پنجشنبه 31 مرداد 1398 - 13:21
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

نستوه جهان‌بين

 

از آن سوي بام نيفتيم

 

گراميداشت شب يلدا آئيني باستاني است كه نياكان ما به دلايل گوناگون و از آن جمله به دليل اينكه اقتصاد و معيشت‌شان مبتني بر كشاورزي بوده، آن را به عنوان نشانه‌اي براي پايان شب‌‌هاي طولاني و سرد و غلبه نور و روشنايي بر تيرگي و رونق يافتن زندگي و تكاپوي طبيعت و كشت و زرعشان گرامي داشتند. و جا دارد كه ما هم اين شب را به عنوان نشانه‌اي از ميل به زندگي و ترقي و تعالي در نزد ايرانيان گرامي بداريم. دين مبين اسلام و شيوه اهل بيت عليهم‌‌السلام كه در نهج‌البلاغه نمود يافته حكايت از اين مي‌كند كه اسلام در مواجه با فرهنگ‌هاي ديگر، آيين ايشان را چنانچه مغايرتي با مباني شرع نداشتند گرامي داشته و بزرگان و بزرگي‌هاي ملت‌هاي ديگر را ارج مي‌نهد.

چيزي كه امسال توجه مرا به خود جلب كرد و باعث شد كه با همه مشغله‌ها دست به قلم ببرم و اين مطالب را بنويسم اين بود كه امسال شب يلدا مصادف شد با روز شهادت امام جواد عليه‌السلام، انتظار مي‌رفت كه تقارن اين دو مورد سبب شود شب يلدا تحت الشعاع اين مناسبت مذهبي قرار گيرد اما بر خلاف انتظار شاهد بودم كه اراده‌اي قوي درصدد است تا بدون توجه به اين مقارنت شب يلدا را به تمامي ارج بنهد. از روزها قبل تبليغات گسترده‌اي از طريق رسانه‌هاي گوناگون اين شب را به مردم يادآور مي‌شد، در شب شهادت امام جواد عليه‌السلام و يك شب قبل از شب يلدا در ساعات پر بييننده تلويزيون شاهد بودم كه اغلب برنامه‌ها به مباحث ديني اختصاص داشت، كه اين خود آسيبي به شمار مي‌رود چرا كه ناخودآگاه بسياري از مخاطبان اين رسانه برنامه‌هاي مورد پسند خود را در اين ساعات نمي‌يافتند و لاجرم به رسانه‌ها و سرگرمي‌هاي ديگر پناه مي‌بردند.

پنج‌شنبه 30/9/85 مصادف با روز شهادت امام جواد عليه‌السلام و شب يلدا فرا رسيد شب پنج‌شنبه در فرهنگ ديني ما جايگاه ويژه‌اي داشته، و فضايل بسياري بر آن مترتب است و تبعاً متدينين تمايل دارند، در فضاي معنوي اين شب از برنامه‌هاي خاصي بهره‌مند شوند، خصوصاً اگر اين شب مقارن با روز شهادت امام نهم شيعيان هم باشد، در اين وضعيت اغلب شبكه‌هاي رسانه ملي يلدا را گرامي داشتند و ضيافت آجيل و هندوانه برپا كرده بودند.

دقت در حوادث اين چند روز و نگاه به موضع‌گيري‌هاي نظام ما به مباحث مليت و ملي‌گرايي از ابتداي انقلاب تاكنون مرا به اين نتيجه رساند كه ما نقطه تعادل را گم كرده‌ايم. در سال‌هاي آغاز استقرار نظام جمهوري اسلامي ايران توجه به مظاهر ملي و حتي آثار تاريخي به عنوان نشانه‌اي از بي‌توجهي به دين و باورهاي مذهبي تلقي مي‌شد، و پر و بال دادن به نمادهاي ملي به عنوان ابزاري براي مبارزه با نمادهاي مذهبي شناخته مي‌شد و با آنها مبارزه مي‌گرديد، و مطلعم كه در ابتداي پيروزي انقلاب برخي افراد با چنين ديدگاهي و با اين باور كه ميراث تاريخي ما يادگار حكومت شاهان ظالم است درصدد تخريب آثار باستاني ما نظير تخت جمشيد برآمده بودند، كه اگر فداكاري برخي افراد دل سوخته نبود شايد امروز اثري از تخت جمشيد بر پهنه خاك ايران نمانده بود. آسيب‌هايي كه از آغاز استقرار نظام جمهوري اسلامي تاكنون خصوصاً در سال‌هاي جنگ تحميلي عراق بر عليه ايران به ميراث تاريخي و فرهنگي اين ملت به دليل بي‌توجهي وارد شده جبران ناپذير است.

امروز پس از بيست و هشت سال از پيروزي انقلاب شاهد آن هستيم كه نمادهاي ملي و آيين‌هاي كهن مجدداً پروبال گرفته‌اند، كه البته جاي شكرگزاري دارد اما چيزي كه نگران كننده است افراط و تفريطي است كه در رويكرد مسئولين نظام به موضوعات فرهنگي مشاهده مي‌شود، و بيم آن مي‌رود كه اين رفتارها در نهايت ذائقه فرهنگي مردم را دچار اختلال كند، و يك نسبيت گرايي بي‌محتوا را در جامعه حاكم نمايد، وقوع چنين گفتمان فرهنگي عواقب وخيمي به دنبال دارد، و اين تصور را در اذهان ايجاد مي‌كند، كه چيزي كه تا ديروز بد بود امروز مي‌تواند خوب باشد و اين كه چرا بدها ناگهان خوب مي‌شوند و خوب‌ها ناگهان بد موضوعي است كه متأسفانه چندان مورد توجه عموم مردم قرار نمي‌گيرد، هرچند كه از نگاه چشم‌هاي تيزبين به دور نخواهد ماند.

بر صاحب‌نظران پوشيده نيست كه اصلي‌ترين عامل ضعف و عقب‌ماندگي در جهان سوم و ريشه بسياري از مشكلات اجتماعي و اقتصادي كاستي‌هاي فرهنگي جوامع است، پس آيا زمان آن نرسيده كه پس از فراز و نشيب‌هايي كه در طول اين ساليان طي كرده‌ايم و تجربه‌هايي كه اندوخته‌ايم به اين بينديشيم كه مشي متعادل و صادقانه‌اي برگزينيم؟ به نظر مي‌رسد ما نيازمند آن هستيم تا در يك بستر انديشمندانه، مبتني بر اصول الهي و انساني زمينه‌اي را فراهم كنيم تا سليقه‌هاي مختلف بتوانند به صورت قانونمند و در پناه قانون به ابراز عقيده بپردازند و به نيازهاي انساني خود پاسخ دهند.

ما نيازمند آن هستيم كه انديشه‌هاي مختلف بر مبناي احترام متقابل مبتني بر علم و آگاهي در رسانه يك نظارت هوشمندانه به دنبال آراء بپردازند تا در چنين فضايي جان‌هاي حقيقت‌جو بتوانند طبق آموزه قرآن كه مي‌فرمايد:

(فبشر عبادي الذين يستمعون القول و يتبعون احسنه. بشارت باد بر آن گروه از بندگان من كه حرف را مي‌شنوند و بهترين آن را تبعيت مي‌كنند.)

راه درست زندگي را در يك گفتمان سالم تشخيص دهند.

 

 

دوشنبه 4 دی 1385 - 17:57


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری