پنجشنبه 27 تير 1398 - 11:31
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

محرم - گفتگو

 

مريم مطهري‌راد

 

رويكرد محرم امسال بيشتر محتوايي است

 

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام حسين‌ روحاني‌نژاد، معاون امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي

اشاره:

مدتي است مراجع تقليد و برخي از ارگان‌هاي فرهنگي از بروز انحرافات فكري در نحوه عزاداري‌هاي دهه عاشورا و ديگر مراسم فرهنگي يا مذهبي گله‌مند هستند و اين مسئله تبديل به دغدغه‌اي فكري شده است. در چارچوب نظام، بعضي ارگان‌ها متصدي اصلاح اموري مثل قمه‌زني، نحوه برخورد با مزاحمت‌هاي مربوط به عزاداري‌ها، اشعاري كه با واقعيت منطبق نيستند، ملودي‌هاي غربي و... هستند. سازمان تبليغات اسلامي يكي از سازمان‌ها و ارگان‌هايي است كه بخش مهمي از اين امر به آن محول شده است. معاونت فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي به عنوان بخش مهمي از اين سازمان هر ساله برنامه‌هايي را در دست دارد تا ما كمتر شاهد بروز اين اتفاقات باشيم. پرس‌وجويي كرديم از حجت‌الاسلام حسين روحاني‌نژاد معاون امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي در خصوص برنامه‌هاي محرم به منظور اطلاع‌رساني و اينكه مسؤولان و جامعه بيش‌ از پيش همسو شوند.

فعاليت‌هاي معاونت فرهنگي را در خصوص محرم توضيح دهيد و بگوييد اين فعاليت‌ها چقدر تأثيرگذار است؟

سازمان تبليغات اسلامي بر حسب وظايف ذاتي خود هميشه برنامه‌هاي ويژه‌اي را در آستانه ماه محرم برنامه‌ريزي و اجرا كرده است، ولي امسال با سال‌هاي قبل تفاوت‌هايي دارد مصوبه تصويب شد در خصوص ساماندهي شئون فرهنگ عزاداري و مناسبت‌هاي مذهبي كه اين مصوبه در ارديبهشت 86 در شوراي عالي فرهنگي به تصويب رسيد و در تيرماه به سازمان ابلاغ شد كه بر اساس اين مصوبه، امسال ستادي تحت عنوان ستاد شئون فرهنگ مناسبت‌هاي مذهبي با عضويت سازمان تبليغات اسلامي، وزارت ارشاد اسلامي، نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه‌ها، دفتر تبليغات اسلامي و صداوسيماي جمهوري اسلامي تشكيل گرديد. بقيه دستگاه‌‌هاي دولتي و غيردولتي موظف به همكاري با ستاد شده‌اند. اين ستاد جلسات خود را تشكيل داده و براي محرم امسال برنامه‌ريزي كرده است. اين ستاد ابتدا ستادهايي فرعي را در استان‌ها تشكيل داد. در اين ستادها به شئون فرهنگي و مناسبت‌هاي مذهبي پرداخته مي‌شود و آن‌ها ملزم به برنامه‌ريزي براساس منطقه و موقعيت منطقه مي‌شوند تا بتوانند در استان‌ها برنامه‌هاي مناسبي را تدارك ببينند. ما در اين جلسات راه‌ كارهاي اجرايي شئون فرهنگ عزاداري را بررسي مي‌كنيم،  چرا كه نگاه ستادي يك نگاه ايجابي است. پس بايد به صورت ايجابي برنامه‌ريزي كنيم. سازمان تبليغات اسلامي در آستانه محرم همايش‌هايي را در سرتاسر كشور براي روحانيون همكار اعم از مستقر و مبلغين بومي كه با سازمان همكاري دارند، برگزار خواهد كرد و همين‌طور مسوولين هيئت‌هاي مذهبي همايش‌هايي  را خواهند داشت كه ما پيش‌بيني كرده‌ايم در سرتاسر كشور هزار همايش تحت عنوان بررسي شئون فرهنگ عزاداري را در آستانه محرم داشته باشيم تا كساني كه صاحب‌ نظر هستند در اين همايش‌ها حضور پيدا كنند و راجع به شئون عزاداري با شركت‌ كننده‌ها صحبت‌ كنند. البته اين برنامه‌ها مربوط به معاونت فرهنگي مي‌شود كه اين معاونت انتشار نشريه خيمه را ويژه محرم به چاپ خواهد رساند و نشريه ويژه مداحان نيز در آستانه محرم منتشر خواهد شد. متني هم در مورد اشعار مربوط به اهل‌بيت، نوحه و... پيش‌بيني شده كه در دست چاپ است و اين كار به منظور تغذيه فكري و فرهنگي مداحان و نوحه‌خوانان انجام خواهد گرفت. تقريباً 26 هزار نفر مبلغ را در سرتاسر كشور ساماندهي خواهيم كرد كه به نقاط مختلف كشور و به همه مراكز شهري، روستايي، مساجد، حسينيه‌ها، تكايا و همين‌طور بخشي از ادارات، سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها اعزام مي‌شوند تا در ماه محرم به تبليغات بپردازند. مانند سال‌هاي قبل كتاب‌هايي را در اختيار اين مبلغين قرار مي‌دهيم كه در آن‌ها به مسائل روز پرداخته شده. همچنين كتاب‌هاي ديگري در ارتباط با عاشورا و محرم در اختيار مبلغين قرار خواهد گرفت، همين‌طور آرايه‌هاي بصري را پيش‌بيني كرده‌ايم براي افرادي كه مي‌خواهند بنر چاپ كنند. يك سي‌دي از مجموعه‌ اشعار و نوحه‌ها انتخاب شده تحت عنوان «درج ولايت» كه آن را تكثير مي‌كنيم و در اختيار علاقه‌مندان قرار مي‌دهيم. مي‌خواهيم امسال نسبت به سنوات قبل از برنامه‌ مناسب‌تري برخوردار شويم. همين‌طور در آستانه محرم مسؤولين شوراهاي هيئت‌هاي  مذهبي را از سرتاسر كشور دعوت كرده‌ايم كه 350 نفر هستند. چهارم و ششم دي ماه در قم با مراجع تقليد ديداري دارند تا نظرات آن‌ها را از لسان آن بزرگواران بشنوند و نصايح آن‌ها را در استان‌ها به اطلاع هيئت‌هاي مذهبي برسانند. همچنين در پي تداركات ملاقاتي هستيم با مقام معظم رهبري كه مكاتبات لازم انجام شده‌، اميدواريم اين ديدار فراهم شود تا در اين ديدار مقام معظم رهبري رهنمودهاي لازم را راجع به نحوه عزاداري‌ها ارائه دهند. توصيه مي‌شود در ميزگردها، مصاحبه‌هاي تلويزيوني و مطبوعاتي از بعضي از فعاليت‌هايي كه متناسب با نهضت حسيني نيست خودداري كنند. مثل نصب شمايل كه ما در اين مورد سال گذشته همكاري خوبي را ديديم هموطنان  از اين عمل خودداري كنند، در شهر تهران و شهرستان‌هاي وابسته و بعضي ديگر از نقاط كشور حركت‌هايي مثل رقص، علامت‌هاي طوق‌دار و طولاني وجود دارد كه گاهي ترافيك و مزاحمت ايجاد مي‌كنند. توصيه مي‌شود از بيرون آوردن علامت‌ها خودداري شود. از ابزارآلات موسيقي استفاده نكنند، از آهنگ‌هاي وارداتي تبعيت نكنند، بعضاً از حيوانات در عزاداري‌ها بهره‌ مي‌برند كه بايد حذف شود. مراسم خيمه سوزان هم احتمال آتش‌سوزي و مسائل و مشكلات ديگري دارد كه بايد از اين كار پرهيز شود. اين‌ها همه برنامه‌هاي اجرايي معاونت فرهنگي است كه امسال انجام مي‌شود. ساير بخش‌هاي سازمان تبليغات هم در اين بخش‌ ما را ياري خواهند داد.

با اين تفاسير آيا فعاليت‌هاي معاونت فرهنگي با موسسه دعبل و ديگر موسسه‌هايي كه فعاليت‌هاي مشابه دارند دچار تداخل وظايف نمي‌شود و موازي‌كاري پيش نمي‌آيد؟

خير، معاونت فرهنگي هيچ تداخلي با موسسه دعبل ندارد. موسسه دعبل يك موسسه غيرانتفاعي مردمي است كه مسووليت بيمه و خدمات مداحان را طبق جدول برنامه‌ريزي، زمان‌بندي و گروه‌هاي سني انجام مي‌دهدو بر اساس هدفي كه دارند كار مي‌كنند. البته در زمينه آموزش مداحان، كارگاه‌هاي آموزشي، چاپ و نشر آثار و متوني كه قشر مداحان استفاده مي‌كنند مي‌توانند فعاليت‌هايي را انجام دهند، مثل خيلي از موسساتي كه مي‌توانند اين كار را انجام دهند، منتهي موسسه دعبل و معاونت فرهنگي به خاطر اينكه از تكرار كارها پرهيز شود و كارها نتيجه دهد همكاري و هماهنگي‌هاي لازم را صورت مي‌دهند و هر موسسه ديگري كه بخواهد آموزش مداحي بدهد اگر از سازمان تبليغات اسلامي مجوز دريافت نكند و متون آموزشي هم مورد تأييد نباشد اعتبار نخواهد داشت. ممكن است خيلي از مداحان در اين كلاس‌ها شركت كنند ولي بعدها مي‌بينند كه هيچ ترتيب‌ اثري داده نشده لذا همه بخش‌هاي خصوصي و غيرخصوصي كه مي‌خواهند به مداحان آموزش دهند حتماً بايد از سازمان تبليغات مجوز دريافت كنند.

از زماني كه شما مسووليت اين معاونت را بر عهده گرفتيد چه فعاليت‌هايي را تقويت كرديد؟ چه فعاليت‌هايي را تغيير داده‌ايد و چه فعاليت‌هايي را در دست اجرا داريد؟

اگر بخواهم خيلي كوتاه بگويم، معاونت فرهنگي در حقيقت نقش ستادي حوزه فرهنگ و تبليغ را بايد انجام دهد. خودش نبايد به كارهاي اجرايي مبادرت كند و تبديل شود به استان سي و ‌يكم، لذا ما در برنامه‌هاي اين معاونت تلاش كرديم نقش معاونت را در حوزه ستاد كاملاً تعريف كنيم. ما بيشتر به سياستگذاري و  دادن راهكار مي‌پردازيم. و به تعبير رييس سازمان تبليغات اين معاونت بايد نقش مياني قرارگاه فرهنگي را ايفا كند. كارهاي اجرايي را حتي در سطح ملي هم كه شده به استان‌ها واگذار كرديم. بخشي از اختيارات اين معاونت كه در استان‌ها امكان عمليات و امور اجرايي داشت را نيز به آن‌ها واگذار كرديم كه اين معاونت براي برنامه‌هاي اساسي، فراغت بيشتري داشته باشد. مجموعه‌ معاونت بايد به بدنه كارشناسي تبديل گردد. ولي ساز وكار لازم هم از حيث سخت‌افزاري و منابع انساني بايد تهيه شود كه در اين زمينه گام‌هاي خوبي برداشته شده و ما داريم به آن  نقطه مطلوب مي‌رسيم كه مجموعه دوستان بتوانند با يك نگاه نو توليد فكر و انديشه داشته باشند.

مجموعه اين عوامل باعث مي‌شود تا بتوانيم در سطح كلان كشور برنامه‌ريزي فرهنگي داشته باشيم و بتوانيم آنچه را كه در سرتاسر كشور اتفاق مي‌افتد رصد و به تناسب آن برنامه‌هايي را در سطح ملي جهت اجرا ترسيم كنيم.

در بحث خرافات هيئات مذهبي و مداحان چه برنامه‌اي داريد؟

سياست‌هاي معاونت اين است كه با هيئت‌هاي مذهبي به صورت ايجابي در تعامل باشد. ما برخوردهاي سلبي را مناسب حركت‌هاي فرهنگي نمي‌دانيم، اما موارد خرافات و موهومات را در همايش‌هايي كه توسط سازمان تبليغات انجام خواهد شد تحت عنوان شئون فرهنگي عزاداري، مصاديق خرافات و موهومات در آنجا اصلاح خواهد شد تا شركت‌كنندگان خرافات، موهوبات و انحرافات را بشناسند.

حمايت شما از هيئات مذهبي بيشتر در چه بخشي متمركز است و اين‌ها لازم است چه ويژگي‌هايي داشته باشند؟

ويژگي‌هاي هيئت‌هاي مذهبي در دستورالعمل‌ها و آيين‌نامه‌ها آمده و به آن‌ها ابلاغ شده است. حمايت‌ سازمان تبليغات اسلامي اولاً احراز صلاحيت فعاليت‌ هيئت‌هاي مذهبي است كه وقتي صلاحيت آن‌ها احراز شد سازمان مجوز مربوطه را صادر مي‌كند. تا هيئات‌ بتوانند فعاليت‌ فرهنگي داشته باشند. دوم بعد از مراجعه اين‌ها به سازمان تبليغات اين سازمان بايد به آن‌ها مربي قرآن  معرفي كند، همين‌طور تعيين مبلغين نيز بر عهده سازمان است. هماهنگي‌هاي لازم با دستگاه‌هي امنيتي و پشتيباني هم بايد صورت گيرد كه اين هماهنگي را سازمان تبليغات انجام مي‌دهد اما بيشتر پشتيباني سازمان تبليغات از هيئت‌هاي مذهبي، فكري و فرهنگي است تا از نظر محتوايي بتوانيم آن‌ها را پشتيباني كنيم.

معاونت فرهنگي با چند درصد از هيئت‌هاي مذهبي ارتباط دارد تا بتواند با آن‌ها همكاري متقابل داشته باشد؟

معاونت فرهنگي هيئت‌هاي مذهبي كل كشور را شناسايي و براي آن‌ها مجوز صادر كرده و با همه اين‌ها در ارتباط است. حال ممكن است درصدي هم پيدا شوند كه يا فرصت مراجعه نداشتند يا موردي فعاليت‌ مي‌كنند كه بايد مراجعه كنند لذا فعاليت‌ سازمان تبليغات اسلامي با هيئات مذهبي بسيار خوب است و همايش‌هاي مذكور هم باعث مصونيت آ‌ن‌ها از انحرافات است، زيرا در اين همايش‌ها توجيه مي‌شوند.

برنامه‌هاي معاونت در خصوص خدمات‌رساني به مساجد به چه شكل است، بودجه مساجد چطور ساماندهي مي‌شود و سازمان چگونه از اهرم مساجد استفاده مي‌كند؟

در سرتاسر كشور نياز مساجد به امام جماعت را سازمان تبليغات اسلامي فراهم مي‌كند جز شهر تهران، زيرا در تهران مركزي تحت عنوان مركز رسيدگي به امور مساجد اين خدمات را به آن‌ها مي‌دهد. در مناسبت‌ها به ويژه ماه رمضان و محرم مبلغيني را كه مساجد نياز دارند تا به تبليغات چهره‌به‌چهره بپردازند نيازشان را از طريق سازمان تبليغات تأمين مي‌كنند منتهي چند برنامه ويژه هم براي مساجد داريم؛ اول اين كه سازمان تبليغات كتابخانه‌هاي شبستان را در مساجد داير كرده، دوم كتابخانه‌هاي روستايي را در كنار مساجد داير كرده كه به وسيله روحانيون مستقر سازمان، مديريت مي‌شوند. برخي مساجد هم توسط سازمان تبليغات اسلامي داراي كانون‌هاي فرهنگي شده است البته احتمال دارد كه سازمان تبليغات اسلامي نماز صبح را گسترش دهد.

قرار است براي ائمه جماعتي كه اهتمام خاصي به نماز صبح دارند برنامه‌اي را تدارك ببينيم و در سرتاسر كشور قرار است ائمه جماعاتي را كه فعال هستند مورد تشويق قراردهيم و همين‌طور يك تعداد از مساجد محوري را از نظر اعتباري پشتيباني كنيم تا برنامه‌هاي فرهنگي در اين مساجد انجام شود.

شما به عنوان معاون فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي رشد معارف ديني را در جامعه چطور ارزيابي مي‌كنيد؟

وضعيت رشد معارف ديني در جامعه را مثبت ارزيابي مي‌كنيم، چرا كه رفتارهاي اجتماعي نشان مي‌دهد كه پايبندي به مسائل ديني در حد مطلوب است. ممكن است در جاهايي يك خطاهايي ديده شود و ما احساس كنيم اين خطاها فراگير است ولي اين‌طور نيست. حتي نظرسنجي‌هايي كه به صورت علمي صورت گرفته نشان از پايبندي آحاد مردم به باورها و معارف ديني اعم از نماز، روزه، حضور در هيئت‌هاي مذهبي، شركت در جلسات قرآني، حضور در نمازهاي جمعه، دعاهاي كميل و عرفه و... است چرا كه اقبال مردم هم انصافاً خوب است.

 قبول داريد كه دين‌گريزي در جوانان رواج پيدا كرده؟

 خير، قبول ندارم اين واژه‌اي است كه به ذهن جامعه القا شد تا با گفتن اين حرف خود دين‌‌گريزي را عملياتي كنند. اگر دين‌گريزي در جامعه وجود دارد چرا چهره اين شهرها و روستاها در ماه مبارك رمضان و محرم متفاوت است. پس اين‌ها چه كساني هستند كه در دعاهاي كميل و عرفه شركت مي‌كنند؟ در اعتكاف‌ها و هيئت‌هاي مذهبي و جلسات قرآني حضور پيدا مي‌كنند؟ پس اين حرف يك نوع القا به جامعه است تا تبديل به يك ديد عمومي شود و زمينه سوء استفاده بعضي‌ها را فراهم كند. دين‌گريزي آن است كه ما در جامعه ببينيم كه افراد دارند از دين خارج مي‌شوند ولي كدام نظرسنجي اين مطلب را اثبات كرده است؟

همكاري معاونت فرهنگي با مراكز انتشاراتي به چه شكل است؟

ما خودمان انتشارات نداريم ولي از محصولات انتشارات استفاده مي‌كنيم. محصولاتي كه با مأموريت‌هاي ما همسو است به كتابخانه‌هاي شبستان و روستايي يا به عنوان تغذيه فكري و فرهنگي مداحان، روحانيون مستقر، مبلغين و ائمه جماعت مساجد تهيه و در اختيار آن‌ها قرار داده مي‌شود.

آيا محرم امسال با سال‌هاي پيش متفاوت است؟

من احساس مي‌كنم متفاوت باشد. رويكرد محرم امسال بيشتر محتوايي است و با شكل‌گيري ستاد شئون فرهنگ عزاداري و مناسبت‌هاي مذهبي قطعاً وضعيت محرم امسال با سال‌هاي قبل متفاوت است. شور احساس امسال را عجين شده با عقل و منطق مي‌بينم چون اين همگرايي در برنامه‌ريزي‌ها وجود دارد.

آيا فعاليت‌هاي معاونت فرهنگي و تأثيراتش مورد نظرسنجي قرار مي‌گيرد؟ به چه شكل؟

بله‌، مراكز پژوهشي اين نظرسنجي را انجام مي‌دهند. ما هم از نظرات آن‌ها بهره‌ مي‌بريم.

 

يكشنبه 23 دی 1386 - 12:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری