يكشنبه 30 مهر 1396 - 20:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

مريم مطهري راد

 

تشكل‌هاي ديني بازوي اجرايي نظام ولايي هستند

 

 

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام يعقوب ديلمقاني، مديركل تشكل‌هاي ديني و مراكز فرهنگي  

اشاره:

تشكل‌هاي ديني كه از ساليان دور با هدف بزرگداشت نهضت‌ عاشورا و ايجاد ارتباط عاطفي با اهل‌بيت(ع) به صورت خودجوش شكل گرفته‌اند و فعاليت ‌كرده‌اند، امروزه با همين نگاه ولي در قالب پيچيده‌تري در عرصه مسائل سياسي، اجتماعي، فرهنگي و... فعاليت خود را گسترش داده‌اند. اين تشكل‌ها كه امروز به شكل منسجم اداره مي‌شوند، علاوه بر هيئات مذهبي، انجمن‌هاي اسلامي و كانون‌هاي فرهنگي اسلامي فعال در زمينه مسائل ديني و همين‌طور بعضي از سازمان‌هاي خودجوش مردمي را نيز شامل مي‌شوند. حجت‌الاسلام يعقوب ديلمقاني مديركل تشكل‌هاي ديني و مراكز فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي است كه ذيلاً گفت‌وگوي ما با وي را مي‌خوانيد:

 

جايگاه تشكل‌هاي ديني را توضيح دهيد.

بررسي جايگاه و نقش تشكل‌هاي ديني در تاريخ شيعه بيان كننده وسعت تلاش و فعاليت فرزندان معنوي قرآن و اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) در حفظ شعائر اسلامي است.

با نگاهي اجمالي به تاريخ كشور ملاحظه مي‌شود كه اين پايگاه‌ها مهم‌ترين عامل مقابله با تهاجمات بيگانگان در ابعاد مختلف بوده‌اند و نقش بسزايي در روشنگري و ساماندهي نيروهاي مردمي و جذب نيرو در مقابله با ظلم و ستم بيگانگان داشته‌اند.

امروز دشمنان اين مرز و بوم به اين نتيجه رسيده‌اند كه راه از بين بردن انقلاب استحاله ارزش‌هاست و در همين راستا با حداكثر توان تلاش مي‌كنند كه جوانان اين مرز و بوم را با تهاجم فرهنگي از مسير سعادت خارج كنند.

اين حربه سهمگين دشمن را مي‌توان با تدابيري همچون شناسايي و ساماندهي عناصر و نيروهاي قوي و متعهد، جذب و تربيت نيرو، اتخاذ روش‌ها و تمهيدات لازم و عملي در مقابله با تهاجم و شبيخون فرهنگي، ارائه طريق به نيروهاي فعال در راستاي اهداف نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران، تقويت رشد آگاهي سياسي، اجتماعي، فرهنگي و تبليغي نسل جوان و نوجوان جهت مشاركت آنان در عرصه‌هاي مختلف كشور و ايجاد حس مسئوليت‌پذيري، از اثر انداخت.

تعريفتان از تشكل‌هاي ديني چيست و كاركرد اين تشكل‌ها در مفهوم سنتي و مدرن چگونه است؟

تشكل‌هاي ديني را در تعريف سنتي مي‌توان به مجموعه افرادي اطلاق كرد كه با هدف بزرگداشت نهضت عاشورا به صورت خودجوش به تشكيل جلسه مبادرت مي‌نمودند. سابقه اين تشكل‌ها تحت عنوان «هيئات» به دوره حاكميت آل بويه (قرن چهارم ه.ق) بازمي‌گردد. هدف اصلي اين تشكل‌ها كسب ثواب اخروي و ايجاد ارتباط عاطفي با اهل‌بيت(ع) بوده و در مواردي اعتراض به ظلم و جور را نيز مد نظر قرار مي‌دادند.

در نگاه جديد، افراد تشكل نه به صورت پراكنده بلكه با شرح وظايف مشخص و با برنامه‌ريزي قبلي با هدف بزرگداشت نهضت عاشورا فعاليت مي‌نمايند. در اين نگاه وظايف هيئات قدري پيچيده‌تر شده و آنها در عرصه مسائل سياسي، اجتماعي و... نيز ورود پيدا مي‌كنند. موضوع ظلم‌ستيزي در بعد جهاني در اين تشكل‌ها مد نظر قرار دارد و ليكن علاوه بر ايجاد مودت اهل‌بيت(ع) در دل‌ها، دنبال رفع نيازهاي فرهنگي و اجتماعي اعضا نيز مي‌باشند.

در اين نگاه، مصاديق تشكل‌ها گسترش يافته و علاوه بر هيئات مذهبي، گروه‌هايي نظير انجمن‌هاي اسلامي (محلات، كارخانجات، ادارات، مساجد) و كانون‌هاي فرهنگي فعال در زمينه مسائل ديني و احياناً بعضي از سازمان‌هاي مردمي موسوم به ngo را نيز شامل مي‌شود. در آينده، به اين فهرست بايد گروه‌هايي مجازي كه در دنياي اينترنت به فعاليت‌هاي مذهبي اقدام مي‌نمايند، نيز اضافه شود.

نقطه اشتراك مهم تشكل‌هاي ديني در هر دو تعريف، بزرگداشت نهضت عاشورا است، و تقويت بعد عقلانيت و خردورزي در تعريف مدرن آن بيشتر نمود پيدا مي‌كند. و صد البته ارتقاء سطح شناخت‌ها از وقايع كربلا، افزايش ميزان مودت و ارتباط عاطفي با اهل‌بيت(ع) را نيز به دنبال دارد.

تشكل‌هاي ديني در قديم چه كاركردهايي داشتند و چگونه اين كاركردها را در جامعه به ثمر مي‌رساندند و امروزه كاركرد اين تشكل‌ها چه فرقي كرده است؟

در گذشته، هيئات با تشكيل مجالس وعظ و عزاداري نقش مهمي در ارتقاي سطح بينش ديني اعضا ايفا مي‌نمودند. آن‌ها در زنده‌ نگه‌داشتن حماسه كربلا به وظيفه خود خوب عمل كردند و نتيجه آن تلاش‌ها شكل‌گيري انقلاب اسلامي و پيروزي آن به رهبري امام راحل رحمت‌‌الله‌عليه بود. كاركرد اين هيئات عمدتاً به شكل سنتي، عزاداري و آموزش معارف ديني و قرآني بود.

پيروزي انقلاب اسلامي و برقراري نظام اسلامي در ايران، زمينه‌ها و نيازهاي فرهنگي‌ جديدي را در جامعه ايجاد كرد. از طرف ديگر پيشرفت علمي چشمگير در عرصه ارتباطات و it ، تحول زيادي در كاركرد تشكل‌هاي ديني ايجاد نمود و اين تحولات به صورت مستمر ادامه دارد.

محور فعاليت‌هاي تشكل‌هاي ديني در طول تاريخ، احياي فرهنگ عاشورايي بوده است، ليكن اكنون با شرايط جهاني ضمن حفظ اصل سنت عزاداري، روش‌هاي تبليغ متحول شده است و به‌كارگيري ساير زواياي پوياي واقعه كربلا راهي مناسب براي حل معضلات كنوني در تمام عرصه‌هاي سياسي- اجتماعي- فرهنگي به شمار مي‌رود.

در دنياي امروز كوچك‌ترين اتفاق در سريع‌ترين زمان به سراسر جهان مخابره مي‌شود و اين براي تشكل‌ها هم يك تهديد و هم يك فرصت است. برنامه‌ها و حركت‌هاي موهن، دستاويز مناسبي براي مخدوش كردن چهره زيباي مكتب شيعه مي‌باشد و از سوي ديگر برنامه‌هاي مدبرانه و خردمندانه تشكل‌هاي مزبور مي‌تواند افشاگر و رسواكننده استكبار جهاني و فرعون‌هاي زمان باشد.

ساماندهي مناسبي كه توسط سازمان‌ تبليغات اسلامي در تشكل‌هاي ديني شروع شده كاركرد تشكل‌هاي ديني را در عرصه‌هاي مختلف فرهنگي- اجتماعي ارتقا بخشيده است و اميد مي‌رود كاركرد بين‌المللي آن را نيز بهبود بخشد.

اكنون تشكل‌هاي ديني به عنوان يك بازوي قوي اجرايي نظام تحت لواي ولي فقيه مطرح است و لذا كاركردهاي آن نيز به طور مستمر بايد هماهنگ با نيازها و ابزارهاي جديد منظور شود.

براي دستيابي به اهداف تشكيل اين تشكل‌ها و كاركردهايشان، چه اقداماتي انجام داده‌ايد؟

برنامه‌هايي كه نيل به اهداف ساماندهي تشكل‌هاي ديني را موجب مي‌گردد، در ابعاد مختلف اجرا مي‌شود: در خصوص ساماندهي تشكل‌هاي ديني مي‌توان به تشكيل شوراي هيئات مذهبي در سطوح شهرستاني، استاني و كشوري اشاره كرد كه متشكل از منتخبين مسئولين هيئات مذهبي سراسر كشور مي‌باشد. امور هماهنگي و نظارت بر برنامه‌هاي اجرايي هيئات مذهبي از طريق اين شوراها انجام مي‌گيرد. بررسي مشكلات داخلي هيئات مذهبي، رفع اختلافات، برنامه‌ريزي دسته‌روي‌هاي خياباني، موضع‌گيري در مقابل جريانات فرهنگي و مواردي از اين قبيل جزو وظايف شوراهاي هيئات مذهبي مي‌باشد. اين شوراها در بررسي صلاحيت تشكل‌هاي ديني جهت صدور و يا تمديد مجوز فعاليت نقش مهمي را ايفا مي‌كنند.

در بعد آموزشي و ارتقاي سطح بينش ديني اعضاي اين تشكل‌ها نيز كلاس‌هاي آموزشي اعم از مداحي و...، توزيع بسته‌هاي فرهنگي، تدوين و توزيع نشريات تخصصي، برگزاري همايش‌ها و ميزگردها و... از جمله راه‌كارهاي تحقق اهداف محسوب مي‌شود.

حمايت‌ برنامه‌اي از تشكل‌هاي ديني موفق جهت الگوسازي و همچنين معرفي تشكل‌هاي نمونه، از برنامه‌هاي در دست اجرا قلمداد مي‌شود.

براي اينكه تشكل‌هاي ديني را از برتري كمي به برتري كيفي برسانيد، چه برنامه‌هايي داريد؟

پرداختن به كميت الزاماً به معني غفلت از كيفيت نيست. شيوه مديريت علمي مقتضي ترسيم برنامه‌هايي است كه در عين  ارتقاي كمي، بهبود كيفي را به طور مستمر مد نظر داشته باشد. در اين خصوص تهيه «طرح توسعه متوازن تشكل‌هاي ديني» در دستور كار اين اداره‌كل قرار گرفته است و اميد آن مي‌رود كه با عنايت به كاركردهاي تشكل‌هاي ديني و اهداف آن‌ها، حدود كمي مطلوب سازمان تدوين شود و در پي آن بستر مناسب جهت تأمين شاخص‌هاي كيفي مد نظر سازمان آماده شود.

همچنين از تلاش‌هايي كه اين اداره كل براي ارتقاي كيفي در زمينه تدبير امور شوراي ساماندهي شئونات فرهنگي مراسم مذهبي انجام داده است، نبايد غافل شد. پرداختن به اين مقوله خود فصل جدايي را مي‌طلبد.

تشكل‌هايي را كه بعضاً گرفتار تحريفات مي‌شوند چگونه شناسايي مي‌كنيد؟ آيا اين شناسايي شكلي است يا محتوايي؟ با آن‌ها چطور برخورد مي‌شود؟

عمدتاً اشكالات موجود در هيئات مذهبي شكلي است و انحرافات محتوايي به جريانات خاص فرهنگي و نوانديشان غرب‌زده برمي‌گردد و از سويي هيئات مذهبي كه داراي مجوز فعاليت از سازمان تبليغات اسلامي مي‌باشند با توجه به اقدامات ايجابي و تعهدهاي مأخوذه، مرتكب انحرافات و تحريفات نمي‌شوند.

علي‌اي‌حال با بهره‌گيري از شوراي هيئات مذهبي و همياران محترم كه مجري نظم و حدود شرعي در هيئات مي‌باشند موارد مورد نظر شناسايي و بسته به نوع تخلف به صورت تذكر شفاهي، تذكر كتبي، درج در پرونده و نهايتاً ابطال مجوز فعاليت‌، برخورد مي‌شود.

 

چهارشنبه 29 خرداد 1387 - 18:59


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری