سه‌شنبه 1 بهمن 1398 - 12:18
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

حجت الاسلام كاظم لطفيان

 

ابزارهاي نوين ارتباطي ، فرصت يا تهديد؟

 

نگرشي برپديده پيام کوتاه يا  sms

بشر در گذر تاريخ براي ايجاد ارتباط با دوردستان خويش راه هاي زيادي را سپري کرده است. روزگاري  براي ارسال پيام از پاي کبوتران و روزي نيز از چاپار و امروز  پديده هاي مدرن ارتباطي جايگزين همه ابزار پيشين شده است. فرق ديروز و امروز در اين است که ديروز مدت زمان زيادي براي رسيدن پيام صرف مي شد و از سوي ديگر شمار دريافت کنندگان آن نيز بسيار محدود بود. در يک کشور که به وسيله چاپار پيام حکومت انتقال داده مي شد، ماه ها طول مي کشيد تا خبربه گونه سراسري  منتشر شود، اما اکنون حجم فراوان اطلاعات با سرعت و دقت بسيار بالا و فراگيري جهاني سمت و سوي زندگي بشر را دستخوش دگرگوني کرده است.

بشر ديروز نمي دانست روزگاري خواهدآمد که ابزار ساخته دست آدمي زندگي سنتي و آرام وي را متحول ساخته و سواد رسانه اي جايگزين سواد خواندن و نوشتن خواهد شد، تا بدان جا که مديريت عصر آينده به دست فضاي مجازي سپرده شود و در پرتو آن دهکدهء جهاني تأسيس گردد.

نبود امکان لازم در جوامع امروزي براي رويارويي مستقيم و عقده گشايي ها در زمينه هاي مختلف و نيز درد سرهايي که اينگونه رويارويي دارد، آنان را به سمت دنياي ارتباطات مجازي رهنمون ساخته است.

در اين فضاي جادويي ابزار هاي گوناگون با کارکردهاي متفاوت  به کار گرفته شد؛ بشر به سرعت پله ها ي رسيدن به اين دهکده را پيمود تا بدانجا که به الگوهاي جديد ارتباطي دست يافت و فضاي مجازي ايجاد شده  سرشار از اطلاعات، جهاني بي انتها را فراروي بشر قرار داد.

حال اين  بزرگراه  اطلاعاتي پايان ناپذير هم فرصتي براي تمدن ها و فرهنگ هاست و هم مي تواند تهديدي براي آن باشد.

يکي از  از اين ابزارها   که به سرعت در حال گسترش است، پديده استفاده از تلفن همراه است که در مدتي بسيار کوتاه به گونه اي اعجاب انگيز فراگيرشد. ايرانيان در بهره گيري از اين فناوري کمي ديرتر از جامعه جهاني يعني سال 1373برخوردار و آن را به سرعت  جايگزين شيوه هاي ارتباطي پيشين  نمودند، به گونه اي که  در کمتر از يک دهه ميزان استفاده از آن 850 برابر گرديد!  امروز افرادي که استفاده از تلفن همراه را براي خويش رؤيا  و يا هزينه براي آن  را ولخرجي مي دانستند نيز در مسير جريان اين حرکت عظيم قرار گرفته اند.

اين رشد فزاينده که تا حدودي زاييده مسايل و نيازهاي اجتماعي بشر  است، علاوه بر ارتباط صوتي، کارکرد ارتباط نوشتاري نيز به خود گرفت و جايگاه آن را پيچيده تر کرد.

 امروزه پيام کوتاه يا همانsms  که به راحتي در اختيار بيشتر اعضاي جامعه قرار دارد، يکي ازجديد ترين شيوه هاي ارتباطي و تأثير گذار در دنياي  امروز است.

 از تولد اين فناوري در ايران حدود 5 سال  مي گذرد و هم اکنون نيز به عنوان يکي از تاثيرگذارترين وسايل ارتباط جمعي و يکي از سرگرمي هاي امروز جامعه ايران به شمار مي رود.

همان گونه که پيش تر گفته شد  ايران در بهره گيري از اين فناوري از دنيا عقب تر است اما حجم تبادل اطلاعات از اين راه خيره کننده است. به گونه اي که گفته مي شود در نوروز سال گذشته بيش از 170 ميليون بار زنگ گوشي هاي تلفن همراه ايرانيان را به صدا در آورد!

در گونه شناسي اين پديده مدرن در ايران ديدگاههاي گوناگوني وجود دارد . به راستي ره آورد آن چييست ؟   

 نگاه خوش بينانه همان است که بگوييم ابزاري  براي تبادل پيام هاي تجاري، تبليغاتي، عاطفي، مذهبي، اخلاقي و  ... است. اما اين نگاه زماني بدبينانه مي شودکه اين وسيله تبديل به ابزاري براي انتقال پيامهاي خرافي، ضد اخلاقي و ... مي گردد.

در کشور ما  با توجه به نگرش هاي  افراطي از اينگونه پديده ها گاهي کارکرد اصلي  پيام کوتاه که به منظور بهره وري در وقت و هزينه فراهم گشته، به فراموشي سپرده شده و کارکرد ثانويه جايگزين آن مي شود.

در نگاه خوش بينانه به موضوع، از حجم فراوان پيام کوتاه در ايام ويژه اي که جنبه مذهبي دارد نيز ميتوان اميدوار بود که ميزان عشق و علاقه مردم به مذهب افزايش يافته است. اگر اين فناوري راهي براي انتقال پيام هاي قرآني، اخلاقي، وصيت نامه شهدا و... باشد، بالندگي فرهنگي در انتظار ماست، اما چنان چه اين سامانه بستري براي انتقال خرافات، فکاهيات و... تبديل شود ، ره آورد آن  چيزي جز واپسگرايي در حوزه فرهنگ نخواهد بود.

خبرگزاري مهر از قول يکي از کارشناسان گزارش مي دهد: 90 درصد از پيام هاي کوتاه، غير اخلاقي است! و درصد بالايي از مردم به دليل استفاده نادرست از اين فناوري دچار بدبيني و حالات عصبي شده اند و به طور حتم اثرات آن در آينده اي نزديک در حد بالايي افزايش خواهد يافت، بنا براين بايد تدبيري انديشيده شود...

آيا در صورتي که تدبيري درست انديشيده نشود، ميزان آسيب پذيري افراد بويژه  بانوان  را بالا نخواهد برد؟ اگر اين پديده به ابزاري براي تحقير اقوام و شايعه سازي و نيز استحاله ارزش ها تبديل شود، چه خواهد شد؟  چگونه مي توان از  معضل هاي اجتماعي و  فروپاشي خانواده هايي که ديوار اعتماد و خوش بيني آنان با استفاده از اين پديده ها از بين رفته است، پيش گيري نمود؟

مگر نه اين است که خط فارسي ميراث پرافتخار فرهنگ ايرانيان است ، چرا بايد  خط لاتين مبناي استفاده در پيام کوتاه باشد؟ آيا عجيب نيست که اگر کسي بخواهد از خط زيباي فارسي استفاده نمايد ، علاوه بر اين که گاهي اوقات امکان پذير نيست ، هزينه کاربران  افزايش چشمگيري مي يابد !  به راستي چرا خط رسمي کشور اين چنين مظلوم واقع شده است؟

از آن جا که ميان پديده هاي فرهنگي که جنبه ارزشي دارند، فاصله اي وجود دارد و اين پديده نيز در مسير حرکت خويش روز به روز رو به پيشرفت است، زمينه اي براي روي کارآمدن پيام هاي ضد ارزشي به وجود مي آيد. اين ابزار به قدري داراي اهميت شده است که حتي رسانه هاي مکتوب نيز براي جذب مشتري براي آنان اس ام اس هديه مي کنند.

متأسفانه محتواي اينها هم گاهي پيامهاي مثبت و منفي در بردارد. به عنوان نمونه در يکي از نشريات که به عنوان هفته نامه در بسياري از نقاط کشور منتشر مي شود، ستوني  را به عنوان "مطالب جالب، جک و اس ام اس روز" به خوانندگان ارايه  مي نمايد که در يکي از شماره هاي آن به شخصيت يکي از پيامبران بزرگ الهي توهين شده وقلم را شرمگين از نوشتن آن نموده است. آيا مي توان به بهانه شاد کردن و سرگرمي، ارزشهاي ديني را نشانه رفت؟ امروز سوژه ها بهانه اي شده است براي اينکه عده اي مقدسات را  در ديدگان مردم کم اهميت جلوه دهند!

هنگامي که جامعه در برابر اين هنجارشکني ها لب فرو بندد، ساير رسانه ها نيز به سرعت اينگونه هنجارشکني ها را دنبال خواهند کرد.

جنبه هاي طنزو سرگرمي در اين پديده ها تا آن جا ما را گرفتار نموده که دستورات ديني را  فراموش کرده ايم ،مگر نه اين است که خداوند متعال مي فرمايد : يا ايهاالذين آمنوا لا يسخر قوم من قوم عسي ان يکونوا خيرا منهم و لا نساء من نساء عسي ان يکن خيرا منهن ولا تلمزوا انفسکم و لا تنابزوا بالالقاب بئس الاثم الفسوق (1)

اي کساني که ايمان آورده ايد! نبايد گروهي ازمردان  شما گروه ديگر را مسخره کنند، شايد آنها از اينها بهتر باشند ،  و نه زناني زنان ديگر را ، شايد آنان بهتر از اينان باشند ، و يکديگر را مورد طعن و عيبجويي قرار ندهيد و با القاب زشت و ناپسند يکديگر را ياد نکنيد، بسيار بد است بر کسي پس از ايمان نام کفر آميز را بگذاريد ، و آنها که توبه نکنند، ظالم و ستمگرند.

آيا از خود پرسيده ايم اگر پديده- mms - ام ام اس که در آن مي توان تصاوير را انتقال داد، فراگير شود چه اتفاقي خواهد افتاد؟ همانگونه که اکنون به کمک لوح فشرده ، حافظه هاي جانبي ،  بلوتوث و يا مادون قرمز امکان انتقال فيلم و تصوير وجود دارد ، و بسياري از اسرار زندگي افراد به سرعت فزاينده اي از اين طريق انتقال مي يابد ، در صورتي که ام ام اس شبکه تلفن همراه فعال شود، چگونه مديريت شود تا نگراني ها به حداقل رسد؟

اميد است با روشن بيني همه کاربران عزيز تلفن همراه کارکرد اصلي پيام کوتاه همان گونه که از نام آن پيداست فراگير شود.

1- سوره حجرات، آيه 11

 

شنبه 26 خرداد 1386 - 9:25


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری