سه‌شنبه 19 آذر 1398 - 10:46
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

نقش ستاره‌ها در تضمين گيشه

 

 

نگاهي به فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» ساخته شهرام شاه‌حسيني

فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» دومين ساخته شهرام شاه‌حسيني پس از فيلم «كلاغ‌پر» است. شاه‌حسيني فيلمسازي را با دستياري كارگرداناني چون مرحوم ملاقلي‌پور، بهمن قبادي، سيامك شايقي و ابراهيم وحيدزاده آغاز كرد. «كلاغ پر» اثر اول شاه‌حسيني فيلمي متكي بر زوج موفق محمدرضا گلزار و مهناز افشار بود اين زوج پيش از آن گيشه سينماها را با فيلم «آتش بس» فتح كرده بودند و شاه‌حسيني با استفاده از همين زوج فيلمي عامه‌پسند و پرفروش ساخت.

حال «زن‌ها فرشته‌اند» را پيش رو داريم كه باز هم شاه‌حسيني در آن به استفاده از ستاره‌ها روي آورده است. عده زيادي از ستاره‌هاي سينماي ايران در بستر داستاني مفرح كار گرفته شده‌اند تا شاه حسيني بار ديگر فروش بالايي را تجربه كند در آخر فيلم‌هاي عامه‌پسند سينماي ما حضور ستارگان نقشي اساسي بازي مي‌كنند. حتي اهميتي بيش از فيلم‌نامه يا كارگرداني دارند.

در ميان ستارگان فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» حضور ستاره‌اي چون «امين حيايي» جلب نظر مي‌كند كه پاي ثابت بسياري از فيلم‌هاي عامه پسند ساليان اخير بوده است امين حيايي كه ابتدا در سريال‌هاي تلويزيوني مورد توجه قرار گرفت راه دور و درازي در سينماي ايران پيمود اين مسير ابتدا شامل نقش‌هاي فرعي فيلم‌هاي كم‌اهميت مي‌شد و سپس به تدريج او بدل به بازيگر نقش اول فيلم‌هاي عامه‌پسند شد تا اينكه در چند سال اخير او قامت يك ستاره پول‌ساز را يافت حضور امين حيايي يكي از عوامل اصلي فروش بالاي فيلم‌هايي چون «كما» (آرش معيريان)، «شارلاتان» (معيريان) و مهمان (سعيد اسدي) بود.

البته امين حيايي با سال‌ها تجربه اندوزي در فيلم‌هاي مختلف به تدريج پايش به فيلم‌هاي ارزشمند سينماي ايران هم باز شد كه هر چند اين فيلم‌ها انگشت شمارند ولي نشان از توانايي‌هاي خوب و متفاوت او در زمينه بازيگري دارند. كافي است كه به بازي‌هاي خوب او در فيلم‌هاي «مهمان مامان» (مهرجويي) و «شب» (صدر عاملي) دقت كنيم اما گويي ستاره بودن امين حيايي و توانايي او در جذب عامه تماشاگران براي وي بازي كردن در فيلم‌هاي عامه‌پسند را اجتناب‌ناپذير كرده است. در فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» حيايي نقشي منفي دارد او كاراكتر فرهاد را بازي مي‌كند پسري از طبقه فرودست كه مرتباً به دنبال شكار دختران پولدار است.

اين نقش بسيار شبيه كاراكتر حيايي در فيلم «نقاب» (كاظم راست‌گفتار) است و اين يكي از مشكلات سينماي عامه‌پسند ما است كه در آن روايت فيلمنامه و حتي شخصيت‌ها از روي فيلم‌هاي عامه‌پسند ديگر كپي شده، و گاه با همان بازيگران تكرار مي‌شود در فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» بازي حيايي آميزه‌اي از كمدي و جدي است در برخي از لحظات بازي او تكرار نعل به نعل فيلم‌هاي قبلي است مثل حركات موزون او پس از رفتن زنش به مسافرت، يا مثلاً غافلگيرشدن او پس از برگشت ناگهاني زنش به خانه كه با حالتي كميك مي‌خواهد همه چيز را توجيه كند اينجا كمدي بيشتر متكي بر ميميك‌هاي اغراق‌آميز حيايي و ديالوگ‌هايي است كه بيش از آنكه از دل موقعيت و داستان برآمده باشند به لطيفه‌هايي مجرد از داستان فيلم شبيه هستند در حالي كه در كمدي‌هاي ارزشمند بازيگر كمدي در تعامل با موقعيت كميك است كه جلوه مي‌كند و قائم به ذات نيست.

در مقابل كاراكتر فرهاد (حيايي)، كاراكتر ليلا (مهتاب كرامتي) قرار دارد كرامتي هم براي اولين بار در مجموعه‌هاي تلويزيوني جلب نظر كرد ولي وي با وجود توانايي‌هاي بالقوه‌اش هنوز نقش مهم و شاخصي در سينما بازي نكرده است بهترين بازي‌اش شايد مجموعه «خاك سرخ» (ابراهيم حاتمي‌كيا) باشد او فيلم‌هاي متفاوتي بازي كرده از فيلم‌هاي عامه‌پسندي چون «ملاقات با طوطي» (عليرضا داوودنژاد) تا فيلم خاصي چون «آتش سبز» (محمدرضا اصلاني) ولي هيچ‌كدام تبلور استعدادهاي بالقوه وي نبوده‌اند. در فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» كمدي كه كرامتي ارائه مي‌كند را در قالب حركات و واكنش‌هاي بلاهت‌آميز و اغراق شده‌اش مي‌بينيم. اغراق در بروز احساساتي چون غم و شادي از جمله اين حالات كميك هستند به ياد بياوريم گريه‌هاي اغراق‌آميز او را در مقابل توده‌اي از برگه‌هاي دستمال كاغذي، يا محبت و اعتماد افراطي او به شوهرش از جمله همين اغراق‌ها هستند ولي اين اغراق‌ها شايد در صحنه‌ اول و دوم كمي كميك به نظر برسد ولي تكرار اين احساسات اغراقي همان جذابيت كمرنگ اوليه را هم از اين واكنش‌ها مي‌گيرد نكته مهم ديگري كه تأثيرگذاري كميك واكنش‌هاي ليلا را خنثي مي‌كند شخصيت‌پردازي ضعيف اين كاراكتر است چرا كه اصولاً معلوم نمي‌شود كه زني با اين درجه از بلاهت چگونه نقشه‌اي استادانه و مينياتوري براي باز پس‌گيري اموالش از همسر خود مطرح مي‌كند و به اجرا مي‌گذارد.

نيكي كريمي هم يكي از بازيگران نقش اصلي فيلم است نيكي كريمي پس از آنكه در فيلم عروس (بهروز افخمي) خود را به عنوان اولين ستاره زن پس از انقلاب مطرح كرد در انتخاب فيلم‌هاي بعدي‌اش بسيار گزيده عمل كرد بازي در فيلم‌هاي فيلم‌سازان خوبي چون مهرجويي، كيميايي و حاتمي‌كيا نشان از وسواس او داشت ولي پس از چندي كريمي چون هر ستاره ديگري سينماي عامه‌پسند را هم آزمود. فيلم‌هايي چون «دختران انتظار» (رحمان رضايي)، «بازيگر» (محمدعلي سجادي) و «شام عروسي» (ابراهيم وحيدزاده) از جمله اين فيلم‌ها بودند. كريمي در «زن‌ها فرشته‌اند» در نقش نازنين يادآور زن اغواگر فيلم «باج‌خور» (فرزاد مؤتمن) است ولي در فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» او اين اغواگري را در جهت كمك به زني ستمديده به كار مي‌گيرد نيكي كريمي در قالب كاراكتر نازنين، فرهاد (امين حيايي) را به سمت خود مي‌كشاند بي‌اعتنايي جذاب او به فرهاد كه تشنه شكار كردن زنان پولدار است خوب بازي شده است كريمي با چهره‌اي سرد كه آميزه‌اي از سرسختي و جلوه كمرنگي از علاقه به مرد است وي را در دام خود گرفتار مي‌كند ولي باز پرداخت ضعيف شخصيت در موفق‌شدن كاراكتر نازنين و بازي نيكي‌كريمي اختلال ايجاد مي‌كند. به عنوان مثال تا آخر فيلم دليل همراهي نازنين با ليلا در اجراي نقشه او مبهم مي‌ماند فقط در يك صحنه به سورپرايزي عالي براي نازنين اشاره مي‌شود اما مسئله همچنان مبهم مي‌ماند وقتي در طول درام يكي از توجيهات مهم دراماتيك در مورد خط اصلي داستان مبهم باشد مسلم است كه به پرورش شخصيت مورد نظر ضربات جبران‌ناپذيري وارد خواهد شد.

ليلا اوتادي هم از جمله بازيگراني است كه از تلويزيون شروع كرده، و در اين سال‌ها بدل به بازيگر فيلم‌هاي عاشقانه عامه‌پسند شده است. او در «زن‌ها فرشته‌اند» نقشي متفاوت را ايفا مي‌كند نقش زني كه به دوستش خيانت مي‌كند نقش اوتادي در طول فيلم كوتاه است و اوج و فرود خاصي ندارد البته اوج آن قرار است در صحنه‌ روبرو شدن با مهتاب كرامتي باشد ولي در اين صحنه تمركز فيلم بيش از آنكه روي پرخاش‌هاي اوتادي باشد روي واكنش‌هاي كميك كرامتي و حيايي است و بعد از اين صحنه هم اوتادي از درام حذف مي‌شود لادن طباطبايي هم در نقش وكيل، نقش مشابه خود را «واكنش پنجم» (تهمينه‌ ميلاني) بي‌كم و كاست تكرار مي‌كند فقط تفاوت آن است كه او راهنمايي حقوقي خاصي به ليلا نمي‌كند بلكه راهنمايي‌هايش، راهنمايي‌هاي معمول هر دوستي به دوست ديگر است. بنابراين در حالي كه شغل وكالت او در «واكنش پنجم» براي درام مفيد بود و جنبه‌هاي حقوقي داستان را براي تماشاگر روشن مي‌كرد اينجا تنها در سطح مي‌ماند مگر آنكه بخواهيم نقش مؤثر او در به اجرا درآوردن نقشه ليلا عليه شوهرش را در نظر بگيريم كه باز هم آن ربطي به شغل وكالت ندارد و از عهده هر شخص ديگري برمي‌آيد.

فيلم «زن‌ها فرشته‌اند» نشان مي‌دهد كه در استفاده سينماي عامه‌پسند از ستاره‌ها در اكثر موارد تنها به حضور فيزيكي آن‌ها بسنده مي‌شود تا آنها ويژگي‌هاي هميشگي و محبوبشان را بي‌كم و كاست اجرا كنند چه باك كه ارائه اين ويژگي‌ها در فيلم‌نامه‌اي ناپرورده و با كارگرداني درحد مصور كردن يك داستان تكراري انجام بگيرد مهم فقط فتح گيشه و بالارفتن آمار فروش فيلم‌هاست. در اين ميان اهميت سينما و فيلمسازي چه مي‌شود، خدا مي‌داند.

 

چهارشنبه 29 خرداد 1387 - 13:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری