سه‌شنبه 26 شهريور 1398 - 21:42
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ليلا حاج مهدي تاجر

 

بازتاب حادثه سال 61 در جهان اسلام

 

نام كتاب: پيامدهاي عاشورا
گردآورنده: ابوفاضل اردكاني
ناشر: پژوهشكده تحقيقات اسلامي «زمزم هدايت» 1384

در كتاب پيامدهاي عاشورا نگارنده پس از يكسال بررسي و تحقيق و با استناد به متون اوليه و معتبر تاريخ اسلام ضمن برشماري مهم‌ترين اثرات تاريخي واقعه عاشورا، به بازتاب آن در ميان مردم در مراكز مهم اسلامي آن روز همچون عربستان (حجاز)، عراق، شام و ايران مي‌پردازد و نتيجه گيري مي‌نمايد كه شيعه به عنوان انقلابي‌ترين جناح جامعه اسلامي در اواخر قرن اول هجري قمري، مشعل‌دار نهضت‌هاي حق‌طلبانه‌اي بوده است كه بالاخره منجر به سقوط امپراطوري غاصب اموي گرديد از نگاه نگارنده قابل اعتناترين اثرات قيام عاشورا عبارتند از:

1- مشخص شدن جبهه حق و باطل
2- افشاي چهره ضد اسلامي مدعيان خلافت پيامبر، به‌خصوص شناخت ماهيت حكومت امويان و اظهار تنفر و انزجار عمومي مردم از نظام حاكم
3- انزواي سياسي حكام جور
4- اختلاف و پراكندگي ظلمه
5- گرايش مردم به مكتب اهل بيت عليه‌السلام و اعتماد به حقانيت آنان و احياي اين مكتب
6- انسجام تشكل شيعه به عنوان يك مكتب عظيم سياسي، انقلابي در برابر جريانات سياسي
7- واكنش در برابر دستگاه خلافت به شكل فردي و جمعي
8- ندامت و پشيماني عامه به دليل ياري نكردن امام حسين عليه‌السلام و تنها گذاشتن او
9- حركت‌هاي سياسي و قيام‌هاي خونين و انتقام‌گيري از دشمنان اهل بيت عليهم‌‌السلام
10- ايجاد تزلزل در ميان دولتمردان حكومت اموي و سقوط جناح سفيانيان
11- سقوط دولت خودكامه امويان و آغاز عصري جديد در تاريخ اسلام

كتاب مذكور ضمن بررسي موارد فوق به قيام‌ها و خيزش‌هاي انقلابي بعد از واقعه عاشورا من‌جمله قيام حره، قيام مكه، قيام توابين، قيام مختار، قيام زيد بن علي عليه‌السلام و ... اشاره مي‌نمايد و حادثه عظيم عاشورا را كه در آغاز سال شصت و يك هجري قمري در سرزمين كربلا به وقوع پيوست و جهان اسلام را به شدت تكان داد و تحولي عظيم در ميان مسلمانان به وجود آورد همانند مشعلي فروزان مي‌داند كه فرا راه تاريخ اسلام مي‌درخشد و عامل بيداري مسلمانان و الهام‌بخش همه نهضت‌هاي رهايي‌بخش و اصيل اسلامي است و نقطه اوج حركت افشاگرانه و هدايت‌گرانه مستمر اهل بيت عصمت و طهارت طي پنجاه سال پس از رحلت پيامبر بوده است. شهادت فرزند رسول خدا باعث مشهود شدن عمق جنابات دشمنان قسم خورده اسلام در واقعه عاشورا و آغاز بيداري ملت اسلام گرديد و بنا بر نص تاريخ، خون مقدس امام حسين عليه‌السلام و يارانش كه به‌ناحق در سرزمين كربلا ريخته شد آب حياتي بود كه دركالبدهاي خشك و مايوس جاري گرديد و منشأ قيام‌ها و نهضت‌ها و مبارزات شيعه شد.

جوشش خون سيدالشهدا در تداوم گريه‌هاي حضرت زهرا(س) پس از ماندن بين در و ديوار و شهادت امام علي عليه‌السلام و امام حسن عليه‌السلام زمينه توسعه و تعميق سطح آگاهي مردم را فراهم ساخت و به تدريج اذهان امت اسلامي را روشن كرد و راه را براي فعاليت‌هاي همه‌جانبه سياسي، اجتماعي، علمي و فرهنگي ائمه بعدي و قيام‌هاي ضداستبدادي گشود.

نويسنده در اين كتاب عمدتاً به پيامدهاي سياسي قيام عاشورا و نهضت‌هاي انتقام‌جويانه و شورش‌هاي مردمي عليه امويان مي‌پردازد و اعتقاد دارد كه بحث و تحقيق در خصوص پيامدهاي فرهنگي، علمي و اجتماعي نهضت عاشورا شايسته نگارش كتاب يا كتاب‌هاي ديگري است

كتاب بعد از يك پيشگفتار و مقدمه‌اي كوتاه در شش فصل تقديم خوانندگان مي‌گردد.

اين فصول به ترتيب عبارتند از:

فصل اول: پيامدهاي عاشورا؛ شامل بخش‌هاي بيداري مسلمانان ، سرمشق بزرگ، ايجاد روح وحدت و همبستگي مسلمانان، تمايز اسلام راستين از اسلام دروغين، درس جهاد و شهادت، پيروزي خون بر شمشير، عظمت يافتن مكتب تشيع و تزلزل دولت اموي است.

فصل دوم: شورش در حجاز؛ اين فصل به قيام در دو مركز وحي يعني مكه و مدينه مي‌پردازد و واقعه حره را كه درست دو سال پس از حادثه عاشورا و در روز بيشت و هشتم ذي‌الحجه 63 هجري قمري رخ داده است، تشريح مي‌نمايد و اشاره دارد كه اين واقعه، و سركوب جنبش مدينه، بسترساز شروع قيام عظيم‌تري در مكه بوده است.

فصل سوم: قيام در عراق؛ اين فصل به قيام‌ها و شورش‌هاي مردمي در شهرهاي محتلف عراق چون بصره و كوفه پرداخته و شكل‌گيري نهضت توابين را تشريح مي‌نمايد.

فصل چهارم: قيام مختار بن ابي‌عبيده ثقفي؛ اين فصل تقريباً بلندترين فصل كتاب است و در آن به قيام مختار ثقفي پرداخته مي‌شود كه به‌زعم تمامي مورخين مهم‌ترين قيام و حماسه انقلابي پس از عاشورا است كه در سال 66 هجري قمري آغاز گرديد و ضربه هولناكي بر عاملان واقعه خونين عاشورا و حكومت شام وارد ساخت.

رهبري اين قيام را دو تن از چهره‌هاي تابناك تاريخ اسلام يعني مختار بن ابي‌عبيده ثقفي و ابراهيم بن مالك اشتر نخعي به عهده داشته‌اند.

فصل پنجم: قيام زيد بن علي عليه‌السلام؛ در اين فصل نگارنده اشاره دارد كه تفاوت اين قيام با قيام‌هاي قبل از آن اين است كه رهبري آن توسط يكي از افراد خاندان پيامبر صلي‌الله عليه و آله يعني زيد بن علي عليه‌السلام فرزند امام زين‌العابدين عليه‌السلام بوده است كه در اين فصل به طور كامل به تشريح وقايع مربوط به اين قيام مي‌پردازد.

فصل ششم: قيام در ايران (خراسان) و سقوط امويان؛ در اين فصل كه فصل انتهايي كتاب است به قيام‌هاي يحيي بن زيد و قيام در خراسان و ظهور ابومسلم خراساني (رهبر سيه‌جامگان) و سقوط حكومت جبار اموي و روي كارآمدن حكومت عباسي پرداخته مي‌شود.

در انتهاي كتاب فهرست منابع و مآخذ مورد استفاده در كتاب آورده شده است.

 

 

دوشنبه 14 اسفند 1385 - 16:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری