد. به هر حال اسلام اعتکاف را رد نکرد بلکه آن را اصلاحش کرد. يک مسلمان اعتکاف مي کند در عين حال از جامعه هم جدا نمي شود. اين که اعتکاف حتما بايد در مسجد جامع يعني جايي که عموم مسلمين به آن رفت و آمد دارند، برگزار شود خود گواهي است بر همين مطلب.

ــ طبق آمار رسمي امسال حدود 70 درصد از معتکفان را جوانان تشکيل مي دادند. چه بايد بکنيم که حضور جوانان در مسجد به غير از اعتکاف در همه مناسبت هاي مذهبي ديگر هم تا اين حد پررنگ باشد؟

به نظر من اطلاع رساني فرهنگي به موقع و صحيح و تعامل مثبت مسؤولان مساجد با جوانان مي تواند در اين زمينه تا حد زيادي مثمرثمر باشد. براي جذب جوانان به مسجد احتياج به يک بسترسازي و زمينه سازي فرهنگي داريم. منظور من هم از اطلاع رساني فرهنگي همين است. مسجد مي تواند از طرق مختلف با نسل جوان به خوبي ارتباط برقرار کند بنابراين سياست اصلي اهل مسجد بايد جذب جوانان باشد.

ـ وقتي با کساني که به اعتکاف رفته اند صحبت مي کنيم متوجه مي شويم اعتکاف مخصوصا از لحاظ بار رواني هم تاثير بسيار مثبتي به روي افراد دارد. نظر شما در اين مورد چيست؟

البته من در علم روانشناسي تخصصي ندارم. ولي مي دانم اعتکاف فرصتي است براي گرم کردن رفاقت با خدا. از ويژگي هاي انسان مؤمن اين است که وقتي را براي محاسبه خودش در نظر بگيرد.اين مسأله حتي در روانشناسي جديد هم تاييد شده است.بهترين چيز براي انسان با خدا بودن است. طبق آمار يکي از بدترين شکنجه ها حبس شدن در زندان انفرادي است اما مطمئن باشيد اگر کسي به خدا ايمان داشته باشد خيلي بيشتر از بقيه در زندان انفرادي طاقت مي آورد.ما چه متشرع باشيم چه نباشيم به خدا احتياج داريم. البته بايد اين را هم در نظر گرفت که هر دستور ديني يک حکمت دارد و يک فايده. فلسفه و علت يک دستور ديني همان راز اصلي تشريع است و فايده نصيب فاعل امر عبادي مي شود. اعتکاف هم به نوبه خود فوايد زيادي دارد که يکي از آنها همان عقده گشايي و سبک شدن بار رواني افراد است.اما اين فوايد نبايد هدف يک معتکف از رفتن به مسجد باشد. اعتکاف حکمتي بالاتر از اين حرف ها دارد. به هرحال جامعه اي که مردم در آن به صورت کثير براي رفتن به اعتکاف صف مي بندند حتماً از سلامت مذهبي برخوردار است. همين که انسان در طول سال وقتي را محض عبادت قرار دهد توفيق بزرگي است. اعتکاف مي تواند جوانان ما را براي دوري از آسيب هاي اجتماعي بيمه کند.

 

پنجشنبه 3 مرداد 1387 - 11:12


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری