يكشنبه 26 آبان 1398 - 2:52
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

حجت الاسلام دكتر داود كميجاني
استاد دانشگاه و پژوهشگر اديان

 

خاستگاه مراسم سوگواري حسيني در جهان اسلام

 

در قرون اوليه اسلامي

عزاداري حسيني در اسلام ريشه ديرينه اي دارد و تقريباً همزمان با واقعه عاشورا و در سال 61 هجري پديد آمده است. اولين تجلي اين مراسم عبارت است از:

1-         حضرت زينب (س): ايشان در دوران اسارت در شام (دمشق) بعد از ظهرها در خرابه مراسم سوگواري خاندان رسالت منعقد نمودند.

2-         در اربعين، زيارت و عزاداري حسيني توسط «جابر بن عبد الله انصاري» صحابه پيامبر(ص) صورت گرفت.

3-         زمان آزادي اسراي اهل بيت(ع) در نزديکي هاي مدينه مردم به استقبال کاروان رفتند و امام سجاد(ع) در ضمن سخناني ذکر مصيبت نمود. البته امام سجاد(ع) تا آخر عمر از مراسم سوگواري حسيني غافل نمي شدند.

4-         در سال 62 هجري توسط «توابين» صورت گرفت.

5-         در سال 64 هجري توسط مختار و يارانش «کيساني» ها عزاداري حسيني در سالروز عاشورا صورت گرفت.

6-         اهل بيت (ع) مراسم نسبتاً منظمي براي سوگواري حسيني تدارک مي ديدند و از شاعران و نوحه گران مجرب براي شرکت در اين مراسم دعوت مي نمودند.

 

در قرون مياني

1-         از زمان شيخ صدوق (قرن پنج) و هجرت ايشان به نجف که يکي از مراکز تجمع شيعيان محسوب مي شد مراسم عزاداري حسيني به صورت محدود برپا مي شد.

2-         در زمان ظهور آل بويه  با مساعدت برخي از علماي بزرگ مثل شيخ مفيد و سيد رضي و سيد مرتضي، مراسم سوگواري حسيني در ايام عاشورا و اربعين در اکثر شهرهاي بزرگ تحت قلمروي آنان  برگزار مي‌شد. در دوران سلطه سلطان محمد خدا بنده(نيکولاس مغول) و با تمهيدات علامه حلي مراسم سوگواري در ايام خود با نظم و رونقي مناسب برگزار مي شد.

3-         در دوران صفويه اين مراسم به اوج شکوه خود رسيد و شا هان صفوي خود فعالانه در اين مراسم شرکت مي‌نمودند. مردم همه دهه محرم را عزادار بودند و وعاظ به تبيين اين حرکت و ارشاد مردم مي پرداختند.

4-         اين روند در دوران زنديه و مخصوصاً قاجار ادامه داشت و شاهان و سلاطين همراه با درباريان و مردم در اين مراسم فعالانه شرکت مي کردند و هزينه هاي زيادي در اين خصوص مي‌كردند.

 

در حال حاضر

 1- در دوران پهلوي اين مراسم همچنان ادامه داشت و با وجود ممانعت هاي رضا خان و پس از او ساوک محمد رضا، مراسم عزاداري با شکوه و رونق تمام در اکثر مناطق ايران برپا مي شد. اين مراسم روح حماسه را در ملت ايران بيدار ساخت تا اينکه منجر به انقلاب اسلامي گرديد.

2- پس از پيروزي انقلاب اسلامي با يکي شدن نهاد روحانيت با نهاد قدرت، اين مراسم از رونق و گستردگي فراگيري برخوردار شده است و تمام اقشار جامعه به ويژه جوانان در برپايي اين مراسم فعال مي باشند.

 

تحليلي بر تأثير‌گذاري مراسم سوگواري حسيني بر جامعه اسلامي

 

تفکيک بين اسلام حسيني و اسلام يزيدي

يکي از مهمترين اهداف حماسه حسيني تنقيح و پيراستن اسلام واقعي از انحرافات و آيين هاي اسلام گونه است که با حقيقت دين متغاير يا حتي متضاد هستند. براي توضيح اين مطلب به دو نکته بايد اشاره نمود.

-          اسلام پس از ظهور داراي سه تجلي شده است

1-         آن حقيقتي در لوح محفوظ قرار دارد و براي بندگان در قالب قرآن و سنت رسول خدا(ص) و اهل بيت(ع) نازل شده است.

2-         آن برداشتي که علماء دين و غير معصومين از دين دارند. که به عنوان فقاهت ديني مطرح است.

3-         آن ديني که در بين مردم سرزمينها و مناطق مختلف جهان ظهور يافته و به عنوان دينداري مردم مطرح است.

اسلام در اين سه عرصه تجلي نسبتاً متفاوتي دارد.

 عدم مرجعيت معصوم ديني پس از رحلت پيامبر(ص)

عامه مردم (اهل سنت) به نطر کوتاه برخي از رؤساي خود مي پنداشتند از آنجا که  خداوند همه آنچه که براي هدايت انسان و اتمام دين لازم بود در قرآن بيان داشته است؛ و پيامبر(ص) نيز همه آنچه که بايد از دين مي دانستيم و بايد ابلاغ مي شد، بيان نموده است ديگر به مرجعيت در دين نيازي نيست. لذا با پديد آمدن:

- اختلاف نظر اصحاب در خصوص برخي از احاديث رسول الله يا برخي موارد از سيره نبوي

- نفوذ مخالفان اسلام در صفوف اصحاب رسول الله (ص )مانند معاويه ، يا يهودياني مانند کعب الاحبار و ابو حريره

- از بين رفتن تدريجي احاديث بر اثر ممنوعيت کتاب آنها و مرگ صحابه و کم بودن مفاهيم احاديث باقي مانده نسبت به نيازهاي جامعه

- رجوع نمودن به قياس و استحسان در امور ديني

زمينه هاي بروز اختلاف نظر در جامعه اسلامي تجلي يافت و انحراف در دين پديد آمد و امويان مخصوصاً معاويه با حکومت قريب به 40 ساله خود تحريفات متعددي در اسلام ايجاد کرد.

امام حسين(ع) با قيام و نثار خون خود و اهل بيت و يارانش، تفاوت بين اسلام واقعي و اسلام يزيدي را مبرهن ساخت. (حسين مني و ان من حسيني)

 الف - انگيزه بخشي (احقاق حق اهل بيت و پيروانشان)

-          در اين مراسم علماء شيعه با تبيين اختلاف بين اسلام حسيني و اسلام يزيدي، و تشريح حقانيت اهل بيت(ع) و پيروانشان، مردم را در جهت اصلاح دين(تجلي دوم) و حاکميت حقيقت دين بر جامعه(تجلي سوم) و احقاق حق اهل بيت(مرجعيت و ولايت ديني)، تهييج نموده و روح حقيقت خواه را در جامعه جاري مي نمايند.

 -          همسو سازي (تقويت انسجام اجتماعي)

شعائر و ويژگي اجراء اين مراسم به نوعي است که تمامي آحاد مردم در آن شرکت کرده و نوعي سازمان دهي غير رسمي اما مأنوس انسجام اجتماعي را در بين مسلمين تقويت مي نمايد. در اين مراسم مراتب اجتماعي چندان مورد نظر قرار نمي گيرد و اگر هم برتري لحاظ شود به تقوي و ايمان و پيشکسوتي است.

 -          آرامش بخشي (نوعي تخليه احساسات)

تاريخ تشيع شاهد قساوت ها و فشارهاي اجتماعي- سياسي بسياري بوده است. به گونه اي که تمام امامان طاهرين(ع) آن به شهادت رسيده اند و شهداي بسياري از پيکره جامعه شيعه نيز خون خود را در راه اعتقادات خود  نثار نموده اند.

اين امر درتاريخ تشيع ثابت شده است که مراسم حسيني علاوه بر انگيزه بخشي به حرکت اصلاحي و حماسي شيعيان، تسکين دهنده و آرامش بخش نيز هست. زماني که واعظ يا نوحه خوان مي گويد «لا يوم کيومک يا ابا عبدالله» تمام رنجها در نظر کوچک و قابل تحمل مي نمايد.

نقدي بر شيوه مراسم سوگواري حسيني

 -          شيوه خاص مراسم (عزاداري قبل از شهادت)

در اين مراسم بر خلاف تمام آيين هاي سوگواري، مراسم از ده شب قبل از سالروز شهادت حسين بن علي(ع) آغاز مي گردد و تا روز عاشورا ادامه مي يابد.

در پنج شب اول محرم علما و خطباي شيعي با برپايي مراسم وعظ و موعظه در تکايا و مراکز مذهبي مردم را به حقيقت اسلام و فلسفه قيام حسيني ارشاد مي نمايند.

در پنج شب دوم محرم، مراسم با تشکيل دسته هاي منظمي از عزاداران و با همراهي پرچم و علامت هاي ويژه، به صورت خاصي ادامه مي يابد. اين دسته هاي عزادار در محله ها به راه مي افتند و مرثيه سرايان با خواندن اشعاري به سبک «رجزخواني» ياران حسين(ع) در روز عاشورا، عزاداران را به سينه زني ترغيب مي سازند.

اوج اين حرکت در روز عاشورا است که عزاداران با شور و حرارتي زياد با همراهي مرثيه سُرايان به سينه زني و يا زنجيرزني پرداخته و تا ظهر عزاداري مي کنند، سپس با امام جماعت به نماز جماعت مي ايستند.

در ابتداي شب دهم، کودکان و نوجوانان به تمثيل از اسراي عاشورا مراسم شام غريبان برپا مي کنند و شمع هاي روشن به دست گرفته و با همخواني اشعاري، به ذکر مصائب زينب(س) خواهر رشيده حسين(ع) و 83 اسير کربلا مي پردازند.

در روز دوازدهم، شب سوم شهادت امام(ع)، بزرگان جمع مي شوند و براي امام و يارانش مجلس ترحيمي برپا مي نمايند و ختم مراسم را اعلام مي دارند.  

-          ابزار و مسايل مراسم

مکان اصيل اين مراسم «تکيه» است. اين مکان تمثيلي از خيمه‌گاه حسيني بوده است، در آن تکيه‌ گاه هايي براي نشستن بوده است.

 لباس رسمي اين مراسم به نشانه عزاداري سياه است هرچند سادات گاهي سبز مي پوشند.

 طبل و سنج،  پرچم و علم هاي دسته ها، نشانه اي از تجهيزات ظاهري يک سپاه است و عزاداران با لباس  هاي يکنواخت به مانند يک سپاه در صفوف مرتب حرکت مي کنند.

-          نحوه تأمين هزينه ها

هزينه اين مراسم عمدتاً از منابع غير دولتي مانند موقوفات يا نذورات مردمي مي باشد، و اگر افراد دولتي نيز هزينه‌اي را تقبل کنند به صورت نذر يا  انفاق به هيئت تقديم مي‌گردد.

-          نحوه مشارکت مردم

در اين مراسم همه اقشار مردم از پير و جوان، مردان و زنان و بزرگ و کودکان  فعالانه شرکت مي کنند، اما با نوعي سازماندهي غير رسمي. پيران مياندار، جوانان به عنوان نيروهاي اجرايي، کودکان پيغام رسان يا پرچمدار و زنان و دختران مسئول تدارکات هيئت (تهيه غذا)، هستند و مانند پرسنل تدارک يک سپاه عمل مي کنند.

   

د- آسيب شناسي مراسم سوگواري حسيني

الف- محتوايي

1-         آميختگي انگيزه با انگيخته

از آسيب‌هاي مهم عزاداري حسيني انگيزه شدن  خود عزاداري به جاي معرفت يابي و اصلاح مسيري است که انگيخته عزاداري است. گاهي در هيئات شاهديم که براي رونق هيئت و جذب جوانان بيشتر به تقويت ابزار عزاداري توجه مي شود تا به غنا بخشيدن به محتواي مراسم. جاي مناسب تر، مداح معروف تر، طبل و سنج بزرگتر، علم پهن-تر، پرچمهاي بلندتر، دستگاه بلندگوي قوي تر، پذيرايي مفصل تر و ... به جاي برنامه هاي ارشادي بهتر، معرفت بخشي بيشتر و ... هدف قرار مي گيرد. به جاي يک روحاني معروف و سرشناس که معمولاً کمتر فرصت مطالعه دارد و حرف هاي آن تکراري شده، از روحانيان جوانتر که انگيزه بهتري در اين خصوص دارند بايد استفاده شود.

هيئتي نزد خدا و اهل بيت(ع) موفق تر است که نه تنها در قليان احساسات بلکه در معرفت بخشي مردم توفيق بيشتري داشته باشد.   

 

2-         افراط در حب اهل بيت

از ديگر آسيب ها، اشاعه امام پرستي به جاي امام دوستي در هيئات است. اين مسلم است که امامان ما هر يک انسان کاملي بوده اند و عرشيان و فرشيان به آنها مباهات مي نمايند. اما بايد دانست که آنان نيز مانند رسول خدا(ص) تنها يک انسان هستند، و هرگز در جايگاه خدايي و پرستش قرار نمي گيرند. هر کلام نامعقولي در خصوص پرستش آنان مانند «حسين الهي»، مسلماً کفر و گوينده آن محکوم به ارتداد است. ما بايد امامان را دوست داشته و مسير زندگي(مذهب) آنان را پيروي کنيم، نه اينکه به آنها فقط عشق بورزيم.

علت ضعف عبوديتي که در مردم و حتي گاه در هيئتي ها ديده مي شود اين است که ما عشق به خدا را تجربه نکرده‌ايم و با عشق، او را پرستش نمي‌کنيم. درنتيجه  از عبادت لذت نمي بريم و در انجام آن کاهل مي شويم. 

 

3-         مداح محوري به جاي روحاني محوري

يکي از معضلاتي که امروزه گريبان هيئات را گرفته ، مداح محوري است. مداحان معروف با استفاده از محبوبيت و مقبوليتي که در نزد مردم دارند، پس از مدتي احساس مي کنند که در بيان حقايق دين، توانمند هستند و شروع به سخنراني و ارشاد مريدان و مردم مي نمايند.  متوليان هيئات نيز با هدف رونق يابي بيشتر هيئت خود، آنان را در اين امر ياري و يا آزاد مي گذارند. در اين هيئات معمولاً روحاني دعوت نمي شود و يا اگر هم دعوت شود، زمان نامناسبي براي سخنراني او در نظر گرفته مي شود ولي مداحان معمولاً بهترين زمان هيئت را در اختيار دارند.

 

4-         ذکر هجويات و تحريفات در اشعار و سخنان خطبا و مداحان

از زمان امامان(ع) تا حال کساني بودند که آنان را با القاب فوق بشري مي خواندند. اين امر توسط خود اهل بيت(ع) منع شده است و حتي در مواردي مورد لعن قرار گرفته است. ذکر هجويات و تحريفات در اشعار و سخنان خطبا و مداحان، يک تلبس شيطان است. اين گونه بيان ها کفر و تحريف حقايق و معارف اهل بيت(ع) است و در عين حال باعث تخريب چهره شيعيان در بين ديگر جوامع اسلامي مي گردد.

 

ب- شکلي

1-         رفتارهاي جنون آميز

عزاداري در هر ملتي اُسلوبي دارد، و عزاداري در ما ايرانيان از ديرباز با نوعي رفتارهاي حکيمانه و موقرانه همراه بوده است و از آنجا که ما خداوند را در توحيد فاعلي تنها فاعل بالاراده مي دانيم سوگواري هاي افراطي که با نوعي رفتارهاي جنون آميز (هيستريک) همراه باشد را نوعي رفتار ناصحيح مي دانيم.

مراسم سوگواري حسيني نوعي اعلام ارادت و پيروي نسبت به او و راه اوست، نبايد در هيئات به جاي تحريک تعقل شركت کنندگان تنها قليان احساسات هدف قرار گيرد، احساسي که به سرعت خاموش مي شود. اينگونه رفتارها قابل دفاع نيست.

 2-         افزوده شدن ابزار ناهمگون به آلات مراسم

در طول تاريخ تشيع در جهت تقويت يا شکوه اين مراسم، ابزارهايي به آن اضافه شده است. از جمله «علم» که در واقع «صليب جريده» بوده و از زمان صفويه و به تقليد مراسم صليبکشي مسيحيان اروپاي شرقي که در سالروز عروج (به زعم آنان مصلوب شدن) مسيح انجام مي دادند، وارد اين مراسم شد.

امروزه نيز شاهديم که در برخي شهرها، ابزارهاي ناهمگون با سنت اين آيين، وارد اين مراسم گشته و سيماي آن را تا حدي آلوده ساخته است. ابزارهايي مانند آلات موسيقي و پرده ها (بنرها)يي از چهره منتسب به امامان (ع) و ...

 

هـ - ارتقا بخشي مراسم

شناخت اهداف

1-         انسان سازي

علماي دين با همکاري مسئولين هيئت ها بايد در روند اين مراسم نوعي اصلاح مسير انجام دهند تا تربيت ديني به جاي جوشش بي محتواي احساسات، هدف قرار گيرد. يک شيعه علي(ع) بايد يک مسلمان خوب و يک بنده واقعي براي خدا باشد.

2-         سربازگيري

شيعه در طول تاريخ با برپايي اين مراسم، اقدام به سربازگيري و تشکيل نوعي سازماندهي اجتماعي و تربيت سياسي در مردم به نفع مذهب اهل بيت(ع) كرده است. اين امر بايد با تبيين ديدگاه‌هاي حسيني و تفکيک بين اسلام محمدي(ص) و اسلام معاويه اي صورت بگيرد. بايد با شيوه هايي مانند سخنراني و تشريح تاريخ و بيان استدلالات کلامي برحقانيت شيعه، و يا انتشار جزوه هاي کوچک و برگزاري مسابقات ديني و... به اين مهم دست يافت.

3-         همسويي اجتماعي(تربيت اجتماعي)

يکي از توابع هيئات حسيني، ضريب بالاي مشارک عمومي است. اما اين امر نبايد در گروه خاصي انحصاري گردد. هر چقدر افراد بيشتري در اجراي هيئت فعاليت کنند، فواصل اجتماعي کمتر و قلب ها به هم نزديک تر مي گردد. مسئولين هيئت ها بايد به هر بهانه اي از مردم محله را به کاري بگمارند، مخصوصاً جوانان و نوجوانان را با طرفندهاي خاصي در تشکيلات اجرايي هيئت دخيل کنند تا ضمن بهره مندي از خدمات آنها، به جوانان نيز احساس اهميت و مفيد بودن دست بدهد.   

 

ب- شناخت ارکان حماسه

1-         آشنايي با شخصيت هاي اصلي حماسه، (امام حسين(ع)

در معرفي يک حماسه، مهمترين بخش، معرفي ارکان آن مخصوصاً شخصيت هاي تعيين کننده در آن است. اگر خواسته باشيد مظلوم ترين امام را از لحاظ ضعف معرفتي پيروانش معرفي کنيد، بايد از امام حسين(ع) ياد کنيد که مردم از حدود 57  سال زندگي و 10 سال امامت فقط کمتر از 10 روز آن را مي شناسند. اين مسئله در خصوص شخصيت هاي بزرگواري مانند «زينب»، «ابوالفضل»، «علي اکبر» و ... نيز صادق است. لذا باز شناسي و معرفي واقعي آنان براي شرکت کنندگان در هيئتها لازم است تا اين اسوه ها از اسطوره بودن خارج شوند و به نورهدايت تبديل گردند.

 

2-         تاريخ قبل از واقعه کربلا

يکي از مهمترين عوامل ارشادي و معرفت دهي  اين مراسم، آشنا نمودن شرکت کنندگان در هيئت‌ها به تاريخ عبرت آموز جامعه اسلامي  پس از رحلت رسول خدا(ص) مي باشد. مردم بايد بدانند که چرا تنها پس از حدود 50 سال از رحلت پيامبر(ص) اسلام در جامعه اينقدر منحرف شده است که امام(س) مي فرمايند: «ان کان دين محمدٍ لم يستقم الا به قتلي فيا سيوف خُذيني». شناخت زمينه هاي بروز  اين واقعه بايد شناخته شود. واقعاً تاريخ اين برهه از زمان تا حدي گنگ و ناشناخته است. مخصوصاً خروج ايشان از مدينه و حضور ايشان در مکه و در راه آمدن به کربلا و ...  بايد در اين خصوص مردم و حتي در برخي موارد واعظان و نوحه خوان ها نيز آگاه شوند.

 

3- تاريخ بعد از واقعه کربلا

بسياري از واعظان و نوحه خوان ها و اکثر مردم در خصوص وقايع و حوادثي که  پس از اين واقعه بزرگ (حماسه حسيني) به وقع پيوست، اطلاعات دقيق و مکفي ندارند.  چگونگي حضور اسرا در کوفه، مسير و نحوه حرکت اسرا به دمشق و تأثير حضور آنان در آن شهر و چگونگي آزاد شدن و باز گشت آنان به مدينه، تأثير اين واقعه بر جامعه اسلامي و قيام هاي پس از عاشورا هر کدام داراي پيام هاي ره گشايي براي شيعيان است. خود واقعه کربلا نيز از اين امر مبري نيست و متأسفانه ضعف شناختي خاصي (جهل مرکب) در اين خصوص وجود دارد.

 

4-         پاسخ به شبهات و سوالات

دنياي کنجکاو و مجادله گر امروز نسبت به هر چيزي ابتدا شک نموده و سپس در جهت باور آن اقدام مي کند. اين امر در خصوص واقعه کربلا نيز مصداق دارد، لذا شبهات و سوالات متعددي از سوي دوست و دشمن و مستشرقين در خصوص واقعه کربلا مطرح شده است که بايد براي حفظ آرمان حسيني خود و فرزندانمان را به پاسخ هاي آن مسلح نماييم. سوالاتي مانند:

- انگيزه قيام امام حسين(ع) چه بوده است؟ آيا براي حکومت است يا اصلاح؟

- چرا حسين(ع) در خود مدينه که شهر خود بود و امکان پيروزي و دفاع در آن زياد بود باقي نماند و به مکه و کوفه رفتند؟

- چرا حسين(ع) فرزندانش را با خود همراه نموده و به خطر انداخت؟

- اگر ايشان امام عالمين (به اعتقاد شيعيان) هستند، چرا نتوانستند از قدرت ما فوق طبيعي خود براي شکست دشمنان بهره بگيرند؟

- آنچه که هم اکنون از واقعه کربلا ذکر مي شود، بسيار مفصل و غريب به چند روز طول مي کشد. در صورتي که تاريخ نگاران و حتي راويان شيعي، طول زمان اين واقعه را قسمتي از روز يا از صبح تا بعد از ظهر دانسته اند.

-  چرا امام حسن(ع) قيام بر عليه امويان نکردند ولي امام حسين(ع) قيام نمود.

 

ج- تقويت ساختار مراسم

1-         تقويت مديريت هيئات

مديريت در انجام صحيح هر امري يک رکن مهم و اساسي مي باشد. بايد مديران هيئات در مديريت هيئت‌داري مهارت يافته با اصول مديريت فرهنگي و شيوه هاي خاص آن آشنا شوند. اين اصول خود به نوعي بياني از شرح وظايف يک مدير فرهنگي مي باشد و کنش مديريت او را ترسيم مي نمايد. اهم اين اصول عبارتند از:

-‌ سازماندهي نيروها و امکاناتي که در اختيار او قرار داده شده؛

-  برنامه ريزي مناسب و خلاقانه در جهت نيل به اجراي مطلوب و ارتقاء مراسم؛

-  اقدام شجاعانه براي اجراء به موقع تصميم گيري ها؛

-  بسيج منابع انساني و مالي در جهت خدمت رساني بهتر به سوگواران حسيني(ع)؛

-  هدايت تيم اجرايي هيئت؛

-ارتباط با پيکره بالا و پايين هيئت؛

-  کنترل عملکرد اعضاي تشکيلات.

 2-         نظم در تشکيلات

يک هيئت موفق بايد امکانات تشکيلاتي مناسبي داشته باشد. اين امکانات به دو محور تفکيک مي گردند.

الف- امکانات انساني  مانند: در اختيار داشتن ميان دار قوي، مداح توانمند، واعظ زبردست، خدمت گذاران هيئتي مکفي تا نظم در انجام امور هيئت پديد آيد

ب - امکانات مادي مانند: مکان مناسب، نذورات مکفي، امکانات تدارکاتي، تا امکان بهره مندي از هيئت بيشتر گردد.

3-         تربيت مبلغان آگاه و توانا

حوزه هاي علميه بايد در سپاه دين (روحانيون) دروسي را طراحي کنند که برخي از روحانيون خوش سيما و خوش صدا، به عنوان واعظان مخصوص هيئات و ديگر مراسم تشيع ( بزرگ داشت ولادت، يا سوگواري در شهادت امامان(ع)، اعياد اسلامي و مذهبي و...) آگاهي و مهارت لازم را بدست آورده و پس از گذراندن دوره آموزشي خود به ارشاد و وعظ مردم بپردازند. اين امر در حدود منطقه اي نيز امکان پذير است و متوليان فرهنگي و مذهبي هر شهري مي توانند در اين خصوص اقدام مفيدي داشته باشند.

 4-         هدايت بخشي مداحان

علاوه بر امر نيرو سازي در عرصه مداحي و مرثيه سرايي، متوليان فرهنگي مي توانند با تشکيل گردهمايي منظم و متوالي با مداحان شهر و مناطق خودشان به تقويت علمي و بينشي آنان اقدام نمايند و حتي در خصوص تقويت مهارت هاي حرفه ايشان به آنها مساعدت و همياري هايي داشته باشند. (کلاس هاي مداحي، اهداي اشعار مناسب و ... )

 5-         طراحي شيوه هاي جديد و جذاب با رعايت شئون

از آنجا که انسان مخصوصاً جوان تجدد گراست، بايد آميزه اي از سنت و تحول مثبت را در شيوه هاي عزاداري و مخصوصاً مراسم جشن اعياد شيعيان و نحوه شادي کردن ابداع نمود تا رونق و بازدهي اين مراسم  بالاتر برود. گسترش مشارکت مردم

بايد از دولتي نمودن مراسم شديداً اجتناب نمود. البته نه اينکه دولت هيچ کمکي به هيئات نداشته باشد. منظور اين است که مديريت و اجراء و حتي بودجه هيئت بايد مردمي باشد. مديران هيئات بايد تلاش کنند تا هرچه بيشتر مردم محله را بکار بگيرند، حتي اگر به کمک آنان نياز نداشته باشند. هيچ اشتياق همراهي را نبايد رد نمايند. بايد تا زماني که نظم هيئت صدمه نمي بيند، از نيروهاي بيشتري براي انجام امور هيئت استفاده شود. اگر تعداد نيروهاي داوطلب کمک در هيئت زياد بود مي توان از خدمات آنان به نوبت استفاده نمود.  اين امر اثر بخشي هيئات را در جامعه و عموم مردم بيشتر نموده و انسجام اجتماعي را در بين آنان بيشتر مي نمايد.

 

 

 

 

سه‌شنبه 7 اسفند 1386 - 16:22


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری