سه‌شنبه 6 فروردين 1398 - 22:39
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

اعظم تركي

 

در سوگ بانوي آب و آفتاب

 

فاطمه زهرا (س) مشكوه نور خدا، دخت خاتم الانبياء، همسر سيدالوصاء، مادر ائمه هدي است. او از زنان ممتاز عصر خويش بود پدر و مادرش از اصيل‌ترين و نجيب‌ترين طايفه قريش بود. زهرا (س) نمونه زني انديشمند، والا، باتقوا و آگاه در يك كلمه مسلمان بود. ولادت او در روز جمعه 20 جمادي الآخر و به روايتي جمادي الثاني به سال پنجم بعثت به نقل «كافي» اتفاق افتاده است. (در مكه مكرمه در خانه حضرت خديجه)

چون هنگام تولد فاطمه (س) نزديك شد رسول خدا صلي‌الله عليه و آله وسلم به خديجه گفت: اي خديجه، اينك جبرئيل پيام آورده كه فرزندتان دختر است و نهالي پاك و فرخنده و حق تعالي نسل مرا از اين دختر مقدر فرمود و امامان و پيشوايان امت اسلام و خلفا خداوند در روي زمين همه از ذريه او مقرر شده‌اند.

فاطمه (س) در مدت كوتاه زندگي خود بعنوان يك مادر و يك بانو در خانه علي عليه‌السلام زندگي كرد. بزرگترين درس عملي را به مادران و بانوان جهان در راه تربيت فرزند و خانه‌داري و شوهرداري داد.

افسوس و هزاران افسوس كه در اثر مصيبتهاي وارده و اوضاع و احوال رقت‌باري كه پيش آمد اين چراغ فروزان هدايت در اوان فروغ و طلوع خود خاموش گرديد، و آن صدمات و لطمات بر پيكرش وارد شد و مقدمات شهادت و رحلت او در سنين جواني فراهم گرديد و جامعه اسلام و مسلمانان و بخصوص بانوان در آن وقتي كه احتياج شديدي به چنين رهبران و معلماني داشتند از تعليمات او محروم شدند. اما بازهم با همين عمر اندك و همان ده سالي كه در خانه علي عليه‌السلام به سر برد به نحوي رفتار كرد كه توانست بانوي نمونه براي تمام بانوان جهان باشد و همسري نمونه براي اميرمومنان عليه‌السلام .

نگاهي به دوران كوتاه زندگي فاطمه (س)

سخن برسر فاطمه است انساني كه شايسته و بايسته از زندگي مباركش سخن نرفته است، مگر به بهانه‌هايي از اين دست كه ما داريم، عبور از ايام تلخ شهادتش و مروري كوتاه بر فرازهاي بي‌فرود زندگانيش و سيره عملي او در خانه و جامعه.

فاطمه (س) گرچه عمر كوتاهي دارد (به روايتي در سن هجده سالگي به شهادت ميرسد و به روايتي در بيست و هشت سالگي) اما در همين عمر كوتاه در دو نقشي اساسي دختر بودن و مادر بودن به بهترين وجه ممكن با ايفاي وظيفه‌اش مي‌پردازد. (شهادت ايشان در 3 جمادي الثاني سال 11 هجري به علت صدمات وارده توسط قنفذ صورت گرفت و محل دفن مدينه)

از منظر فرزندي رسول خدا صلي‌الله عليه و آله وسلم

از اين منظر، فاطمه علي رغم ضعف بنيه، همواره يار و ياور و مددكار پدر خويش است تا آنجا كه پيامبر او را «ام ابيها» مي نامد. اگر قبول كنيم كه زهرا (س) پنج سال پيش از بعثت متولد شده است، به خاطر همين ياري و پرستاري از پدر است كه تا سن هفده سالگي به خانه شوهر نمي‌رود، او نمي‌خواهد پدرش را تنهابگذارد. زيرا الويت حضور در كنار پدر و تسلاي خاطر او در زمان رسالت آن حضرت را به خوبي درك كرده است. در اين شرايط فاطمه (س) احساسات خود را ناديده گرفته فداكارانه نقش مادري پدر را علاوه بر دختري او مي پذيرد و ايفا مي كند، او مي داند تا آنجا كه ممكن است بايد در خانه پدر پيامبرش بماند و به ايشان آرامش هديه كند.

حضرت فاطمه (س) روزي مي شنود كه دشمنان كينه جوي، شكمبه شتري را بر سر پدرش افكنده و لباس او را آلوده ساخته اند. دوان دوان خود را به پدر مي رساند و جامه اش را پاك مي كند. فاطمه (س) همواره يار و مددكار پدرش در سخت ترين لحظات زندگي آن بزرگوار بوده است. در تبعيدگاه مخوف شعب ابي طالب و در سخترين شرايط يار و همراه پدر است. او نه تنها به خود اجازه شكوه نمي دهد كه الگوي صبر و مقاومت است و آنگاه نيز دو واقعه جانگذار رحلت ابوطالب و خديجه پيش مي آيد.

پيامبر بيش از پيش تنها مي شود و مسئوليت فاطمه نوجوان بيشتر از گذشته دشوار و سخت، اما او استوار و سربلند مي ايستد چرا كه بايد بزرگترين بانوي اسلام و الگوي زنان تاريخ باشد!

از پيامبر اكرم صلي‌الله عليه و آله وسلم سوال شد آيا فاطمه سرور زنان اين جهان است؟ فرمود: مريم دختر عمران، سرور زنان اين جهان است. دخترم فاطمه سرور زنان تمام عالم، از اولين و آخرين خواهد بود.

 مادر بودن و تعليم و تربيت فاطمه (س):

فاطمه (س) تنها زن معصومي است كه بعنوان حجت و اسوه براي مردم معرفي شده است. امام حسن عسگري عليه‌السلام درباره اين بانوي نمونه اسلام مي فرمايد: «ما حجت خدا هستيم و فاطمه حجت خدا برماست.»

خانه علي عليه‌السلام و فاطمه (س) يك خانه عبادت است و معرفت و عشق و صفا. علي عليه‌السلام نمونه يك مرد كامل اسلامي و زهرا (س) نمونه يك بانوي كامل اسلامي است. در اين خانه بحر امامت علي عليه‌السلام در كنار بحر عصمت فاطمه (س) قرار مي گيرد و برزخي در آن ميان، حدود يك زن و مرد مسلمان را نشان مي دهد.

از مجموع رواياتي كه در حالات فاطمه (س) وارده شده چنين استنباط مي شود كه آن حضرت هميشه كار خانه را بر كار خارج از آن مقدم مي دانست و تا مي توانست از خانه بيرون نمي رفت و بلكه خرسند بود و دوست داشت حتي المقدور محيط بيرون را نبيند و بامردان تماس نداشته باشد. (مصداق، جمله فاطمه (س) كه بهترين زنان آنهايي هستند كه هيچ مردي انها را نبيند و هيچ زني نيز مردان را نبيند.)

در حديثي از امام صادق عليه‌السلام روايت شده كه فرمود: ميان علي عليه‌السلام و فاطمه درباره تقسيم كارها بحث شد و براي حل اين مشكل به نزد رسول خدا صلي‌الله عليه و آله وسلم رفتند و پيغمبر صلي‌الله عليه و آله وسلم اينگونه تقسيم كرد كه هر كاري مربوط به داخل خانه است به عهده فاطمه (س) و كارهاي خارج از خانه بعهده علي عليه‌السلام مي باشد، فاطمه (س) بقدري از اين تقسيم خوشحال شد كه گفت: جز خدا كسي نمي داند تا چه اندازه من از اين تقسيم خوشحال شدم كه پدرم رسول خدا صلي‌الله عليه و آله وسلم كار مردان (يا كاري را كه موجب تماس با مردان است) از عهده من برداشت. (2)

فاطمه (س) مادر حسنين عليه‌السلام و زينب و ام كلثوم است و آنها را در دامن خود تربيت كرده است. علي عليه‌السلام مرد كار و تلاش و مبارزه است، او مجال راحت ندارد كه نشستن در خانه را بهانه استراحت سازد و از اين رهگذر در پرورش كودكان خود مجدانه بكوشد، اما خيالش راحت است چرا كه در خانه اش فاطمه (س) مادري مي كند. آنهم چگونه مادري ، مادري كه حسن‌اش را به نيكوترين وجه مرد صلح و صفا و سربلندي و صداقت و حسين‌اش را به عالي ترين شكل اهل عشق و خداپرستي و ظلم ستيزي و عدالت خواهي مي پروراند و از زينت و ام كلثوم زنان مردساز و بزرگوار و ايثارگر و شجاع و فريادرس و فريادگر و صبور و بردبار مي سازد.

فاطمه (س) نقشهاي مادري و همسري را به بهترين وجه انجام داد و الگو اي شد براي تمام زنان جهان، همسري مدير و مدبر  و در سخت‌ترين شرايط زندگي خود در كنار و  همراه علي عليه‌السلام است. زماني كه پيامبر صلي‌الله عليه و آله وسلم از علي عليه‌السلام پرسيدند: زهرا را چگونه يافتي؟ پاسخ داد: بهترين كمك و ياور در راه اطاعت الهي.

علي عليه‌السلام و زهرا (س) آرامش را در كنار هم مي جستند. به راستي اگر علي عليه‌السلام نبود، همسري در شأن فاطمه (س) يافت نمي شد اين زن و شوهر فقيرند، ولي فقرشان اختياري است نه اضطراري، زيرا تنها درآمد سالانه شان ازفدك بيش از 80 هزار دينار بود. اما تمام آن را در راه مردم صرف مي كردند نه زندگي شخصي خودشان.

علي عليه‌السلام به وجود فاطمه (س) فخر مي كرد و مي فرمود: من به فاطمه (س) افتخار مي كنم و به پدرش رسول خدا كه فاطمه را به همسري من و مادر فرزندان من درآورده است.

روزي پيامبر صلي‌الله عليه و آله وسلم به خانه فاطمه وارد شد. ديد علي عليه‌السلام و فاطمه (س) سرگرم آسياب كردن جو يا گندم هستند. خطاب به آنها فرمود: كدام خسته تريد؟ برخيزيد من به جاي شما آسياب كنم. علي عليه‌السلام عرض كرد: فاطمه (س) از من خسته تر است. پيامبر صلي‌الله عليه و آله وسلم فرمود: دخترم برخيز، آن گاه خود به جاي او نشست و با علي عليه‌السلام سرگرم آسياب كردن شد. (3)

دفاع حضرت فاطمه (س) از وجود مبارك اميرالمومنين عليه‌السلام دفاع از حريم ولايت بود كه مهمترين رسالت خود را نشان دادند و نه تنها دفاع از همسر نبود، بلكه دفاع از شيعه و پيروي از رهبر و مقتداي خويش بود.

آري حضرت زهرا (س) وظيفه اش چنين ايجاب مي كرد كه از حريم ولايت دفاع كند، گرچه به كشتن و از دست دادن جان او انجامد.

مادري نمونه:

يك روز بلال ديرتر از وقت معمول به نماز صبح حاضر شد. رسول خدا صلي‌الله عليه و آله وسلم علت را جويا شد، عرض كرد: وقتي به مسجدي آمدم از منزل فاطمه عبور كردم ديدم مشغول آسياب كردن است و بچه اش هم گريه مي كند، عرض كردم: اي دختر پيامبر، يكي از كارهايت را به من واگذار تا شما را كمك كنم. فرمود: بچه‌داري از من بهتر ساخته است، اگر ميل داري در آسياب كردن كمك كن. من آسياب را برعهده گرفتم، از اين جهت ديرتر به مسجد آمدم. پيامبر صلي‌الله عليه و آله وسلم فرود: به فاطمه (س) مهرباني كردي، خدا به حق به تو مهرباني خواهد كرد. در روايات آمده است كه حضرت فاطمه(س) با فرزندانش بازي مي كرد. در يكي از بازيها امام حسن عليه‌السلام را به هوا مي انداخت بغل مي كرد در آغوش مي فشرد و غرق بوسه اش مي كرد و برايش شعر مي خواند.

عبادت و بندگي فاطمه (س)

از رسول خدا نقل شده : دخترم فاطمه در محراب عبادت مي ايستد، در حالي كه هفتاد هزار فرشته مقرب به وي سلام مي كنند، و همانطور كه فرشتگان مريم را مورد خطاب قرار مي دادند او را نيز مورد خطاب قرار داده و مي گويند: «ان الله اصطفاك و طهرك و اصطفاك علي نساء العالمين.» (5) همانا خداوند تو را برگزيده و پاكيزه گردانيد و در ميان زنان جهان تو را برتري داد. (6) سيده النساء بودن آن حضرت چنان مشهور و معروف بود كه هيچ مسلماني توانايي انكار آن را نداشت، از اين رو امامان معصوم عليه‌السلام و پيروان آنها، در موارد گوناگون از اين موضوع بهره مي جستند و از آن براي اثبات حقانيت اهل بيت عليه‌السلام استفاده مي كردند و مخالفان هم توانايي انكار آنرا نداشتند. «تمام حركات و سكنات حضرت فاطمه (س) در محضر خداوند عبادت بوده است، او در سراسر عصر پربركت خود جز آنچه پسنديده خدا بود انجام نداد و جز آنچه زماني حق بود نگفت، يكي از گنجينه هاي ولايت. مصحف حضرت فاطمه (س) است كه از جمله فضايل و امتيازات خاص ايشان به شمار مي رود. مصحف از جمع صحيفه به معناي نوشته شده آمده است مصحف كتابي  عظيم است كه شامل اخبار و اطلاعاتي از آينده و جهان تا روز قيامت مي باشد. از امام صادق عليه‌السلام پرسيدند كه مصحف چيست؟ فرمودند: «مصحف كتابي است كه بواسطه پيك وحي (جبرائيل) به فاطمه داده مي شد و حضرت امير عليه‌السلام آن را نوشته محتوايش در مورد اخبار غيبي و سرنوشت فرزندان فاطمه است و اتفاقاتي كه پادشاهان و امرا در دنيا انجام مي دهند. اين كتاب از نظر حجم، 3 برابر قرآن است ولي چيزي درباره قرآن و يا احكام حلال و حرام ندارد، بلكه آينده تاريخ را تا روز رستاخيز ترسيم كرده است.» ابوبصير از امام صادق عليه‌السلام در مورد مصحف حضرت فاطمه سوال نمود، آن حضرت در جواب او فرمودند: مصحف فاطمه (س) سه برابر قرآن موجود است ولكن در يك حرف نيز مشابهت ندارد.

در مصحف فاطمه (س) چيزي از حلال و حرام نيست؛ ولي حوادث و اتفاقات روزگار در آن آمده است. (8) و اين مصحف بعد از رحلت رسول اكرم صلي‌الله عليه و آله وسلم بوده است. از امام صادق عليه‌السلام روايت شده است كه مي فرمايند: در مصحف فاطمه چيزي از آيات قرآن نيست؛ زيرا آن مصحفي است كه بعد از فوت پدرش به او داده شده است. (9)

عبادت زهرا (س) تنها مختص به خود نبود، بلكه آموزش و بندگي او شامل خانواده اش مي شد. در روايتي اميرمومنان علي عليه‌السلام فرمودند: شب قدر را در دهه آخر ماه مبارك رمضان بجوييد. چون دهه آخر ماه رمضان فرا مي رسيد، پيامبر بستر را نمي‌گسترد و كمر همت را براي عبادت مي بست و چون شب بيست و سوم فرا مي رسيد، خانواده اش را بيدار مي كرد و (هرگاه خوابش مي گرفت) به صورتشان آب مي پاشيد و زهرا (س) در اين شب نمي گذاشت هيچ يك از افراد خانواده اش به خواب روند و آنان را با خوراندن غذاي كمتر براي اين شب زنده داري آماده مي كرد.

تشويق به دانش آموزي

امام حسن مجتبي عليه‌السلام هفت ساله بود كه در جلسات رسول خدا شركت مي جست و آنچه را از وحي بيان مي كرد به خاطر مي‌سپرد آنگاه به حضور مادر مي آمد و آنچه را به خاطر سپرده بود براي مادر بازگو مي نمود. چون اميرالمومنين عليه‌السلام به خانه مي آمد مي ديد فاطمه از آنچه امروز به پيامبر صلي‌الله عليه و آله وسلم وحي شده است و آن را در مسجد بازگفته است باخبر است. شگفت زده مي پرسيد: از كجا اين مطلب را مي دانستي، با اينكه در جلسات رسول خدا صلي‌الله عليه و آله وسلم حضور نداشتي؟ فاطمه زهرا (س) مي فرمود: حسن برايم نقل مي كند.

آماده سازي براي جهاد

آن گاه كه همه راههاي مبارزه را بروي فاطمه (س) بستند او با مبارزه منفي با اظهار ناراحتي از وضعيت موجود به بهترين وجه پرده تزوير حكومت غاصبانه را دريد و نارضايتي خاندان پيامبر را بارها اعلام نمود. در اين مبارزه نيز كودكان خود را به همراه مي برد.

فاطمه (س) براي اعتراض به غضب فدك، اين ارث خانوادگي و به حق خود، و آشكار ساختن چهره سلطه غاصبانه حكومت به مسجد رفت و با خطبه اي شگفت به دفاع از حق خويشتن و حق ولايت پرداخت، آنگونه كه همه حاضران را به گريه واداشت. و عجب اينكه دختر خود زينب را به همراه برد و آن هنگام خطبه را به تمام و كمال بر آيندگان ضبط كرده و نقل فرمود.

نتيجه:

سخن گفتن از فضايل، تربيت و ... كه در سيره معصومين عليه‌السلام مي توان شناخت و از آنها بعنوان الگو پيروي كرد، هرچند ما را به راه و روش زندگي آن عزيزان آشنا مي‌كند، ولي سخت است و دشوار براي كسانيكه بخواهند همانند آن بزرگواران زندگي كنند. براستي كه هركس زهراي اطهر (س) را بشناسد، شب قدر را شناخته است. و به فرموده قرآن حكيم: همانا كوثر را به تو اعطا كرده ايم پس براي پروردگارت نماز بخوان و قرباني كن. سوره مباركه كوثر/12

رسول گرامي اسلام مي فرمايند: محبت فاطمه (س) درصدمورد پرمخاطره سود مي بخشد كه آسانترين آنها دم مرگ، قبر، محشر، صراط و به هنگام حساب و كتاب است.

اميرالمومنين علي عليه‌السلام نيز مي فرمايند: خداي عز و جل غضب مي كند به غضب فاطمه و خشنود مي شود به خشنودي فاطمه. در كلامي حضرت مي فرمايند: وقتي به خانه آمدم و به زهرا نگاه مي كردم تمام رنج و اندوهم برطرف مي شد. (10)

حضرت زهرا (س) الگواي مناسب است براي تمام زنان و حضرت علي عليه‌السلام نيز الگويي براي مردان نگاهي به زندگاني ائمه عليه‌السلام بيانگر سلوك رفتار آن ها در زندگاني خود و جامعه مي باشد.

فاطمه (س) در مدت كمي كه در خانه علي عليه‌السلام زندگي كرد، دقيقه اي از اين جهاد مقدس را از همسرداري غفلت نكرد، و  وقتي اين مطلب را در نظر بگيريم كه زندگي زناشويي فاطمه كه توام با بچه داري هم بود با سخت‌ترين دوران تاريخ اسلام و مسلمين شروع شد به عظمت زهراي مرضيه (س) و جهادي كه در اين راه انجام داد بخوبي پي خواهيم برد.

اسلام تازه به مدينه آمده بود و خاندان پيغمبر صلي‌الله عليه و آله وسلم از جمله علي عليه‌السلام و فاطمه (س) از جمله زنان و مردان مهاجري بودند كه از مكه به مدينه هجرت كرده و خانه و ملك و كسب و كار معيني نداشتن كه از طريق آن امرار معاش كنند و آسايش و امنيتي نيز نداشتند. و براي مبارزه با شرك و بت پرستي و پايه گذاري مرام توحيد ناچار بودند هرروز به سويي بروند و با دشمنان سرسختي كه از هرسو مسلمانان را احاطه كرده و مي خواستند، اين نداي مقدس را خاموش كنند بجنگند. مجاهد و سپهسالار جبهه ها علي عليه‌السلام بود و بانوي خانه و همسر نمونه زهرا (س). حضرت شان و مقام خود و خاندان خود را از قرآن گرفته و دستور و وحي خداوند، سوره كوثر و همينطور آيات سوره هل اتي ...

خود فاطمه (س) خود را چنين معرفي مي نمايد: هان اي مردم. من فاطمه ام، پدرم محمد است، در آغاز و فرجام سخنانم مي گويم. هرگز سخن ناراست نگويم و هرگز راه خطا نپويم.

و در پايان اين مقاله و سخن و نوشتار را با حديثي از خود حضرت زهراي اطهر (س) به پايان مي رسانيم.

«من اصعد الي الله عزوجل خالص عباده اهبط الله له افضل مصلحته.» هركس عبادت پاك و خالص خود را به مقام رفيع خداوند فرستد، خداوند هم عاليترين مصلحت را براي او نازل خواهد نمود. (11)

پاورقي:

1- فرازهايي از زندگاني حضرت فاطمه زهرا و زينب كبري، حجه الاسلام سيدهاشم رسولي محلاتي.

2- بحارالانوار، علامه مجلسي، ج 43، ص 81

3- همان. ص 5

4- بحارالانوار، علامه مجلسي، ج 43، ص 286

5- سوره آل عمران/42

6- بحارالانوار، علامه مجلسي، ج 43، ص 24، حديث

7- نگاهي به زندگاني حضرت زهرا، محمدمهدي اشتهاردي

8- تحليل سيره فاطمه زهرا (س)، علي اكبر بابازاده

9- اصول كافي، ج 1، ص 239

10- نقل از مناقب خوارزمي، ص 256

11- فاطمه الزهرا، ص 273

 

يكشنبه 27 خرداد 1386 - 15:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری