پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 8:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

محمد عصاريان

 

حمايت‌هاي سازمان تسهيل‌كننده فعاليت‌ سوره مهر بوده است

 

گفت‌وگو با محمد حمزه‌زاده، مدير عامل انتشارات سوره مهر

اشاره:

انتشارات سوره مهر ناشر انحصاري آثار دفاتر و مراكز توليد كننده حوزه هنري است. مركز آفرينش‌هاي ادبي، مركز مطالعات ادب و هنر پايداري، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي، مركز هنرهاي نمايشي، مركز موسيقي و مركز هنرهاي تجسمي از جمله مهم‌ترين توليدكنندگان كتاب در حوزه هنري هستند كه انتشارات سوره مهر آثارشان را چاپ و منتشر مي‌كند. محمد حمزه‌زاده كارشناس كارگرداني سينما است و نزديك 20 سال است كه فعاليت‌ مطبوعاتي و انتشاراتي مي‌كند و از 5 سال پيش نيز مديرعاملي انتشارات سوره مهر را بر عهده دارد. زماني فروش سوره مهر با 10 عنوان كتاب 80 ميليون تومان بوده است ولي در سال 86 با 700 عنوان كتاب قريب به 5/1 ميليارد تومان فروش داشته است. اين مصاحبه در آخرين روزهاي سال 86 انجام گرفت و هميشه مصاحبه‌هاي پاياني سال فرصت مناسبي براي محك زدن سياست‌هاي اجرايي مراكز فرهنگي است. ما نيز به همين بهانه از اين فرصت استفاده كرديم و با مدير انتشارات سوره مهر به گفت‌وگو نشستيم:

با توجه به گستره فعاليت‌هاي فرهنگي سوره مهر ابتدا از كمرنگ‌ترين‌ها شروع مي‌كنيم. در بحث فعاليت‌هاي مطبوعاتي در اين گستره فراگير كشوري جايگاهتان را چگونه مي‌بينيد؟

متأسفانه بايد اعتراف كنم كه ما در سال 86 نتوانستيم فعاليت‌هاي مطبوعاتي را به سرانجام برسانيم. ما در توليد آثار مطبوعاتي با مشكلات فراواني درگير هستيم كه اين مسائل و مشكلات پيشينه‌اي طولاني در حوزه هنري دارد. حوزه هنري براي كار مطبوعاتي تنظيم نشده است. مشكل اساسي هم در بحث مديريت توليد مطبوعات است كه بخش عمده آن مربوط به توليد محتوا و از طرفي امور فرهنگي چاپ و توليد مي‌شود. الان در حوزه هنري، فعاليت‌هاي توليد محتوا در جايي و امور فرهنگي توليد و چاپ در جاي ديگري انجام مي‌گيرد. البته سعي كرده‌ايم كه با تشكيل يكسري ستادهاي خاص بتوانيم اين مراحل را با يكديگر هماهنگ كنيم، اما كماكان با مشكل مواجه هستيم. متأسفانه مديريت واحدي بر نشريات حوزه اعمال نمي‌شود. مشكل ديگر اين است كه سردبيران نشريات حوزه مديران دفاتر آن نيز هستند، مثلاً سردبير نشريه مقام موسيقايي از طرفي ديگر مدير مركز موسيقي حوزه نيز مي‌باشد و وقتي به هر دليلي مدير مركزي تغيير پيدا مي‌كند، سياست‌هاي مجله نيز دستخوش تغيير و دگرگوني مي‌شود. البته سعي شده است كه در دوره انتشار، وضعيت را به‌سامان حفظ كنيم كه اين كار باارزشي است اما از كار خودمان رضايت نداريم.

سياست‌هايي كلي براي چاپ و توليد نشريات در نظر گرفته نشده است؟

اين سياست‌هاي كلي وجود دارد، اما بايد در نظر داشت كه نشريه سر زمان معين چاپ شود. اين فعاليت‌ها انجام گرفته است و سياست‌ها مبناي كلان داشته است.

نظرتان راجع به محتواي نشريات چيست؟

به نظرم با توجه به خلأهاي گسترده فرهنگي، برخي از اين نشريات نه تنها كاربرد اساسي دارند بلكه مطالب و محتوايات آن نيز تاريخ انقضا ندارد. اكثر مطالب نشريات حاوي مطالب عميق و چالشي است كه اين از امتيازات بارز نشريات حوزه است.

به نوعي تحريريه‌‌ها با مخاطبان سازگار شده‌اند؟

دقيقاً و اين از ويژگي‌هاي نشريات حوزه است. در برخي از عرصه‌هايي كه حوزه هنري نشريه توليد مي‌كند اصلاً نشريه تخصصي وجود ندارد. به عنوان مثال در بحث ادبيات، ما نشريه تخصصي صرفاً ادبي نداريم و اگر در ديگر عرصه‌هاي فرهنگي نشرياتي وجود دارد حوزه‌ هنري داراي رتبه و ويژگي‌ بارزي ميان نشريات ديگر است. بسياري از نشريات هم كه جنبه‌ عمومي دارند. در حوزه هنري، نشريات نقد فيلم، شعر، ادبيات داستاني، ماهنامه تحليلي سوره، پژوهشي هنر، فلسفه هنر، بيناب و... طبق نظر مشتركان ما داراي بار محتوايي بسيار بالايي است. در نشريات ما خبر و گزارش كم است و اكثر مطالب به صورت مقاله ارائه مي‌شود كه مورد توجه خواننده قرار مي‌گيرد.

سياست‌هاي كلي‌اي كه اين نشريات بر مبناي آن توليد مي‌شوند، چيست؟

انتشارات حوزه هنري سابقه‌اي 20 ساله و درست به اندازه عمر حوزه هنري دارد. ما در سال 86 زياد روي مباحث محتوايي تكيه نداشتيم و برنامه‌ريزي نكرديم، اما روي مباحث توسعه فرهنگي و فني و توليد و ارتقاي تيراژ و فروش، كار شد كه بازدهي بسيار بالايي نيز داشت. ما در اين بخش‌ها داراي مشكل بوديم كه توانستيم در سال 86 وضعيت را بسيار زياد بهبود ببخشيم، به گونه‌اي كه در سال 85 تيراژ كلي ما 300 هزار نسخه بود و در سال 86 اين ميزان به بيش از 4 برابر يعني 5/1 ميليون نسخه رسيد.

از نظر عناوين چطور؟

در سال 85، 260 عنوان وجود داشت كه اين رقم در سال 86 به 700 عنوان رسيد. در حوزه تجديد چاپ يكي از كارهاي بزرگ ما اين بود كه گاهي برخي از كتاب‌ها از چاپ بيستم و سيم هم گذر مي‌كرد. برخي كتاب‌ها در طول سال 7 بار تجديد چاپ مي‌شدند اهداف ما در سال 86 به نوعي تأليف و توسعه تيراژ و توسعه كتاب و تضمين رابطه با مخاطب و توسعه عناوين بوده است. از طرفي بالا بردن محتوا نيز مد نظر قرار گرفته بود. از طرف ديگر سعي كرديم در بخش كودك و نوجوان و انديشه نيز فعاليت كنيم كه در اين زمينه‌ها نيز جسته و گريخته كار شده است. ان‌شاءالله نتايج بهتر آن در سال 87 مشخص‌تر و روشن‌تر خواهد شد.

به نظر مي‌رسد در حوزه كودك و نوجوان كاملاً از بازار كتاب كنار رفته‌ايد.

ببينيد، متولي كار كودك و نوجوان ابتدا مركز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري است. قبول دارم كه بازار را واگذار كرده‌ايم چرا كه فعاليت‌هاي ما در اين زمينه كاملاً نوپا بود. هدف ما فعاليت‌هاي گسترده در سال 87 است. سعي داريم ظرف مدت دو تا سه سال با توجه به اينكه بهترين تيم داستان‌نويس كودك و نوجوان اكنون در حوزه مستقر است بتوانيم كتاب‌هاي گسترده و باارزشي را تأليف و چاپ كنيم.

چه تدابيري براي بالابردن انگيزه اين تيم قوي كرده‌ايد؟

اين نويسندگان از اعضاي رسمي حوزه هنري هستند.

آيا چون اين نويسندگان رسمي هستند نياز به تشويق ندارند؟

تدابيري مد نظر قرار گرفته است، اما بحث بر سر اين است كه در حال حاضر بازار كتاب كودك و نوجوان سراسر پر شده است از كارهاي ترجمه‌اي و اينگونه آثار به شعور و آگاهي مخاطب لطمه مي‌زنند. اگر قرار باشد كه ما به سراغ ادبيات كودك و نوجوان برويم سعي خواهيم كرد دست به تأليف بزنيم، چرا كه الان در كار ترجمه بازار داغ است. بيش از 80 درصد كتب كودك و نوجوان در كشور ما ترجمه‌اي است؛ در انواع مختلف احساسي، پليسي، علمي، تخيلي و... .

چگونه در حوزه دفاع مقدس ارتباط بيشتري را با مخاطبان برقرار كرده‌ايد؟

عرصه فعاليت‌ ما كار در حوزه هنر و ادب ديني است كه مي‌توانيم مصاديق آن را در انتشارات ادبيات (شعر، داستان) دفاع مقدس مشاهده كنيم. ما در اين بخش توانسته‌ايم با مخاطب ارتباط بيشتري را برقرار كنيم.  يك باور غلط هم بين ناشران هنر متعهد وجود دارد كه اين كتا‌ب‌ها مشتري ندارند و اگر دارند مخاطبان آن خاص و كم است و يا اين كتاب‌ها كتابخانه‌اي هستند و مورد توجه خوانندگان حرفه‌اي قرار نمي‌گيرند و اين كتاب‌ها بايد اهدا شود. يكي از مهم‌ترين اهداف ما در سال گذشته اين بوده است كه اين نگرش را بين ناشران و جامعه كتابخوان كشور تغيير دهيم و نشان دهيم كه اين كتاب‌ها مخاطبان عام دارد و جزء نيازهاي اساسي مخاطبان است. ما توانستيم پرفروش‌ترين كتاب‌ها را، در حوزه دفاع مقدس بفروشيم.

شما بزرگ‌ترين ناشر كشور در حوزه دفاع مقدس هستيد؟

بله. ما در سطح كشور ناشر جدي ديگري در اين زمينه نداريم. اين نگرش بالايي كه اكنون وجود دارد نگرش چند سال گذشته حوزه نبوده است. در گذشته نه چندان دور اگر كتابي هم در اين زمينه چاپ مي‌شد، تنها به اين دليل بود كه چيزي توليد شود و سپس به تاريخ سپرده شود، چرا كه بازي را باخته تلقي مي‌كرديم، بنابراين وارد بازي باخته هم نمي‌شديم. ما بر اساس نياز مخاطبان توانستيم اين نگرش را در مجموعه توليدي سوره مهر تغيير دهيم، چرا كه اكنون ناشر انحصاري هستيم و قبلاً هم در اين كار فعال بوديم. ما براي مخاطب عام كار نمي‌كرديم، به اين اميد كه چاپ كنيم و مردم بخوانند. كاري مي‌كرديم براي انجام وظيفه. اما الان اساس كار ما نياز مخاطب است. ما در سال 86 در حوزه دفاع مقدس هيچ‌گونه اهدايي نداشتيم.

نمود اين نگرش جديد را در سطح توليدات سال 86 چگونه مي‌توان مشاهده كرد؟

سال 80 بود كه ما سوره مهر را تحويل گرفتيم. فروش آن زمان ما 80 ميليون تومان بود كه هر طوري حساب كنيم بسيار كم بوده است. تعداد عناوين كتب ما هم 10 عنوان بوده است. اما سال گذشته ما با 700 عنوان تقريباً يك ميليارد و سيصد ميليون تومان فروش داشتيم. عمده كارهاي ما هم در حوزه‌هاي شعر، دفاع مقدس، انقلاب اسلامي، پژوهش و هنر بوده است. پيش بيني ما اين است كه بتوانيم در سال 87  حدود دو ميليارد فروش داشته باشيم. ما وقتي 80 ميليون سال 80 را بررسي كرديم ديديم حدود 80 درصد اين كتاب‌ها اهدايي بوده يا در مغازه‌ها فروش داشته است و 20 درصد مابقي به صورت رو در رو به مخاطب عرضه شده است. اما از اين ميزان فروش يك ميليارد و سيصد ميليون توماني، حدود 100 ميليون را به ادارات و نهادها فروختيم و مابقي را به صورت رو در رو عرضه كرديم. هيچ كتابي هم اهدايي نداشتيم.

يك ويژگي كتاب‌هاي شما هم اين است كه عناوين آن زياد و صفحاتش كم است.

ناشري با 50 عنوان كتاب مثلاً دوره دايره‌المعارف را به فروش مي‌رساند كه اگر اينگونه باشد اصلاً كتاب‌هاي او را پيش‌خريد مي‌كنند. اما ما با 700 عنوان و 3500 تيراژ توانستيم يك ميليارد و سيصد ميليون تومان بفروشيم. تصور كنيد بايد چقدر تك‌تك اين كتاب‌ها فروخته شود تا اين حجم عظيم مالي فراهم گردد.

در بحث‌ نياز مخاطبان و محتوا، فكر نمي‌كنيد اگر اين كميت نصف شود و به ميزان كيفيت افزوده شود، مي‌توانيد مخاطبان جديدتري جذب كنيد؟

ما در بحث توسعه عوامل و بدنه، تغيير و تحول ايجاد كرديم، اما به مخاطبان دست نزديم. شما در حوزه دفاع مقدس 50 عنوان كتاب چاپ مي‌كنيد كه از اين مجموع 30 عنوان مربوط به خاطرات رزمندگان مي‌شود. حالا در نظر بگيريد كه 50 عنوان كتاب چاپ شود به اضافه 5 شاخه جديد كه بايد براي اين 30 عنوان ايجاد كنيم. اين در بحث جذب مخاطبان نتيجه بهتري خواهد داد. البته اين سقف توانايي‌هاي ما است و نه حداكثر خواسته‌ ما. الان در حوزه هنري در بحث تاريخ شفاهي ارزنده‌ترين و بزرگ‌ترين نويسندگان در حال نگارش هستند كه اين سقف توانايي‌هاي ماست. گسترش شانه‌هاي فرهنگي و پيوسته ديگر از ديگر اهداف ماست. البته الان ما در سطح توليد چاپ برخي از كتاب‌ها را از رده خارج كرده‌ايم. قصد داريم از نظر فيزيكي نيز دفاتر را مجهزتر كنيم تا بتوانيم در زمينه‌هاي ادبيات انقلاب و دفاع مقدس بيشتر فعاليت كنيم و بتوانيم كارهايي فاخر ارائه كنيم. برخي از كتاب‌هاي ما كار يك روز و دور روز نبوده است. كتاب خاطرات عزت شاهي اثر محسن كاظمي حاصل 5 سال فعاليت مستمر ايشان بوده است كه از بهترين كتب ما محسوب مي‌شود. كتاب دسته يك اثر اصغر كاظمي كه رهبر معظم انقلاب نيز در جايي از اين كتاب به نيكي ياد كرده بودند حاصل سال‌ها فعاليت است كه در 700 صفحه جمع‌آوري شده است.

در بحث توليد محتوا چقدر به نياز مخاطب اهميت مي‌دهيد؟

يكي از كارهاي اساسي ما اين است كه ابتدا نيازسنجي كنيم، سپس اين اطلاعات را براي توليد آثار فاخر به دفتر ارائه كنيم.

دليل تمركز نشر سوره مهر بر روي ادبيات انقلاب و دفاع مقدس چيست؟

توانايي‌هاي ما به اين سمت و سو بيشتر گرايش دارد. الان رمان‌نويس زحمت‌كش و جدي در سطح كشور به اندازه انگشتان دو دست هم نداريم. عدد نويسندگان جدي در اين حيطه كه مورد تأييد ما باشند نيز به مراتب كمتر از اين تعداد است. وقتي وضعيت به اين شكل است آثار ارزشمند هم بيرون نمي‌آيد. البته برنامه‌ريزي‌هايي هم كرده‌ايم كه از اين نويسندگان حمايت‌هاي جدي انجام دهيم. از طرفي وقتي از اين نويسندگان حمايت هم مي‌كنيم كم‌كم ديگر نهادها و ارگان‌هاي مزاحم ادبيات از راه مي‌رسند و نيروهاي پرورش‌يافته‌ي ‌ما را جذب مي‌كنند و اين نويسندگان هم به كار سفارشي روي مي‌آورند. در اين شرايط، محصولي هم كه از سوي اين نويسندگان ارائه مي‌شود اكثراً جزو بدترين آثارشان محسوب مي‌شود.

برخي كارشناسان معتقدند ادبيات دفاع مقدس به يك نوع تكرار رسيده است. شما چرا امكانات لازم را براي شكوفايي خلاقيت‌هاي اين افراد فراهم نمي‌كنيد؟

ما در حد توانمان اين شرايط را فراهم كرده‌ايم و خواهيم كرد. از طرفي هم در بحث ادبيات دفاع مقدس سعي كرده‌ايم كه دائماً افق‌هاي مختلف و گوناگوني را پيش ‌روي مخاطبان باز كنيم.

آيا اين ميزان عناوين دفاع مقدس در كتاب‌هاي منتشره مي‌تواند وضعيت قابل قبول و مطلوبي باشد؟

بيشتر اين عناوين خاطرات و زندگينامه‌هاي رزمندگان است. الان هر خاطره و زندگينامه‌اي را تنظيم و منتشر نمي‌كنيم. اين نوشته‌ها را در اختيار نويسندگان خاص قرار مي‌دهيم تا پالايش كنند و نوشته‌ها را تنظيم و مرتب كنند تا مطالب هر چه بيشتر و خواندني‌تر شوند. در حوزه دفاع مقدس، خاطرات عمدتاً بين ارتباط اشخاص، موقعيت‌ها و سياست‌ها و اجتماعات خاص صورت مي‌گيرد. در گذشته كه كتاب خاطرات چاپ مي‌كرديم اگر كسي آن دوران را نديده بود مطالب براي او گنگ و نامفهوم بود، اما اكنون وضعيت كاملاً تغيير كرده است. زماني احساس نياز و وظيفه‌ مي‌كردند و چاپ مي‌كردند، اما الان اينگونه نيست. اگر خواننده درباره موضوعي اطلاعات ندارد توضيحات لازم را در پاورقي، به وسيله‌ عكس و... چاپ مي‌كنيم.  ما هر روز داريم اطلاعات آثارمان را به‌روز مي‌كنيم و براي كامل بودن آن تلاش بيشتري مي‌كنيم. ما تا جايي پيش رفتيم كه دو عنوان از كتاب‌هاي ما در خارج از كشور ترجمه شد.

رابطه سازمان تبليغات اسلامي را با سوره مهر چگونه مي‌بينيد؟

سازمان علاوه بر اينكه بار سهام و سياستگذاري‌هاي كلي فعاليت‌هاي ما را تعيين مي‌كند از مهم‌ترين حاميان ما نيز ‌است. البته حمايت‌هاي سازمان به دو صورت مستقيم و غير مستقيم مي‌باشد كه تسهيل‌كننده حوزه‌هاي فعاليت‌ ما نيز بوده است؛ هم كمك نقدي كرده است و هم  كمك معنوي. سازمان در حال حاضر در بحث كتاب همشهري براي معرفي ما به مخاطبان بهترين راه را انتخاب كرده است. اين خودش كاري ارزنده و بسيار جدي است. تشكيل فروشگاه كتاب‌شهر (با تمام نقاط ضعف و انتقاداتي كه مي‌شود به آن وارد دانست از جمله انتخاب محل فروشگاه و شبكه فروش كشوري) اما يكي از كارهاي جالب در اين راستا است.

به نظر شما سازمان تبليغات اسلامي در جهت رشد زيرمجموعه‌هاي فرهنگي‌اش از جمله سوره مهر چه فعاليت‌هاي ديگري مي‌تواند انجام دهد؟

يكي از مهم‌ترين كارهايي كه سازمان مي‌تواند انجام دهد رفع موانع است. سازمان خوشبختانه در دوره جديد از نظر حمايت‌هاي معنوي بسيار مؤثر عمل كرده است. عملاً محدوديتي بر كارها اعمال نكرده است و اين باعث دلگرمي و قوام هر چه بيشتر كار ما شده است. اقتدار و اقتضاء كار ادبي را درك كرده است و به نوعي كمترين تذكراتش شامل حال ما شده است. اين حركات ممكن است بديهي به نظر بيايد، اما با توجه به سياست‌هاي خاص سازمان اين يك نگرش جديد و يك حركت مثبت است. به نظرم سازمان به عنوان يك متولي امور فرهنگي بايد زيرساخت‌ها را تصحيح كند و به ايجاد شبكه توزيع بهتر، همت بيشتري بگمارد. زيرساخت‌ها همان نيروي انساني، شبكه توزيع، فروشگاه‌ها و توليد محتواست كه بايد سازمان شرايطي را فراهم كند كه بتوانيم نيروهاي جديدي را جذب كنيم.

 

چهارشنبه 8 خرداد 1387 - 17:0


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری