سه‌شنبه 29 مرداد 1398 - 4:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

ويژه نامه

 

ليلا حاج مهدي تاجر

 

سيره نبوي

 

نام كتاب: سيره نبوي، منطق عملي
مؤلف: مصطفي دلشاد تهراني
ناشر: نشر دريا، تهران، سال 1385

خلاصه كتاب: واژه سيره اسم مصدر از سير است که بر گذشتن و حرکت کردن دلالت مي‌کند. سيره آن حالتي‌ است که انسان دارد و به معناي سنت‌، روش‌، مذهب، طريقه و راه و رسم مي‌باشد.1

سيره در واقع اصولي‌ است پايدار که تعيين‌کننده سبک و سياق رفتار در حوزه‌اي معين باشد. به عبارت ديگر سيره «منطق عملي» است، و سيره‌شناسي به معناي رفتارشناسي است و در واقع شناخت اصول و روش‌هايي است که يک فرد در رفتار و کردار خود دارد.2

بايد توجه داشت که از ديرباز، سيره هنگامي که به عنوان يک رشته از مباحث تاريخي، موضوع بحث مورخان قرار مي‌گرفت، آن چيزي را که بايد در بر مي‌گرفت، شامل نمي‌گشت. بدين معنا که واژه سيره که در مفهوم اصطلاحي آن و به عنوان شرح احوال و تاريخ زندگي پيامبر شکل گرفت و همچنان باقي ماند، به عنوان رفتارشناسي و روش‌شناسي مورد عنايت جدي قرار نگرفت و اکثر محققان و سيره‌نويسان به صرف نوشتن و شرح رفتار پيامبر و وقايع زندگي رسول خدا قناعت نموده‌اند: حوادث پيش از بعثت، بعثت و حوادث پس از آن و جنگ‌هاي پيامبر.3

در اسلام اصولي محکم مانند اصولي برهاني در وجوه مختلف رفتاري وجود دارد؛ رفتار فردي، اجتماعي، خانوادگي، مديريتي و... . در واقع اسلام در همه اين وجوه داراي سيره است؛ سبک مخصوص به خود را دارد و اين سيره‌ها نيز اصولي پابرجا و با‌ثبات و مستحکم دارند.

در اسلام، پيامبر براي مسلمانان منبع، معدن و مرکزي است که مي‌توانند کليه اعمال، رفتار و وظايف خود را از آن استخراج کنند و خود را در همه امور با آن حضرت منطبق سازند و اين امري ثابت و هميشگي است‌.

يکي از احکام رسالت آن حضرت و ايمان مسلمانان آن است که ايشا‌ن به وي تأسي کنند، هم به گفتارش و هم به رفتارش. در آيه 21 سوره احزاب پيامبر اکرم يک اسوه حسنه معرفي مي‌شود:4

«هر آينه شما را در [‌خصلت‌ها و روش‌] رسول خدا نمونه و سرمشقي نيکو و پسنديده است، براي کسي که به خدا و روز بازپسين ايمان دارد و خداي را بسيار ياد مي‌کند.»

و اين در واقع بيان بزرگ‌ترين تفاوت ميان مکتب انبيا و غير آن است، زيرا مکتب انبيا از خصوصيت عملي بودن و به عينيت توجه داشتن برخوردار است. در مکتب انبيا نمونه‌اي براي پيروي عملي ارائه مي‌شود. اين موضوع در دين اسلام شاخص‌تر و جدي‌تر مطرح است، زيرا اسلام آخرين دين الهي است و لازم است نمونه‌اي تمام‌عيار و قابل پيروي براي همه زمان‌ها و در هر اوضاع و احوالي وجود داشته باشد.5 بنابراين آنچه مقبول و مطلوب نظام دين است عمل ايماني است و عمل ايماني نيازمند ميزان‌ها و ملاک‌هاي عملي است. سيره، ارائه اين ميزان‌ها و ملاک‌هاست.6

انساني که فاقد اين ميزان و ملاک‌هاي حق است نمي‌تواند حرمت حق را حفظ کند و در مسيرکمال گام زند. سيره انبيا سيره تربيت عملي انسان است. آنان با عمل خود انسان را تربيت کرده‌اند‌ و با ارائه نمونه‌اي تمام‌عيار و عامل به علم، دل‌ها را از محبت خويش پر کرده‌اند تا انسان‌ها با پيروي از سيره عملي آنان در مسير کمال قرار گيرند و از تنگناي زمين به بلنداي آسمان رسند.

اين کتاب خلاصه‌اي از مجموعه سه دفتري سيره فردي، اجتماعي، مديريتي است و در آن به تشريح سيره نبوي (‌منطق عملي‌) که مجموعه‌اصولي‌ است راهنما و برگرفته از قرآن کريم و راه و رسم پيامبر اکرم‌(ص)، مي‌پردازد؛ اصولي که قواعدي است کلي که جهت زندگي را در وجوه مختلف فردي، اجتماعي، مديريتي، خانوادگي، سياسي، نظامي و اقتصادي مشخص مي‌کند.

دفتر اول، سيره فردي‌

شامل: اصل حفظ حدود‌الله، اصل کيفيت استخدام وسيله، اصل اعتدال، اصل زهد، اصل ساده‌زيستي، اصل تفکر و تدبر، اصل حريت، اصل استقلال، اصل عزت‌، اصل عدم تکلف، اصل نظم و انضباط، اصل صبر و استقامت.

دفتر دوم، سيره اجتماعي

شامل: اصل رفق و مدارا، اصل تکريم، اصل عدم مداهنه، اصل عدم استرحام، اصل عدم انظلام، اصل عدالت اجتماعي، اصل شورا، اصل اهتمام براي مستضعفان، اصل مقابله با مستکبران، اصل مساوات، اصل اخوت، اصل تعاون، تکافل و مواسات‌.

دفتر سوم، سيره مديريتي

پايان

در انتها منابع و مآخذ کتاب بر اساس حروف الفبا آورده شده است، که با بررسي آن متوجه مي‌شويم نويسنده از مجموع 405 منبع فارسي، انگليسي و عربي در تهيه کتاب استفاده کرده است.

پي‌نوشت‌ها:

1- دلشاد تهراني، مصطفي، سيره نبوي، ص39.
2- همان، ص 39.
2- همان، ص 38.
4- همان، ص 25
5- همان، ص 26.
6- همان، ص 31 .

 

 

دوشنبه 20 فروردين 1386 - 13:26


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری