شنبه 2 شهريور 1398 - 2:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

حسين آرياني

 

يك فيلم سياسي تأثيرگذار

 

نگاهي به فيلم «شب بخير و موفق باشيد» (جرج كلوني) به بهانه پخش از برنامه سينما يك

داستان فيلم «شب بخير و موفق باشيد» در زمان قدرت بلامنازع و تاخت و تازهاي سياسي سناتور جوزف مك كارتي در كميته فعاليت‌هاي ضدآمريكايي مي‌گذرد. فيلم درباره يك گزارشگر تلويزيوني جسور و متبحر به نام ادوارد مارو ( با بازي استراترن) است كه در برنامه‌اش به مك كارتي حمله مي‌كند. تهيه‌كنندگان، گزارشگران و روساي شبكه تلويزيوني cbs با اين كه پشتيباني مالي‌شان را از دست مي‌دهند، ولي همه از مارو حمايت مي‌كنند حتي با اينكه مك كارتي ادعا مي‌كند مارو يكي از اعضاي سازمان كارگران صنعتي جهان است، ولي مارو با اين تهمت هم از ميدان مبارزه خارج نمي‌شود. اتهام را رد مي‌كند و برنامه‌اش را با قدرت ادامه مي‌دهد تا اينكه سرانجام مك كارتي مورد بازخواست سنا قرار مي‌گيرد و قدرت خود را از دست مي‌دهد. اما مك كارتي كه بود؟ سناتور جوزف مك كارتي (1957-1908) از ايالت ويسكانسين به سنا راه يافت و فعاليت خود را پس از پايان جنگ جهاني دوم آغاز كرد، ولي اوج كار او در دهه پنجاه بود. مك كارتي از سال 1948 تا 1956 در هيئت يكي از بدنام‌ترين سناتورها، موج مبارزه با كمونيسم را به وسيله كميته فعاليت‌هاي ضدآمريكايي (huac) به راه انداخت. مك كارتي در 9 فوريه 1950 سياست گسترش رعب و وحشت سياسي را در شهر ويلينگ، ويرجيناي غربي آغاز كرد و چهار سال تمام مجلس آمريكا را به فروختن چين به كمونيست‌ها متهم كرد. او 205 نفر از اعضاي حزب كمونيست را به ميز محاكمه كشاند كه درميان آنها مقام‌هاي عالي مرتبه هم قرار داشتند. او به عنوان مدير كميته فرعي سنا از 1953تا 1955 با بازجويي‌هاي خود، يك معركه شكار كمونيست به راه انداخت و نشان داد كه در تسخير افكار عمومي، به ويژه از طريق تلويزيون، مهارت دارد.

البته همين تلويزيون بود كه او را از اريكه قدرت به زير كشيد. اين عمل به وسيله برنامه « تازه چه خبر» و به وسيله مجري مشهور آن ادوارد مارو در مارس 1954 انجام شد. سرانجام، در آوريل و مي همان سال، با پخش جلسه‌هاي بازجويي مك كارتي، كذب گفتار و رفتار او برمردم آشكار شد و فعاليت‌هاي او به طور رسمي از سوي اكثريت مطلق سناتورها رد شد. از آن پس حضور سياسي مك كارتي به پايان رسيد. در هر حال، مك كارتيسم با شيوه ايجاد سوءظن و روش قلدر مابانه‌اش رخوتي ماندگار را بر دهه 1960 آمريكا حاكم كرد. الياكازان از جمله كساني بود كه به كميته فعاليت‌هاي ضدآمريكايي احضار شد و مجبور به همكاري شد.

اين كار، كازان تا آخر عمر برايش مايه بدنامي شد، ولي ميزان فشار روي كازان و افراد مشابه چنان زياد بود كه تا ما خود در چنين شرايطي گرفتار نشويم، نمي‌توانيم به عدالت درباره‌ آن داوري كنيم. تيتراژ فيلم، ميان نماهايي از صحبت كردن افراد گوناگون بايكديگر نقش مي‌بندد كه باهم گپ مي‌زنند و گاه مي‌خندند. اين نماها در همان آغاز، فضاي صميمي و متحد را در داستان فيلم باز مي‌تابد و احساسي از جمع افراد برنامه‌ساز را به ما القا مي‌كند. داستان فيلم داستان تكراري مبارزه يكي از افراد رسانه‌هاي جمعي در برابر يك قدرت سياسي است كه در نهايت به شكست مقام سياسي مي‌انجامد. پس به نظر مي‌آيد كه بايد با فيلمي پر از گفت و گو و خسته‌كننده روبه رو باشيم. ولي لحظات سكوت، فيلم را نجات مي‌دهد و در حقيقت، در همين لحظات ، فيلم از اثري سياسي و پرگو فاصله مي‌گيرد و به فيلمي متكي به لحظات سكوت و تامل و لحظات رويارويي كاراكترها با خود تحت فشار تصميم‌هاي ملتهب‌شان بدل مي‌شود.

 نمونه‌ها بسيار است: در صحنه‌اي كه رئيس شبكه، پالتويش را به كناري مي‌گذارد و در سكوت بازمي‌گردد و ادامه اين سكوت معنادار صحنه فيد مي‌شود. يا صحنه‌اي كه رئيس پس از پخش برنامه ضد مك كارتي در سكوتي پرتامل، وقتي تلفن زنگ مي‌زند. پاسخ نمي‌دهد. يا لحظات پيش از آغاز برنامه ، مارو چهره‌اي با اعتماد بنفس و در عين حال نگران دارد. فرندلي (جرج كلوني) دستيار مارو، در سكوت ثانيه شمار را به كار مي‌اندازد و لحظه سرنوشت‌ساز و پر از تعليق آغاز برنامه را به او علامت مي‌دهد. يا چهره همكاران شبكه را پس از پخش برنامه مي‌بينيم كه در كافه نشسته‌اند. در چهره آنها آينده‌اي از شادي و هراس ديده مي‌شود با وجود لوكيشن‌هاي محدود و داخلي، فيلم كسل‌كننده نيست. اين به بيان تصويري كلوني بازمي‌گردد كه فيلمي با نماهاي متنوع و نيز نماهاي نزديك از چهره افراد كه به خوبي درونيات آنها را بازمي‌تابد؛ ساخته است. اين فيلم بسيار بر تصوير متكي است كه گاه گفتار را به نفع تصوير و سكوت به درستي كنار مي‌گذارد. ديويد استراترن در نقش مارو درخشيده است. او به كاراكتر خود حالتي از سكوت، آرامش و اعتماد به نفس و در عين حال، حسي پنهان از اضطراب مي‌دهد. شخصيت مهم ديگر فيلم خود مك كارتي است.

كلوني با تمهيدي هوشيارانه براي شخصيت مك كارتي تنها از فيلم‌هاي خبري او استفاده مي‌كند. بنابراين در فيلم ، مك كارتي در نقش خودش بازي مي‌كند. تمهيد سياه و سفيد بودن «شب به خير و موفق باشيد» به مستند بودن وقايع آن تاكيد مي‌كند اين تمهيد باعث مي‌شود كه فيلم با فيلم‌هاي خبري مك كارتي هم يكدست شود. البته «شب بخير و موفق باشيد» اقدامات مك كارتي را به طور مفصل بررسي نمي‌كند؛ لزومي هم براي اين كار نيست؛ زيرا فيلم درباره چگونگي شكست مك كارتي به وسيله مارو است خود اقدامات سياسي مك كارتي مي‌تواند موضوع فيلم ديگري باشد. فضاسازي استوديوهاي تلويزيوني دهه 50 و 60 در فيلم بسيار استادانه است اين مسئله به اين دليل است كه پدر جرج كلوني در همين استوديوهاي كار مي‌كرد و كلوني از كودكي با اين فضاها آشنا بود. مارو شخصيت جذابي دارد البته در فيلم مي‌بينيم كه جسارت‌هاي او هم محدوديت‌هايي دارد. مثلاً او از شخصي كه زير فشار كميته فعاليت‌هاي ضدآمريكايي به كمونيست بودن اقرار كرده است، دوري مي‌كند. اين مسئله را رئيس شبكه به او يادآوري مي‌كند و مي‌بينيم كه مارو هم گاه سياست‌هاي محافظه‌كارانه‌اي دارد و در نهايت به بقاء و موفقيت خود مي‌انديشد. فيلم به خوبي دوران خفقان‌آور فعاليت مك كارتي را نشان مي‌دهد و تنها داستان فرعي فيلم بر اين فضاي رعب‌آور تاكيد مي‌كند. رئيس شبكه به زن و شوهري كه براي آنها كار مي‌كنند و ازدواجشان را مخفي نگه داشته‌اند، مي‌گويد كه تنها يكي از آنها مي‌تواند آنجا كار كند؛ چون براساس قوانين آن زمان زوج‌ها باهم اجازه كار در شبكه را ندارند. به نظر مي‌آيد مرداني چون مارو متعلق به تاريخ گذشته هستند امروزه در رسانه‌هاي ارتباط جمعي غرب، ديگر چنين جسارتهايي نمي‌بينيم و رسانه‌ها بيش ازحد تحت كنترل و نفوذ قدرت‌هاي سياسي هستند اينجاست كه مارو مي‌تواند به عنوان الگويي براي فعالان رسانه‌هاي ارتباط جمعي غرب مطرح شود و به عنوان نماد تعهد و صداقت كاري مورد تاكيد قرار گيرد. جسارت و تعهدي در مارو وجود داشت كه در برنامه‌هاي شبكه‌هاي تلويزيوني امروزي كمتر ديده مي‌شود و گويي به فراموشي سپرده شده است.


 

 

دوشنبه 14 اسفند 1385 - 11:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری