چهارشنبه 22 آذر 1396 - 3:21
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

محمد عصاريان

 

تفاوت قومي و مذهبي مي‌تواند تهديد يا فرصت تلقي شود

 

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام صفر قربان‌پور، مديركل تبليغات اسلامي سيستان و بلوچستان

اشاره:

حجت‌الاسلام صفر قربان‌پور، متولد 1337 در شهرستان آستانه اشرفيه است. سال 56 وارد حوزه علميه مي‌شود و پس از 8 ماه در سپاه فومن مسئول تبليغات سپاه شهرستان فومن و بعد از سال 64 تا روز پذيرش قطعنامه جنگ در شهرستان فومن رييس بنياد شهيد بوده است. از سال 77 وارد سازمان تبليغات اسلامي رودسر شد و اكنون يك سال و اندي است كه مديركل تبليغات اسلامي استان سيستان و بلوچستان است. ذيلاً اين گفت‌وگو را مي‌خوانيد:

 

تخصص و مهارت در ساختار امور ديني و فعاليت‌هاي فرهنگي استان سيستان و بلوچستان چه ميزان تأثير دارد؟

در اينكه بحث تخصص چه ميزان اهميت دارد بايد گفت تخصص لازمه‌ اجراي هر كاري و به تبع آن امور فرهنگي و فعاليت‌هاي ديني نيز از اين امر مستثني نيستند؛ بنابراين سعي شده است كه مهارت‌هاي لازم را به عنوان يك ارگان و نهاد ديني به فعالان اين بخش بدهيم. در زمينه اينكه چه ميزان نيروهاي ما از تخصص و مهارت لازم برخوردارند بايد گفت كه يكي از مهم‌ترين بحث‌ها و برنامه‌هاي اجرايي ما پرداختن به بحث تخصص در امور فرهنگي است. اگر اين مهارت رعايت نشود امور اجرايي روندي كند خواهد داشت و پيش‌بيني‌ها درست انجام نخواهد شد. بنابراين اثرگذاري كم خواهد شد. اما به طور كلي استان سيستان و بلوچستان از فقر نيروي انساني رنج مي‌برد. حال نيروي انساني كارآمد و متبحر نيز كه جاي خود دارد. به طور كلي فقر نيروي انساني در اين استان يك معضل است و اكثر متوليان ديني و فرهنگي در استان نيز از اين موضوع رنج مي‌برند. ما هنوز اكثر پست‌هاي سازمان تبليغات در اين استان را خالي مي‌بينيم. فقر نيروي انساني كارآمد و ماهر همان‌طور كه گفتم به نوعي سرعت فعاليت‌ها و اثرگذاري آنان را كم مي‌كند. اما نبايد از حق نيز گذشت كه اداره سازمان تبليغات اسلامي دو خصوصيت دارد كه بسيار ارزشمند است. اولين خصوصيت آن اين است كه مجموعه داراي يك وفاق بسيار عالي است. نيازها را به خوبي درك مي‌كند و در پيش‌برد برنامه‌ها به دليل هماهنگي كه وجود دارد اثرگذاري خود را حتي‌المقدور از دست نداده است. خصوصيت دوم اين است كه با اينكه اكثر نيروهاي ما در اداره بومي نيستند اما با داراي روحيه بومي و هماهنگي و تعادل‌اند. دوستان غيربومي ما نيز منطقه را از آن خود مي‌دانند و با روحيه‌ بالا سعي مي‌كنند كارها را به بهترين نحوه انجام دهند.

چند درصد از پست‌هاي سازمان در استان سيستان و بلوچستان خالي است؟

حدود 20 درصد.

آيا فقر نيروهاي انساني تنها دليل است؟

دلايل گوناگون دارد.

براي ما مثال بزنيد.

منطقه‌ ما داراي مشكلات و معضلات ويژه‌اي است. منطقه ما هم از نظر نيروي فرهنگي و امور ديني با مشكل مواجه است و هم از نظر مسائل اجتماعي و امنيتي مشكل دارد. به نظرم با اينكه كساني كه در استان ما كار فرهنگي مي‌كنند غير‌بومي‌اند و مثل افراد بومي دلسوزانه كار مي‌كنند، اما بايد اكثر نيروها را بومي كنيم و اين نسبت را تغيير دهيم. بايد كاري كنيم كه افراد بومي در منطقه خودشان رشد داشته باشند و در آن منطقه نيز مشغول نيز مشغول به كار شوند. بنابراين در حال حاضر اكثر كساني كه تحصيل كرده هستند پس از پايان تحصيلات به ديگر استان‌ها مهاجرت مي‌كنند و در آن استان‌ها مشغول به كار مي‌شوند. به عنوان نمونه‌ ما در سال گذشته به همراه استاندار و فرماندار نماينده‌ ولي فقيه و سه تن از نمايندگان منطقه در جمع عزيزان روحاني سيستاني مقيم قم حضور پيدا كرديم. با اين دوستان صحبت شد. اين ملاقات مصادف با زماني بود كه سازمان نيز اطلاعيه استخدامي‌اش را هم در جرايد درج كرده بود. اعلام كرديم كه در بخش‌هاي روحاني مستقر و طرح هجرت و به طور كلي براي استقرار اين افراد در منطقه سيستان و بلوچستان و استخدام اين افراد آمادگي لازم را داريم. پس از صحبت‌هاي گروه حتي يك نفر حاضر نشد كه در منطقه سيستان و بلوچستان به كار فرهنگي بپردازد. پس از جلسه دوستان نوشته‌اي به من دادندكه حاوي اين نكته بود كه به دنبال اين دوستان نباشيد؛ چون اين افراد به دنبال مناطق خوش آب‌وهوا هستند. امكانات و جاذبه‌ براي اين افراد جز نكات بارز است.

به نظرم توليد جذابيت و ايجاد جاذبه به عهده شماست.

درست است. اما ما يك نفر كه نيستيم بايد كل مجموعه استان دست به دست هم بدهد. فاصله شهرستان‌ها با استان زياد است و مثلاً براي سركشي به يك منطقه‌اي بايد 70 كيلومتر از استان دور شويم. طبعاً  براي بازديد از اين شهرستان‌ها كه تعدادشان كم هم نيست هزينه لازم است. هزينه‌ها سنگين است و بودجه‌ ضعيف ما كفايت اين فعاليت‌ها را نمي‌كند. خدمت دكتر خاموشي و استاندار هم رسيدم تا امكانات بيشتري را در دسترس ما قرار دهند.

سازمان تبليغات اسلامي با توجه به ويژگي‌ها و رسالت ديني خاص خودش بايد نيروهايش را هم خودش پرورش دهد. آيا شما در اين زمينه فعاليت‌ خاصي انجام داده‌ايد؟

قطعاً كمبود نيروي انساني اثرگذاري فعاليت‌هاي ديني را كم مي‌كند. منظور بنده از اين فقر تا اندازه‌اي معطوف به كثرت عددي است. ما در ادارات سازمان تبليغات شهرستان‌ها، افرادي را داريم كه جاي 10 نفر كار مي‌كنند. بعضاً ادارات ما با 4 يا 5 نيرو اداره مي‌شوند. خوب ما اين افراد را براي انجام امور ديني كه در نظر رسالت ديني سازمان است پرورش داده‌ايم. اما نبايد اين موضوع را نيز فراموش كرد كه گستردگي منطقه ما با چند نيرو  بسته نخواهد شد. ما در كثرت ادارات چيزي به نام روابط‌عمومي نداريم. چندكار در سازمان را يك نفر انجام مي‌دهد. ما سعي مي‌كنيم با توجه به وضعيت منطقه افراد را آموزش دهيم تا نگوييم كسي بي‌كار است. هدف اصلي اين است كه فرصت‌ها را ايجاد كنيم تا ديگر كسي نگويد كه بيكار در منطقه است.

براي خلق فرصت‌هاي شغلي چه خصوصياتي را در نظر گرفتيد؟

ما ابتدا دو خصوصيت را در نظر گرفتيم. يكي اينكه ظرفيت و استعدادهاي منطقه را شناسايي كنيم و بتوانيم آنچه را كه در توان عملياتي دارند بشناسيم و ديگر اينكه كارها را به دست اين نيرو بسپاريم. بارها به معاونان خود گفته‌ام كه كارها را به اين نيروها بسپاريد و به عنوان يك ناظم كار نظارتي انجام دهيد.

چگونه ظرفيت‌هاي نيروهاي منطقه‌تان را شناسايي مي‌كنيد؟

در سطح بررسي پرونده و موقعيت‌ تحصيلاتي تا مقداري از شرايط مشخص مي‌شود. مقداري از اين شرايط هم به موقعيت‌هاي عملياتي و تجربه‌ افراد برمي‌گردد. بنابراين مورد درخواستي كه از مركز در برگزاري مباحث آموزشي داشتم اين بود كه شرايط آموزشي نيروها را به گونه‌اي برگزار كند كه با حساسيت‌ها و ويژگي‌هاي خاص هر منطقه تناسب داشته باشد. رشد فرهنگي و علمي نيرو به گونه‌اي باشد كه در منطقه خودشان كارآيي لازم را داشته باشند و البته در حال حاضر اداره آموزش ضمن خدمت به خوبي فعاليت‌هاي خودش را انجام مي‌دهد. بنابراين بايد اين اداره موضوعاتي از اين دست را نيز در برگزاري كلاس‌ها در نظر بگيرد. بايد ويژگي‌هاي خاص مناطق در نظر گرفته شود. از طرفي اين آموزش‌ها بايد براي روحانيون اعزامي نيز در نظر گرفته شود. چرا كه يك روحاني اعزامي بايد به منطقه اعزامي اشراف كامل داشته باشد و از طرفي هم بايد حساسيت‌هاي منطقه‌ خودش را به خوبي شناسايي كند. چون ممكن است سخنراني، يك منطقه را به هم بريزد. شده است كه نيروهاي انتظامي، امنيتي، اقليت‌هاي مذهبي و قومي و سياسي نيز در برگزاري كلاس‌ها دعوت شود تا نيروها قبل از اعزام توجيه شوند.

به نظرم مباحث قومي براي شما بسيار دردسر آفرين شده است؟

اختلافات قومي و مذهبي مي‌تواند هم يك تهديد و هم فرصت باشد. لازمه اين نگاه بستگي به چگونگي برخورد ما با اين موضوعات دارد. اگر بخواهيم به صورت ناشناخته وارد يك منطقه شويم مطمئناً فضا به تهديد تبديل خواهد شد. همان‌طور كه مي‌دانيد سيستان يك منطقه سني و بلوچستان بيشتر شيعه هستند. بنابراين كافي است كه در استان ما ديدگاه اين دو منطقه را كمي دست‌كاري كنيد. تبعات بسيار منفي به دنبال خواهد داشت.

بنابراين حفظ تعادل از شروط اصلي كار شماست.

دقيقاً. سازمان تبليغات اسلامي يك نهاد اسلامي است و تبليغ آن نيز بر مبناي اسلامي است. بنابراين تبعيض ميان شيعه و سني براي سازمان ما نبايد اصلاً مفهومي داشته باشد. معيار ما يك معيار جهاني است. جايگاه قومي و مذهبي براي ما اهميت برابر و نسبي دارد. به عنوان مثال در بحث گسترش مراكز قرآني از سال گذشته نيمي از افراد شركت‌كننده ساكنان سني مناطق بودند كه در جلسات حضور پيدا مي‌كردند كه اين نشان از يك تعامل مناسب در منطقه دارد. در زمينه مذهب نيز اين موضوع وجود دارد. حنفي و شافعي در كنار يكديگر به برابري و برادري زندگي مي‌كنند. البته يكسري رويكردها و مسائل نيز در اين زمينه وجود دارد كه بايد از منظر مسئولين دولتي و نظامي به اين مباحث نگاه كرد و آن نيز چگونگي برخورد و تعامل با اين اقوام و مذاهب در نظام جمهوري اسلامي ايران است. ما در دولت گذشته شاهد بوديم كه اقليت‌ها در ماشين‌ رييس جمهوري قرارگرفته و در كنار رييس جمهور بودند و تا اين حد افراط صورت مي‌گرفت و از طرفي نيز در اين دولت يك نوع تفريط صورت مي‌گيرد. اگر بتوانيم جانب تعادل را در برخوردمان با اين اقليت‌ها مذهبي و قومي اختيار كنيم مطمئناً  وضعيت منطقه رشد چشمگيري از لحاظ فرهنگي و امنيتي خواهد داشت.

قصه ما قصه سازمان تبليغات اسلامي است و با سياست‌هاي نظام كاري نداريم. به نظر شما برگزاري جلسات قرآن و مراكزي قرآني براي هدايت و تعامل و حفظ تعادل ميان قوميت‌ها كافي است؟ آيا نياز به يك تيم تحليل كننده نداريد؟

قطعاً اين مقدار كافي نيست، اما برگزاري مراكز جلسات قرآني يك نمونه بود كه بنده بيان كردم. عدم وجود تيم تحليل مشكلي كه كلاً در ساختار سازمان تبليغات اسلامي با آن مواجه هستيم. با اينكه جايگاه و پست كارشناس و فرق مذاهب در سازمان تدارك ديده شده است اما اكنون پست ايشان خالي است.

شما سياست‌هاي دو دولت اخير را نقد كرديد. آيا خود شما توانسته‌ايد در حفظ و ايجاد تعادل به يك دستاورد كوچك برسيد؟

به نظرم نبايد اين‌گونه فكر كنيم كه اين افراد شهروند نظام اسلامي ايران نيستند. استان ما چيزي حدود 70 درصد اهل سنت دارد و ما نبايد اين عدد كثير را ناديده بگيريم. بايد به اين افراد حق حيات دهيم. بايد در زمينه فعاليت‌هاي فرهنگي و خدمات بين اين اقوام و مذاهب تفاوتي قائل نشويم. نبايد در بحث مدارس، نمايندگان و استخدام ميان آنان فرق گذاشت. خوب اگر با اين افراد به گونه‌اي نامناسب برخورد كنيم كم‌كم اين مخالفان به معاند تبديل مي‌شوند؛ البته نبايد شرايط مياني را هم در نظر نگرفت، بايد اين را بپذيريم كه اين افراد قبل از انقلاب در شرايط بسيار وحشتناكي بودند و حق حرف زدن نداشتند و اين انقلاب اسلامي بود كه براي آنان حق حيات اجتماعي و سياسي را فراهم كرد. در حال حاضر استكبار جهاني به اين حساسيت‌ها پي‌برده است و با دست گذاشتن روي نقاط حساس اين دو فرق مختلف سعي مي‌كند اختلافات ميان اين دو را هر چه بيشتر افزايش دهد. ما با توجه به حساسيت‌هاي منطقه بسياري از برخوردها و حركات نمادين را در اكثر مراسم ديني ومذهبي استان حذف يا تعديل كرديم.

 چرا اكثر برنامه‌ها را نيمه‌كاره رها مي‌كنيد؟

مي‌توانيد مثالي بزنيد.

نهضت قرآن آموزي.

به نظرم در بودجه مشكل جدي داريم. اگر اين نقص جبران نشود نه تنها در اين كار بلكه هر كار ديگري تأخير و تعديل بوجود مي‌آيد. مبحث قرآن‌آموزي يك بحث علمي است و بايد با يك برنامه‌ علمي مدون ادامه داده شود. قرار بر اين بود كه طي اجراي اين طرح ظرف مدت 10 يا 20 سال بي‌سواد قرآني در كشور نداشته باشيم. براي اجراي اين طرح نيز ستادهاي مختلفي در استان‌ها و شهرستان‌ها برگزار شد كه در استان‌ ما نيز يكسري ستاد 9 نفره تشكيل شد. خوب ما در ادامه با كمبود ابزار مواجه شديم، كه اگر ابزار را داشتيم مي‌توانستيم طرح را بهتر از امروز به جلو هدايت كنيم. لازمه خوب كاركردن در اجراي طراح‌هاي مختلف از جمله اين طرح نيز به كارگيري نيروهاي متبحر و متخصص بود كه از ظرفيت و پتانسيل بالايي برخوردار باشد. ما نمي‌توانيم يك كارشناس خبره را وارد سيستم كنيم و حق‌الزحمه وي را نپردازيم يا 4 ماه بعد بپردازيم. ما هر چقدر هم كه روحاني و معلم از خود گذشته و وفادار و فداكار بياوريم اما اعتبارات و امتيازات نهضت قرآن‌آموزي كم شده است.

به نظر شما منابع انساني شما بيشتر ضعف دارد يا منابع ريالي‌تان؟

من قصد قياس منابع انساني و ريالي را ندارم. اما مي‌گويم مدير و كارشناس هم تا حدي مي‌تواند از خودگذشتگي داشته باشد. بايد مطالبات اين افراد را فراهم كرد. الان اعتبارات استان سيستان و بلوچستان در سال 86، 745 ميليون تومان بسته شده است. خوب بخش اعظم اين پول به مباحث هزينه‌كردهاي پرسنل برمي‌گردد. ما براي هزينه كرد اين مباحث 650 ميليون تومان خرج‌كرد داريم. بنابراين با اين بودجه ناچيز كل برنامه‌هاي فرهنگي‌مان را در طول يكسال پوشش دهيم.

نظر شما هم مبني بر اين است كه ساير منابع نداريد؟

حرف ساير منابع را كه اصلاً نزنيد. مگر ساير منابع چقدر مي‌تواند دردي از ما دوا كند. ممكن است برخي از شهرستان‌هاي ما از ساير منابع استفاده كنند. اما اين كه اصل كار نيست. آنگاه ساير منابع پاسخگو خواهد بود كه شما قرارداد يكسال اعتباري كافي داشته باشيد. وقتي ظرف يكسال 450 ميليون تومان اعتبارات ما كمتر از سال گذشته مي‌شود ديگر ساير منابع حرفي براي گفتن ندارد.

ظرفيت اعتباري منطقه محروم به شما تعلق مي‌گيرد؟

ساير منابع و اين ظرفيت‌هاي اعتباري در لفظ قشنگ است اما براي خودش داستاني دارد. بايد ديد كه عملاً ساير منابعي هست يا نيست!

به نظر شما هست يا نيست؟

من عرض مي‌كنم خودتان حدس بزنيد. الان اسناد و اوراق همه مباحث مربوط به اعتبارات جنبي در سازمان وجود دارد. ما آنقدر نداريم كه بتوانيم دفاترمان را در شهرستان‌ها تجهيز كنيم. از معلمان و كارشناسان متبحر بي‌بهره‌ايم. ما اگر بودجه‌اي داريم بايد در برنامه‌ ساخت و سازها عمراني براي خانه عالم و غيره را مدنظر قرار دهيم. مشكل ابزاري وجود دارد و از طرفي نگران اين نكته هستيم كه توانايي و استعدادهاي نيروهايمان با نبود تجهيزات و ابزارهاي لازم از دست برود.

پيشنهاد شما چيست؟

بايد پست‌هاي خالي را پر كنيم. چون الان 20 درصد از پست‌هاي ما خالي است. برخي از شهرستان‌هاي ما هستند كه 90 درصد پست‌ خالي دارند. سپس در اين امر نيز بايد اولويت را به نيروهاي بومي داد. بايد بحث جذب نيرو را جدي گرفت. نكته ديگر اين است كه حالا با اين شرايط بايد از حداقل‌ها به بهترين نحو استفاده كرد و برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي در اين زمينه بسيار كارآمد خواهد بود. آموزش در سازمان يك ضرورت است. از طرفي بايد تجربيات مديران و كارشناسان با يكديگر تبادل شود. شهرستان‌هاي ما هر كدام داراي تجربيات خاص خودشان هستند. بايد بتوانيم اين افراد را به هم نزديك كنيم تا بتوانند از تجربيات خودشان در تعامل با ديگران استفاده كنند.

 

چهارشنبه 24 بهمن 1386 - 14:17


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری