پنجشنبه 30 خرداد 1398 - 10:20
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

حسين آرياني

 

فرمول تكراري سينماي عامه‌پسند

 

نقد فيلم «توفيق اجباري» ساخته محمد حسين لطيفي

از محمد حسين لطيفي چندي قبل فيلم «روز سوم» را ديده‌ بوديم كه به هر حال با تمام ضعف‌هايش فيلمي قابل تأمل در عرصه دفاع مقدس بود در يك نگاه كلي به كارنامه سينمايي لطيفي دو نوع گرايش را در آثار او مي‌بينيم يك گرايش فيلمسازي او عرصه سينماي عامه پسند است و فيلم‌هايي مانند «عينك دودي» و همين فيلم « توفيق اجباري» گرايش ديگر فيلمسازي هستند كه تنها براي گيشه ساخته‌ نشده اند و به جنبه‌هاي هنري آنها هم توجه شده است آثاري مانند «روز سوم» و «سريال صاحبدلان».

تكيه اصلي فيلم «توفيق اجباري» بر چهره و شهرت محمدرضا گلزار است لطيفي براي اينكه بيشتر از ويژگي‌ ستار‌اش بهره بگيرد اين بازيگر را در نقش واقعي خودش به كار مي‌گيرد كاري كه سالها قبل مخلباف هم با اكبر عبدي در «هنرپيشه» انجام داد و پاسخ مثبت از گيشه گرفت.

اما به كارگيري كاراكتر خود گلزار كه طبيعتاً  يك شخصيت جدي است در فيلمي كمدي،‌ سازي جداگانه‌ مي‌زند. چون در بيشتر صحنه‌هاي فيلم نقش جدي گلزار نوعي تضاد و ناهمگوني با كاراكتر و رفتار كميك ساير بازيگران دارد مثلاً مي‌توانيم به برخورد جدي گلزار با كاراكتر پيتزافروشي اشاره كنيم كه معلوم نمي‌شود كه گلزار با اين برخورد جدي‌اش چرا به همه درخواست‌هاي ديوانه‌وار گوش مي‌دهد؟

البته در صحنه‌هاي انگشت شماري مثل تمرين بچه‌داري با عروسك وجه كميك رفتار گلزار را هم مي‌بينيم ولي اين براي يك فيلم كمدي اكتفا نمي‌كند.

معمولاً در نوشتن ايده‌هاي كمدي براي سينما نكته اساسي كه بايد مد نظر قرار بگيرد آن است كه اين شوخي‌ها داخل يك فيلم سينمايي جواب بدهند و جذاب به نظر بيايند و اينكه بشود آنها را اجرا كنيم به تنهايي كافي نيست و متأسفانه بيشتر شوخي‌هاي فيلم به همين شيوه ارائه مي‌شوند.

مثل كيكي با تصوير چهره گلزار كه زن عصباني او مي‌خواهد آن را ببرد يا مثلاً مقايسه مونيكا بلوچي و كاظم بلوچي اين شوخي‌ها شايد به عنوان لطيفه بامزه باشند ولي در فيلم جواب نمي‌دهند.

اما فيلم هر جا در شوخي‌ها، جنبه‌هاي سينمايي رعايت شده، لحظه كميك با وضعيت بهتري ارائه مي‌شود كه البته اين صحنه‌ها انگشت شمارند.

مثلاً عقب كشيدن دوربين از چهره گلزار پشت ميز صبحانه و مشخص شدن آنكه او دارد به جاي زنش با عروسكي حرف مي‌زند. اين نوع حركت رو به عقب دوربين يك تمهيد مؤثر سينمايي است كه يكي از مهم‌ترين موارد استفاده آن حيرت زدن تماشاگر به وسيله‌ يك افشاي ناگهاني است كه معمولاً با حركت دوربين از يك فضاي محصور شروع مي‌شود و بعد به تدريج با دور شدن از آن فضاي جزئيات مهمي را نشان مي‌دهد.

اينجا هم لطيفي با يك حركت رو به عقب دوربين هم تماشاگر را غافلگير مي‌كند و هم به خنده مي‌اندازد. قرار است بيشتر بار كمدي فيلم را رضا عطاران، به دوش بكشد ولي او سايه بي‌رنگي از شخصيت‌هاي كمدي گذشته‌اش را ارائه مي‌دهد اين شايد بدين دليل باشد كه ماهيت شخصيت او مشخص نيست از طرفي شيرين عقل مي‌آيد و از سوي ديگر به دقت همه مسائل را بر عليه گلزار برنامه‌ريزي مي‌كند كه اين از يك شخصيت شيرين عقل بعيد است.

فيلم در مجموع به لحاظ كمدي موفق نيست و عاملي كه كارگردان روي آن مانور مي‌دهد همان چهره گلزار است. فيلم پر از پوستر‌ها و بيليوردهاي گلزار و جمعيتي انبوه است كه مرتب مي‌خواهند از او امضاء بگيرند ناگفته مشخصي است كه به اين شيوه پيش و پا افتاده شايد بتوان از گيشه‌ جواب مثبت گرفت ولي نمي‌توان فيلم خوب ساخت. اما به هر حال تماشاگران جدي سينما همواره لطيفي را با آثاري چون «روزسوم» و سريال «صاحبدلان» به ياد خواهند آورد.

 

سه‌شنبه 27 آذر 1386 - 10:40


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری