جمعه 29 شهريور 1398 - 12:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

ويژه نامه

 

ليلا حاج مهدي تاجر

 

بعثت‌نامه

 

نام كتاب: بعثت‌نامه (مجموعه مقاله‌ها)
گردآورنده: محمد رصافي
ناشر: انتشارات صبح صادق، قم، سال 1383
تعداد صفحه‌ها: 332

کتاب بعثت‌نامه مجموعه مقالاتي است که در سه بخش ترويجي، ادبي و پژوهشي دسته‌بندي شده است. ترتيب مقالات نيز عمدتاً بر اساس تاريخ نشر آن در مجلات و يا مجموعه‌هاست و ارتباطي به موضوعات ندارد، اگرچه گردآورنده در برخي موارد به تناسب موضوعات نيز جا‌به‌جا‌يي‌هايي انجام داده است. اين مجموعه مقالات حول محور نبوت و بعثت پيامبر اکرم(ص) گردآوري شده است. در ادامه ضمن ذکر عناوين مقالات به محل چاپ و تاريخچه آن‌ها اشاره مي‌گردد.

مقالات ترويجي

1. آغاز يک جنبش خدايي، پايان همه جنبش‌ها: اين مقاله ترجمه سخنراني سيد جواد شهرستاني به زبان عربي است که به مناسبت بعثت در تير ماه سال 1324 هجري شمسي از راديو تهران پخش شده است و توسط حاج مهدي سراج انصاري ترجمه شده و در مجله آيين اسلام‌، سال دوم، شماره هاي 67،69 و70 به چاپ رسيده است‌.

2. بعثت محمدي(ص) جهانيان را به حيرت آورده: اين مقاله در مجله آيين اسلام‌، سال دوم،‌ شماره 15‌، پانزدهم تيرماه 1324 چاپ شده است و توسط نصرت‌الله نورياني نوشته شده است.

3. آغاز آخرين نهضت ديني از دامنه کوه حرا: مقاله توسط نصرت‌الله نورياني نوشته شده است و در مجله آيين اسلام‌، سال سوم، شماره پانزدهم، 7تيرماه 1325 چاپ شده است.

4. بيست و هفتم رجب: نوشته سيد غلامرضا سعيدي، در تيرماه 1324 در آيين اسلام سال دوم شماره 15 به چاپ رسيده است.

5. بعثت پيغمبر اسلام، خورشيد سعادتي بود که از کوه حرا بر روي بشر طلوع نمود: چاپ در آيين اسلام، سال چهارم. نويسنده مقاله مشخص نيست.

6. مبعث روز انقلاب فکري و اخلاقي: نويسنده مقاله سيد محمود طالقاني مي‌باشد که اين مقاله در سال 1339 در يکي از نشريات اسلامي منتشر شد و در سال 1377 توسط انتشارات قلم تحت عنوان «مناره‌اي در کوير»، مجموعه مقالات آيت‌الله طالقاني چاپ شد. آيت‌الله طالقاني عيد مبعث را نخستين عيد مسلمانان و عيد جهانيان دانسته و با بررسي محيط اعتقادي و اجتماعي عرب پيش از بعثت و همچنين بررسي محيط اجتماعي و اعتقادي جهان پيش از بعثت و براساس خطبه دوم نهج‌البلاغه که اوضاع پيش از بعثت را بيان مي‌کند، نشو و نماي رسول اکرم‌(ص) را در چنين وضع وحشتناکي که راه نجات بر روي همه بسته شده بود، ياد‌آور شده و اذعان مي‌دارد که روح مقدس خاتم‌الانبيا پرتوي بود که از عالم ربوبي منفصل شد و به شکل بشري در آمد تا بشر را براي فراگرفتن انوار ربوبي و فيض الهي از هر جهت مستعد سازد. به اين ترتيب وحي و پرتوي از غار حرا آغاز مي‌گردد. اين آيات نخستين بود که دستور نهضت اصلاحي را داد و اولين دستور نهضت، ايمان و علم و قلم بود. در ادامه به اهميت قلم اشاره مي‌شود که اين قدرت قلم است که حافظ روح تمدن‌ها و افکار و خزينه‌دار عالم است و به واسطه قلم است که شرق و غرب عالم با هم مربوط مي‌شوند. در پايان اين مقاله به اهل قلم توصيه مي‌شود که اين نعمت قلم براي تعليم و تربيت مردم و دفع ظلم و تشويق از کارهاي نيک و انتقاد از بدي‌هاست. به زعم ايشان هيچ مسئوليتي سنگين‌تر از اين تصور نمي‌شود.

7. مبحث بعثت رسول اکرم(ص): برگرفته از مبعث و غدير، و آخرين پيام در قرآن از جلال‌الدين همايي و استاد نيري، انتشارات نور فاطمه، صفحات 4تا29

در اين مقاله استاد همايي با استفاده از آيات قرآن و مثنوي مولوي به توصيف و تشريح تاريخ صدر اسلام و واقعه بعثت مي‌پردازد، و اسلام را متعلق به تمام بشريت مي‌داند، و عنوان مي‌کند که شريعت اسلام فقط مخصوص يک قوم و نژاد به‌خصوص نيست، و معجزه پيامبر اسلام آن بود که در ميان قوم وحشي و عرب جاهلي قيام کرد و آنها را چنان تربيت کرد که به سروري و پادشاهي عالم رسيدند.

8. جهان آماده تحول است: مقالاتي از دوران خفقان، محمد جواد باهنر، دفتر انتشارات اسلامي،ص68 الي 87.

9. گوشه‌اي از اخلاق محمد(ص): محمد خاتم پيامبران، حاج سيد ابوالفضل مجتهد زنجاني، جلد اول انتشارات حسينيه ارشاد، 1363، ص373 الي 414. مقاله به تاريخ زندگي پيامبر و اخلاق آن حضرت با استناد به حدود يکصد و هفت منبع فارسي و عربي مي‌پردازد.

10. بعثت، تحولي عميق در گستره زمين، ديدگاه‌هاي حضرت امام خميني(ره) درباره اهداف و انگيزه‌هاي بعثت: روزنامه جمهوري اسلامي، پنجشنبه 13 آبان 1378،ص12. در اين مقاله حضرت امام‌(ره) به تشريح تحول عميق و بنيادين در ارواح و نفوس مردم ناشي از بعثت رسول گرامي، و مواجهه اين تحول مبارک با موانع و فراز و نشيب‌هاي گوناگون از جمله عناد و ستيز قدرت‌هاي فسادطلب و ظلم‌گستر، و صلابت و استقامت رسول اکرم در اين راه مي‌پردازد.

11. نخستين شعاع وحي: مکتب اسلام، سال پنجم 1340، جعفر سبحاني تبريزي، ص18 الي 21.

12. بعثت، طلوع وحي بر فراز حراء: مجله اسوه، سال ششم، مهرماه 1382،ص 3الي6، مهدي پيشوايي.

13. مبعث رسول اکرم(ص)، نامه آستان قدس، اسفند1347، شماره‌هاي 29 و 30، ص 26الي29، از سيره ابن‌هشام، ترجمه ميرزا آقاي رضوي‌. به داستان بعثت در سيره ابن‌هشام (‌جزء اول، چاپ مصر، ص251) مي‌پردازد.

14. سه نهضت اسلامي: بعثت رسول اکرم‌(ص)، انقلاب اسلامي، قيام مهدي‌(عج). مشکات، زمستان 1372، ص4-26، محمد واعظ‌زاده خراساني‌. مقاله به مشابهت‌ها و افتراق ميان سه نهضت انقلابي فوق مي‌پردازد، و آنها را با يکديگر مقايسه مي‌کند.

15. نسبت عاشورا با بعثت: مجموعه مقالات کنگره بين‌المللي امام خميني(ره) و فرهنگ عاشورا، جلد سوم ص269، مقصود فراستخواه. نويسنده با استناد به منابع مختلف به تشريح نشأت گرفتن نهضت امام حسين‌(ع) از نهضت توحيدي رسول خدا و مقايسه و تأمل در مطالبات نهضت پيامبر و نهضت حسيني مي‌پردازد.

16. بعثت و اهداف آن: حسين علوي‌مهر، مجله فرهنگ و کوثر، سال چهارم، آبان 1379، ص4الي89.

17. سفير آفتاب عيد مبعث: اصغر عرفان، گلبرگ، ماهنامه مرکز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما، ‌مهرماه 1382، شماره 43، ص 25الي41.

مقالات و قطعه‌هاي ادبي

1. هنگامه بعثت: پنج مقاله، فخرالدين حجازي، موسسه انتشارات بعثت، ص3-17.

2. طلوع محمد: مهدي سهيلي، درس‌هايي از مکتب اسلام، سال يازدهم(1349)، ص10 و 11.

3. محمد مي‌آيد از غار حرا... از سوي خدا... مي‌آيد: جواد محدثي، پيام انقلاب، ارديبهشت 1361.

4. حرا، غرفه‌اي از بهشت: رضا بابايي، روزنامه اطلاعات، دوشنبه 25 آبان 1377، در قسمت ضميمه، ص4.

5. في مبعث سيد المرسلين: محمد حسين [غروي] اصفهاني، مشهور به کمپاني، مجله آيين اسلام، سال سوم، شماره 15، 7 تيرماه 1325.

6. آفتاب نبوت: محمد حسين شهريار، پيام انقلاب، فروردين 1366، ص‌61.

7. به مناسبت عيد مبعث: ابوالقاسم حالت، مجله آيين اسلام، سال اول، شماره 19، تيرماه 1323.

مقالات پژوهشي

1. بعثت رسول اکرم‌(ص): کاظم مدير‌شانه‌چي، پژوهشي درباره حديث و فقه (‌مصاحبه و مجموعه مقالات‌)، دانشگاه فردوسي مشهد، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1380، ص 93 الي 107؛ همچنين نامه آستان قدس، اسفند 1347، ص13 الي 25.

2. داستان بعثت رسول خدا و کيفيت آن از نظر روايات اهل سنت: رسولي محلاتي، مجله پاسدار اسلام، سال پنجم (1365)، ص58 الي 60. نويسنده مقاله ابتدا به حديثي در خصوص داستان کيفيت بعثت که نقل از عايشه است، و بزرگان اهل سنت مانند بخاري و مسلم و ابن‌هشام آن را صحيح‌ترين روايت در باب وحي مي‌دانند اشاره نموده، سپس برروي سند و متن حديث و خدشه‌دار بودن آنها ‌بحث نموده و ايرادات جدي در متن حديث را مطرح مي‌سازد و اين حديث را به طور کامل مردود مي‌داند.

3. بعثت پيامبر در تاريخ طبري: سيد ابراهيم سيد علوي، کيهان انديشه، مرداد و شهريور 1368، ص 57 الي 67. مقاله به بحث بعثت در تاريخ طبري و ضعيف بودن و مخدوش بودن احاديث نقل‌شده در اين مورد در کتاب او مي‌پردازد و نکات تشريحي مختلفي را در خصوص احاديثي که در تاريخ طبري نقل گرديده بيان داشته و کذب آنها را ثابت نموده و اصولاً اين سلسله از احاديث را نتيجه نبرد و ستيز فرهنگي و فکريي مي‌داند که امويان و مروانيان و حتي در پاره‌اي از اوقات، يهوديان و مسيحيان براي مخدوش نمودن بعثت پيامبر گرامي اسلام، برپا نموده‌اند.

4. آغاز وحي و بعثت پيامبر در تاريخ و تفسير طبري (نقد و بررسي): علي دواني، يادنامه طبري (شيخ المورخين ابوجعفر محمد بن جرير طبري)، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان چاپ و انتشارات، 1369، ص 155-208. اين مقاله نيز چون مقاله قبلي به بحث بعثت در تاريخ طبري و ضعيف بودن و مخدوش بودن احاديث نقل‌شده در تاريخ طبري مي‌پردازد؛ با اين تفاوت که اين مقاله ضمن بررسي تاريخ و تفسير طبري بررسي و نقد احاديث را همچنين از ديد علامه شرف‌الدين عاملي بيان مي‌کند. سپس به بيان واقعيت آغاز وحي و بعثت پيامبر در منابع شيعه اماميه و از جمله نهج‌البلاغه مي‌پردازد. در انتهاي مقاله بحثي را در خصوص آنکه کدام سوره براي نخستين بار نازل شده است و آيا «بسم الله الرحمن الرحيم» جزء قرآن است يا پيامبر آن را به قرآن اضافه کرده است، مطرح مي‌سازد و ثابت مي‌کند که «بسم الله الرحمن الرحيم» جزء قرآن است.

5. دين پيامبر قبل از بعثت: محمد صفر جبرئيلي، مجله پاسدار اسلام، سال پانزدهم (1375). در اين مقاله بحث مبسوطي در خصوص دين رسول اکرم پيش از بعثت و ديدگاه‌هاي مختلف در مورد آن مطرح مي‌شود و نتيجه آن اين است که پيامبر اسلام موحد و خداپرست بوده و تابع هيچ‌يک از شرايع گذشته بر اسلام نبوده و به تکاليف خود عمل مي‌کرده است و پيش از بعثت مقام نبوت داشته و حضرت جبرائيل ايشان را کمک مي‌کرده است.

6. بعثت: سيد مهدي حائري، دايره‌المعارف تشيع، جلد سوم، ص275-277. به تشريح کلمه بعثت و معاني آن و فلسفه و هدف بعثت و آيين پيامبر پيش از بعثت و تاريخ بعثت مي پردازد.

7. بعثت: سيد جعفر شهيدي، روزنامه اطلاعات، شنبه 8 آذر 1376، ص6.

8. جامعه‌شناسي تاريخي دوران بعثت: مجيد کافي، مجله حوزه و دانشگاه، پاييز و زمستان 1379،ص127-155. جامعه‌شناسي تاريخي سبب شناخت بستر، زمينه و ساختار اجتماعي يک جامعه در گذشته مي‌شود که اعمال و کنش‌هاي تاريخي در قالب آنها صورت گرفته‌اند؛ شناختي ارائه مي‌کند که شکاف‌ها و کاستي‌هاي موجود در مد‌ارک و شواهد مورخان را برطرف مي‌سازد و موجب پالايش و پيشرفت نحوه تفکر و روش‌هاي مورخان درباره جوامع گذشته مي‌گردد.

همچنين ارزيابي‌هايي درباره روند تاريخ بر حسب عناصر اساسي و نيروهاي غير شخصي ارائه مي‌کند که بر ضد ديدگاه سنتي درباره تاريخ به چالش برخاسته است. نويسنده در اين مقاله با نگرش جامعه‌شناختي به تحليل نقش سازمان‌ها و نهادهاي اجتماعي، روابط حاکم ميان فرد و دين، ساختار اجتماعي مکه و يثرب يکپارچگي اجتماعي و... در گسترش اسلام پرداخته شود.

 

 

دوشنبه 20 فروردين 1386 - 11:28


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری