سه‌شنبه 1 مرداد 1398 - 3:26
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

اكرم اماني
كارشناس ارشد اديان و عرفان

 

شادمانه‌ها (بررسي جشنها و اعياد در اديان بزرگ)

 

اعياد و جشنهاي بزرگ ملي و ديني همواره از آيينهاي مهم در هر دين محسوب مي‌شود و هر يك از اديان الهي بنا بر اعتقاد و باورهايي كه دارند جشنهاي خاصي را در مواقع مختلف برپا مي‌كنند؛ كه اين ويژگي در دين زردشتي كه آن را دين جشنها نيز ناميده‌اند بيشتر به چشم مي‌خورد.

و در اين مقاله برآنيم تا به معرفي اين اعياد در سه دين زردشت، يهود و مسيحيت به تفصيل و در دو دين هندو و بودايي به طور اجمال بپردازيم.

1- جشنها و اعياد زرتشتيان

1-1- اعياد ماهانه

در دين زردشتي ايام هفته وجود ندارد و بعبارت ديگر در ايران قديم براي روزشماري هر يك از سي روز ماه، نام خاصي وجود داشته است، سال به 12 ماه تقسيم مي‌شد و هر ماه 30 روز و در آخر هم 5 روز قبل از عيد نوروزبه سال اضافه مي‌شد كه به آن پنجه دزده مي‌گفتند. دوازده روز از اين سي روز، همنام دوازده ماه بود. هرگاه كه نام ماه و روز يكي مي‌شد جشن مي‌گرفتند، چنانكه شانزدهم هرماه را مهرنام نهاده‌اند و از اين رو شانزدهم ماه مهر را جشن مي‌گرفتد كه به جشن مهرگان معروف است؛ همچنين روز دهم هر ماه «آبان‌روز» نام دارد كه نام ايزد آناهيتا بر اين روز نهاده شده بود و دهم ماه آبان جشني به نام آبانگان برپا مي‌كردند و يا جشن فرودگان كه در نوزدهم ماه فرودين برگزار مي‌شود(1)، به همين ترتيب 12 جشن در يكسال برپا مي‌كردند كه از آنها به عنوان جشنهاي ماهانه ياد مي كنند، اينها جشنهاي دوازده گانه ي سال بودند كه در روزگار ساسانيان و پيش از آن با آداب و تشريفاتي فراوان برگزار مي‌شدند، اما پس از سقوط ساسانيان بسياري از اين جشنها به دست فراموشي سپرده شد. ولي جشن مهرگان كه در بين اين اعياد ماهانه از همه مهمتر بود هنوز هم با تشريفات خاص برگزار مي‌گردد.(2) اهميت اين جشن به دليل توجه به خداي مهر مي‌باشد در اوستا نيز از مهر سخن به ميان آمده و در پشتها، يك پشت به مهر اختصاص يافته كه در ذيل به بخشي از آن اشاره شده است:

اي مهر! به ستايش ما گوش فرا ده.

اي مهر! ستايش ما را بپذير. خواهش ما را برآور.(3)

اي مهر! تو را با نمازي كه در آن، نام تو بر زبان آيد، با نيايشي در خور زمان و با زَور مي‌ستايم.(4)

2-1- گاهانبار:

گاهانبار يا گاهنبار و گهنبار (5) در نزد ايرانيان باستان و زردشتيان كنوني، شش جشن بزرگ سال محسوب مي‌شود. گاهنبار شش جشن بزرگ است كه هر كدام از آنها نمودار پديد آمدن يكي از آفرينشها مي‌باشد و در حقيقت اين جشنها به ياد آفرينشها و سپاسگزاري از اهوره مزدا در برابر بخششهاي او مي‌باشد.

اين جشنها يا فصول ششگانه به موجب خود اوستا يائيريه (6) ناميده مي‌شود كه صفت و به معني سالي يا فصلي است. جشن هرگاهنباري 5 روز طول مي‌كشد كه روز پنجم از ساير روزها مهمتر بوده و جشن اصلي بشمار مي‌رود و چهار روز نخست در حقيقت، مقدمات و تشريفات جشن محسوب مي‌شود. نام جشنهاي 6 گانه سال به شرح زير است: (7)

1- هيديوزرم(8) : گاهنبار نخست، به معني ميانه بهار، از پانزدهم ارديبهشت و به ياد آفرينش آسمان برپا مي‌شود.

2- ميديوشم (9): دومين گاهنبار، به معني ميانه‌ي تابستان، از پانزدهم تيرماه و به ياد آفرينش آب مي‌باشد.

3- پتيه شهيم (10): سومين گاهنبار، به معني دانه آور، ‌از بيست و ششم شهريور و به ياد آفرينش زمين است.

4- اياثريم(11): چهارمين گاهنبار، به معني برگشتن گله و رمه از چرا، از بيست و ششم مهر و به ياد آفرينش و روييدنيهاست.

5- ميديارم(12): پنجيمن گاهنبار، به معني ميانه آرامش و يا ميانه زمستان و سرماست، از پانزدهم دي و به هنگام آفرينش جاندار و آرامش و سكوت مردم است.

6- همسپتمدم(13): ششمين گاهنبار، به معني برابر بودن شب و روز و به هنگام به جا آوردن آيين ديني است كه از پنج روز به جشن نوروز مانده شروع مي‌شود. (14)

3-1- جشن سده:

جشن سده 50 روز پيش از نوروز است، جشن پيدايش آتش است چون در آن روز هوشنگ شاه آتش را پيدا كرد از اين رو، در آن روز پارسيان در جايي بيرون از شهر گرد آمده و آتش افروزند و جشن مي‌گيرند كه در دهم بهمن ماه برگزار مي‌شود يعني روزي كه آتش پيدا شده است.

اين جشن يادآورنده اهميت نور، آتش و انرژي است؛ و زردشتيان نزديك غروب آفتاب با آتش افروزي آن را آغاز مي‌كنند و موبدان لاله به دست اوستا زمزمه مي‌كنند و نماز آتش نيايش مي‌خوانند.(15)

4-1- نوروز:

و نوروز كه بزرگترين جشن ايرانيان باستان به شمار مي‌رود. تقدس و احترام و بزرگداشت نوروز بيش از حد توجه و انتظار است. چون اين جشن با ماه فروردين كه ويژه فروشي‌ها و ارواح طيبه است، شروع مي‌شود و روز اول آن با نام خداوند آغاز مي‌گردد. همچنين نوروز اول بهار و اعتدال ربيعي ، رستاخيز طبيعت و زندگي مجدد در جهان است. اما يكي ديگر از علل توجه فوق العاده به نوروز، تقارن جشنهايي چند در زماني كوتاه است همچون گاهنبار ششم، زاد روز زردشت، ايام فروردگان و جشن سوري.

قدمت نوروز هرچند بسيار است و شايد از كهنترين جشنهاي ايران و جهان باشد، اما در اوستا به روشني و وضوح از آن ياد شده است. در نوروز مراسمي فراوان با آئينها و شعائري زياد انجام مي‌شد كه در نهايت، وابستگي اعتقادي مردم به طبيعت، احترام به عناصر و طلب خير و بركت در اشكال كنايه‌آميز را بيان مي‌كرد كه هفت سين از اهم اين رازها و كنايات است. از ديگر مراسم مشهور و معتبر نوروز، رسم شستشو و غسل بوده است، سبز كردن سبزه از ديگر آئينهاي نوروزي بود و 25 روز مانده به نوروز اطراف حياط دربار دوازده ستون از خشت خام برپا مي‌كردند و بر فراز هر ستوني نوعي دانه از حبوبات مي‌كاشتند. روز ششم فروردين (خرداد روز) با سرودخواني و نواختن سازها، محصولي را كه فراهم آمده بود بر مي‌داشتند و اين ستونها همچنان تا روز مهر برپا بود.

با نگاه به رشد اين دانه‌ها، براي هر يك كه بهتر و برآمده تر بود تفال مي‌زدند و آن محصول را در سال بارورتر مي‌دانستند. اين سبزه‌ها را گاه به تعداد هفت كه از اعداد مقدس است، و به نشانه هفت امشاسپند (فرشته) و گاه دوازده كه شماره مقدس برجهاست سبز مي‌كردند. اين سبزه‌ها عبارت بودند از: گندم، جو، برنج، لوبيا، عدس، ارزن، نخود، كنجد، باقلا، ذرت و ماش. در سفره‌هاي هفت سين معمولاً سه ظرف سبزه به كنايه از سه اصل دين زردشت، يعني پندار نيك، گفتار نيك و كردار نيك قرار مي‌دادند كه اغلب گندم و جو و ارزن بود. آب نيز بسيار مهم بود چون معتقدند كه ارواح درگذشتگان، يا فَرَوهرها موجب خير و بركت و افزوني گياه و آب در آن سال مي‌شوند و ادعيه ويژه‌اي جهت خرداد امشاسپند كه نگهبان آب و امرداد امشاسپند كه نگهبان و سرپرست گياه بود مي‌خواندند.(16)

2- اعياد و جشنهاي يهوديان

يكي از تعاليم مهم ديني يهود مراسم اعياد مذهبي است. يهوديان در تمام عالم بر طبق ماههاي قمري اعياد خود را حفظ كرده و روزهاي معيني را جشن مي‌گيرند.

مراسم و فستيوالهاي يهود بيشتر حالت فصلي – موسمي دارد و اعتقاد عموم بر اين است كه آئينهاي مزبور سال يهودي را ريتم و ثبات مي‌بخشد در حاليكه تعدادي از اين جشنها ريشه در آئينهاي باستاني كشاورزي دارند. تقويم يهودي در پاييز و با ماه تيشري (17)در حدود ماه سپتامبر – اكتبر (شهريور-ماه) آغاز مي‌شود كه در آن هنگام مراسم جشن سال نو برگزار مي‌گردد.(18)

1-2- عيد روش هشانه:

مهمترين فستيوالهاي مذهبي يهود در دو فصل پاييز و بهار است و تنها 2 جشن كوچكتر در زمستان برگزار مي‌شود، سه فستيوال پاييز پشت سرهم و در يك فاصله زماني 25 روزه برپا مي‌شود.

اين فصل با برگزاري مراسم روش هشانه (19) (رأس السنه) شروع مي‌شود اين عيد كه اولين سال يهود است مطابق است با روز اول تيشري، كه با دميدن درشوفار (20) باستاني يا شاخ قوچ آغاز مي‌شود،‌ و آن به ياد روز قيامت و دميدن صوراسرافيل است. (21)

در ابتدا اين عمل براي دعوت و انتباه قوم بود كه از اطراف دور هم جمع شوند و در كردار و رفتار خويش خالق خود را به ياد آورند و از گناهان خود به درگاه او استغفار كنند. تلمود براي اين عيد اهميتي بسيار قايل شده است و آن را به عنوان «روز قضاوت و داوري» نام نهاده است كه در آن پرونده‌هاي آسمان باز شده و اعمال هر فرد در سال قبل در صفحه اعمال وي ثبت مي‌شود و معرفي شده و مقدمه مناسبي براي ايام 10 روزه‌ي توبه و ندامت است.(22)

2-2- عيد كيپور:

عيد كيپور، يعني روز كفاره، در دهمين روز عيد روش هشانه است كه اين مراسم در روز كفاره (مقدسترين روز سال در مذهب يهود) به اوج خود مي‌رسد و به مناسبت كفاره گناهان در آن روز، روزه بزرگ مي‌گيرند و از گناهان توبه مي‌كنند.

يهوديان اين عيد را «عاسور يعني عاشورا» نيز مي‌نامند.

آنها از غروب روز قبل تا شبانگاه اين روز، از خوردن و آشاميدن، استحمام و كار پرهيز مي‌كنند و در كنيسه‌ها به عبادت و استغفار مشغول مي‌شوند. در آن روز، يهوديان بنيادگرا لباس ويژه‌اي بر تن مي‌كنند و از پوشيدن كفش چرمي خودداري مي‌كنند.(23)

3-2- عيد سايبانها:

اين عيد دقيقاً پنج روز بعد از عيد كيپور آغاز مي‌شود كه در 23 ماه تيشري به نشانه زندگي كردن بني اسرائيل در خيمه‌هاي تيه در عصر حضرت موسي مدت يك هفته در خيمه زندگي مي‌كنند كه بزبان عبري اين عيد را «سِكوّت» مي‌نامند.(24)

اين عيد در قديم به شكرانه رسيدن ميوه‌هاي پاييزي خيمه‌هايي برپا مي‌داشتند و هنگام چيدن انگور و ساختن شراب معتقد مي‌نموده‌اند، ولي اكنون آن را به يادبود سرگرداني قوم بني اسرائيل در بيابان تيه منعقد مي‌سازند. در اين عيد كنيسه‌ها را تزئين مي‌كنند و بر در و ديوار گلها و ميوه‌هايي آويزان مي‌سازند، مخصوصاً از شاخ ليمو و شاخ نخل و برگ مو و بيد كه همه محصولات كشور فلسطين است كنايس خود را زينت مي‌دهند. پس هر كس در جلو منزلگاه خود خيمه‌اي يا سايباني برافراشته و در زير آن نشسته و با كسان و خويشان خود به صرف طعام مي‌پردازد و حتي در آنجا شب را به روز مي‌آورند.(25) در روز آخر اين عيد روز «سمخات تورات» است كه براي شريعت خود جشن گرفته، طومارهاي تورات را از صندوق بيرون آورده و دور كنيسه طواف مي‌كنند.(26)

4-2- عيد حنوكا:

يهوديان در طول ماههاي زمستان نيز دو فستيوال بزرگ دارند كه مبتني بر سنت حضرت موسي نيست و براي يهوديان حائز اهميت است، كه يكي از آنها عيد گشايش است كه در زبان عبري «حنوكا» (27)ناميده مي‌شود.(28) اين عيد كه يك هفته بعد از عيد سايبانها برگزار مي‌شود به خاطر يادبود پيروزي يهود بر استعمارگران يوناني در سال 168 ق.م است و در اين روز معبد سليمان به دست يهود از پليديها و خرابيهاي دشمن تطهير شد و بناي معبد بدست يهوداي مكابي از نو ساخته شد.(29)

حنوكا كه عيد شمعها و مشعلهاست هشت روز به طول مي‌انجامد كه روز اول در كنيسه‌ها و در خانه‌هاي شخصي يك شمع روشن مي كنند و در روز دوم دو شمع و روز سوم سه شمع و بالاخره روز هشتم هشت شمع مي‌افروزند، دليل آن هم اين است كه در طي جنگ مكابيون با يونانيان روغن كمي در معبد بود كه يك روزه تمام مي‌شد ولي آن روغن به طرز معجزه آسايي هشت روز تمام دوام آورد و به همين دليل يهوديان اين واقعه را با روشن كردن شمعها بمدت هشت روز زنده نگه مي‌دارند.(30)

5-2- عيد پوريم: (31)

عيد پوريم (در زبان عبري) يا عيد قرعه‌ها مربوط به كتاب استر است كه در اواخر فوريه و اوايل مارس برگزار مي‌گردد. و آن به يادگار نجات يهود از عقاب و قتل عامي است كه با فداكاري استر ( در ايران) ختم به خير شد. و در اين روز هدايا و تحف و عيدانه، دوستان به يكديگر و مهتران كه به كهتران عطا مي‌نمايند و روز را به رقص و تغني و جشن و سرور به پايان مي‌رسانند.(32)

6-2- عيد فِصَح:

فصح در لغت به معني چشم پوشي كردن است كه به مناسبت چشم پوشي خداوند از قتل نخست زادگان بني‌اسرائيل در حين نزول اين بلا به فرعونيان چنين نامي به آن داده شده است.

اين عيد در اواخر ماه مارس و يا در اثناي ماه آوريل منعقد مي‌شود كه هفت روز به طول مي‌انجامد؛ عيد فصح كه مهمترين عيد يهوديان ناميده مي‌شود در ميان مسيحيان به عيد پاك معروف است.(33)

البته در اصل، آن عيد بهاره و به شكرانه زاد و ولد گوسفندان و بار آوردن درختان نيز مي‌باشد و مراسم شكرگزاري به نعمت آزادي و خروج قوم از مصر بعمل مي‌آمد. اين عيد در طول تاريخ يهود هميشه رعايت شده و هنوز هم رعايت مي‌شود. مراسم اين عيد بدين صورت است كه به مدت يك هفته نان فطير مصرف مي‌كنند، از اين سبب آن را «عيد فطير » نيز مي‌نامند، خانه را تميز مي‌كنند و غذاهايي مانند ترب كوهي (كلم) نورسيده، سيب خرد شده با حبوبات و دارچين، ران بره، تخم مرغ سرخ كرده، سبزي ترب، جعفري،‌ نمك، آب و شراب را در ظروف خاص آماده مي‌كنند.

چهار فنجان شراب كه دو تا قبل و دو تا بعد از غذاست را مي‌نوشند و هر يك از غذاها اشاره‌اي به بخشي از سرگذشت خروج يهوديان از مصر است.(34)

از پرخاطره‌ترين جنبه هاي عيد فصح «سِدِر» (35) يا شام يهوديان است كه افراد خانواده دور يكديگر جمع شده، فصلي از تورات (سرگذشت خروج) را تلاوت مي‌كنند و مشروبي بنام «كيدوش» مي ‌نوشند و رئيس خاندان دستها را شسته و مراسمي را به جا مي‌آورد. سبزي جعفري را در آب نمك نهاده و به ياد ايام ناگوار اسارت بابل مي‌خورند، همچنين جامهاي شراب و قطعات نبات و ريشه‌هاي گياهان تلخ را مي‌خورند و به ياد آزادي مناجاتها و اوراد و بعضي از مزامير را تلاوت مي‌كنند. بعد از آن دري را باز مي‌كنند و در ميان سرودن نغمات مزامير داود و مصائب ايلياي نبي براي ظهور مسيحا دعا مي‌خوانند و روي ميز جامي به ياد ايلياي نبي مي‌گذارند؛ سپس با صرف شام شب و با گفتن اين دعا (سال ديگر در اورشليم) مراسم عيد به پايان مي‌رسد و همه به شادي و سرور مشغول مي‌گردند و پدران به فرزندان عيدانه عطا مي‌كنند. (36)

7-2- عيد شابوعوت:

عيد فصح به خودي خود كامل نيست بلكه با عيد شابوعوت كه بدان عيد هفته ها نيز مي‌گويند كامل مي‌شود. تا 49 روز بعد از عيد سدر هيچ گونه جشن و شادي، حتي مراسم عروسي نبايد انجام بگيرد، و در روز پنجاهم عيد شابوعوت برگزار مي‌گردد كه به آن عيد پنجاهه نيز گويند و به خاطر رسيدن اولين نوبر حبوب و اثمار بوده، ولي در ادوار بعد آن را به يادبود و شكرانه نزول تورات در كوه طور سينا منعقد مي‌سازند.(37)

فاصله اين دوجشن صفيرا (38)(شمارش) خوانده مي‌شود؛ « ... از فرداي آن سبت از روزي كه نافه جنبانيدني را آورده باشيد براي خود بشماريد تا هفت هفته تمام بشود و هديه‌اي براي خدا بياوريد.» (39)

در هر حال مراسم و آئينها نمايشگر درامها و سمبولها هستند كه بخش حياتي دين يهود را تشكيل مي دهد ليكن آنها تشريفات ديني نوع ديگري نيز دارند كه ما فقط به ذكر اعياد آنها پرداختيم.

3- اعياد و جشنهاي مسيحيان

1-3- عيد كريسمس و عيد پاك

مسيحيان دو روز عمده دارند كه بسيار برايشان حائز اهميت است و اين دو روز را جشن مي‌گيرند و از اعياد بزرگشان به حساب مي‌آيد. كه يكي از آنها كريسمس (25 دسامبر) سالروز تولد عيسي است و ديگري عيد پاك (ايستر) (40) است كه به ياد و خاطره برخاستن و قيام عيسي مي‌باشد، كه در اولين يكشنبه بعد از قرص كامل ماه و پس از اعتدال ربيعي فاصله بين 22 مارس تا 25 آوريل است.

2-3- عيد هفته مقدس:

هفته پيش از عيد پاك عنوان مراسمي است كه مسيحيان قبل از شروع عيد پاك آن را مي‌گيرند و آن به دليل يادآوري خاطره آخرين روزهاي زندگي عيسي است؛ پنجشنبه‌ي قبل عيد پاك يادآور آخرين وعده غذايي است كه عيسي با حواريانش خورد. جمعه قبل عيد پاك كه به آن جمعه خوب (41) نيز مي‌گويند يادآور به صليب كشيدن عيسي است كه غم انگيزترين روز مسيحيان مي‌باشد.

3-3- عيد پنجاهه(42):

قيام (ياصعود) مسيح حواريون را معتقد ساخت كه عيسي از مردگان برخاسته و عن قريب بار ديگر سوار برابرها رجعت خواهد كرد. نزد مسيحيان قيام مسيح اثبات حقانيت انجيل بود و هبوط روح القدس در روز پنجاهه به آنها اطمينان قلبي مي‌بخشد(43).

در شاخه پروتستان عيد پنجاهه (گلريزان) يادبود خاطره ريزش و جاري شدن (سيلان) روح القدس بر حواريون در 15 روز پس از صعوه عيسي است.(44)

ريشه آن در عيد هفته‌ها (45) يا شابوعوت (از اعياد يهودي) است كه 50 روز بعد از عيد فصح برگزار مي‌شود. مسيحيان اعياد ديگري نيز دارند كه در ذيل به آنها اشاره شده است:

4-3- عيد بالا رفتن (46) عيسي مسيح كه چهارده روز بعد از عيد پاك برگزار مي‌گردد.
5-3- عيد روز تمام قديسين (47)كه در اول نوامبر صورت مي‌پذيرد.
6-3- عيد روز تمام ارواح (48)كه آن هم در دوم نوامبر انجام مي‌گيرد.
7-3- عيد چهارشنبه آغاز ايام روزه و پرهيز (49)كه در چهل روز قبل از عيد پاك برپا مي‌شود.(50)

4- اعياد و جشنهاي هندوها

پررنگ و آب‌ترين جنبه‌هاي آداب هندويي چرخه سالانه جشنهاست، در حقيقت دين هندويي را در دين روزه‌داري و عيد و جشن ناميده‌اند. در اين دين جشنها نيز مانند زيارات سه تا هستند: محلي، منطقه‌اي و مربوط به كل هند؛ كه طبقه‌ها و فرقه‌هاي خاص جشنهاي خاص به خود را دارند كه شمار اين جشنها بالغ بر هزار تا است كه توصيف آنها در اين مقاله نمي‌گنجد و ما فقط به ذكر نام برخي از آنها مي‌پردازيم:

اولين ماه قمري از سال مذهبي هندو، كيت شامل جشن‌هاي نوروزي زير مي‌باشد:

1- عيده نوه راتري (51)، شب‌هاي نه‌گانه‌اي كه به خدابانو اختصاص دارد.
2- عيد رامه ناومي (52)، سالروز تولد رامه.
3- جشن هنومن جينتي (53)، سالروز تولد هنومن.
4- سالروز دوتا از اوتاره‌هاي ويشنو (از خدايان هندي) برنامه‌هاي پرشورامه (54) و نرسينهه (55) كه در بسك (56) جشن بزرگي برپا مي‌كنند.
5- جشن جت (57)، شامل روزه‌داري سه روز پر اهميت كه زن‌ها براي خوشبختي در ازدواج آن را برپا مي‌كنند.
6- جشن آغاز ماه كاتورماسه (58) يا چهار ماهه روزه‌داري و رياضت.
7- جشن ديوالي(59) يا جشن 4 يا 5 روزه چراغ‌ها.
8- ماه پهلگونه نيز 2 جشن مهم دارد يكي مهاشيوه راتري (60)كه جشن شب بزرگ شيوه است و ديگري هلي (61) جشن بهاره پرشوري.

با وجود اين عيدها در سرتاسر هند تنوع منطقه‌اي قابل ملاحظه‌اي در نحوه مراسم اعياد به چشم مي‌خورد كه اين اعياد سبب شور و نشاط زندگي هندويي است و ارزشهاي دين را هرساله تازه كرده و مايه سرور و شادماني است. (62)

در شمال، نبرد رام بر عليه راونه (63) (مربوط به حماسه اسطوره اي رامايانه) را در طول دوره نوه راتري در رام ليداها (64) (نمايش نبرد رام) بازآفريني مي كنند بطوري كه با پايان هر دو مراسم دورنگا- پوجا جشن پيروزي رام را در يك روز معين، روز دَسَّهره ، كه يك عيد اصلي است جشن مي گيرند.(65)

5- اعياد و جشنهاي بودائيان

بودائيان نيز اعياد و جشنهاي خاص خود را دارند كه از جمله مي‌توان به مراسم و تشريفات خاص پوجا(66) اشاره كرد كه نيايش و اخلاصي است كه براي مناسبتهاي ويژه وجود دارد، از آن جمله مراسم وساك (67) است كه در چهاردهمين روز (روز ماه كامل) از ماه مه هنگامي كه تولد بودا حصول به مرحله تنوير و سرانجام به مرگ وي (ورود به مقام پاري نيروانه) منتهي مي‌شود را جشن مي‌گيرند. افراد شركت كننده در اين مراسم در اطراف صومعه‌ها و معابد چراغاني شده به حركت درمي‌آيند؛ برنامه‌هاي مخصوص سخنراني در مورد زندگاني بودا و دهرمه ترتيب داده مي‌شود و همه جا پراز گل و شمع و نجور معطر مي‌شود.

فصل باراني كه در اواخر بهار شروع مي‌شود زمان استراحت و گوشه نشيني راهبه‌هاست، اولين باران را با مراسمي كه در آن هركس سعي مي‌كند مقداري آب به ديگري بپاشد جشن مي‌گيرند؛ اين امر قطعاً نشانه‌اي از مراسم و آداب محلي قبل از بودا است كه براي عرض خيرمقدم به فصل باران انجام مي‌شود و مجسمه‌هاي موجود در معابد را شستشو مي دهند و جشنهاي مخصوصي ترتيب مي‌دهند و جمعيت زيادي براي حركت جمعي در خيابانها جذب مي‌شوند.(68)

7- فستيوالهاي شينتويي

در ژاپن جشنهاي مذهبي (فستيوال) متعددي برگزار مي‌گردد، از جشنهاي محلي به مناسبت وقايع خاص گرفته تا جشنهاي عظيمي مثل جشن سال نو كه در آن ميليونها نفر از ژاپني‌ها از معبد ميجي(69) در توكيو بازديد به عمل مي‌آورند. در اين فستيوالها، افراد شركت كننده به پيشگاه خدايان گوناگون غذا تقديم مي كنند و كشيشان دعاهاي رسمي به نام نورتيو (70) را تلاوت مي كنند و زنان و مردان رقصنده نيز رقصهاي مقدس مذهبي را به اجرا درمي‌آورند. فضاي اين مراسم هم مقدس و هم سرورانگيز است.

يكي از مشخصات هميشگي و كليدي فستيوالهايي كه در معابد برگزار مي‌شود، مراسم حمل معابد و زيارتكده‌هاي قابل حمل مي‌باشد كه به روش مردان جواني كه معبد را روي نشانه‌هاي خود قرار داده‌اند از ميان جمعيت تماشاگراني كه در خيابانها ريخته‌اند حمل مي‌گردد. حركت دادن دسته جمعي معابد از بخشهاي عمده هر فستيوال است.(71)

پي‌نوشت:

1- آريانا، غلامعلي، آشنايي با تاريخ اديان، تهران، پايا، 1379، ص 108
2- ولي، وهاب و بصيري، ميترا، اديان جهان باستان، ج 3، تهران، پژوهشگاه علوم انساني، 1379، ص 173
3-اوستا، پشتها، مهرشيت، كرده ي 8، بند32، گزارش و ترجمه جليل دوستخواه، تهران، 1379، ص 361
4-همان، بند31، ص361
5-گهنبار كوتاه شده‌ي گاهانبار است كه به معني گاههاي بار همگاني، جشن و انجمن همگاني يا گاههاي بار و برگرفتن و بهره به دست آوردن است.
6-yaitya
7- ولي، همان، صص 168-169
8-maid yu zerm-
9-maid yu shem-
10-paite shahaym
11- eayaserim-
12-maid ya ram-
13-hamaspatmadam-
14-بويس، مري، زردشتيان باورها و آداب ديني آنها، ترجمه عسگر بهرامي، تهران، ققنوس، 1381، صص 58-59.
15- مهر، فرهنگ، ديدي نو از ديني كهن، تهران، جامي، 1380، ص190
16-ولي، همان، صص175-177
17- tishri-
18-وير، رابرت و ديگران، جهان مذهبي، ترجمه عبدالكريم گواهي، تهران، فرهنگ اسلامي، 1378، ص 630
19- rosh hashnah-
20- shofar-
21-آريا، همان، ص 144
22-ناس، جان، تاريخ جامع اديان، ترجمه علي اصغر حكمت، تهران، علمي و فرهنگي، 1383، ص567
23- توفيقي، حسين، آشنايي با اديان بزرگ، تهران، سمت، 1381، ص 94
24- همان، ص 95
25-ايزدپناه، مهرداد، آشنايي با دين يهود، تهران، محور، 1382، صص 75-76
26-ناس، همان، ص 568
27- hannukah-
28- وير، همان، ص 635
29-توفيقي، همان، ص94
30-ناس، همان، ص 568
31- purim-
32-ناس، همان، ص 568
33-توفيقي، همان، ص 94
34-ايزدپناه، همان، ص 74
35-seder-
36-ناس، همان، ص 567
37-همان، ص 567
38-sefirah-
39-كتاب مقدس، سفر لاويان، باب 23، آيات 15-16
40- easter-
41-good friday
43-ناس، هما، ص 610
44-كتاب مقدس، اعمال رسولان، باب 2، آيه 1
45- feast of week-
46- feast of the ascension-
47- all saints day-
48- all souls day-
49- ash we-
50-وير، همان، صص798- 800
51- navaratri-
52-rama navami-
53- hanaman jayanti-
54-parasu rama-
55- navasimha-
56- besak-
57-jet-
58-katumasa-
59-divali-
60- mhasivaratri-
61-holi-
62- ويتمن، سيمن، آئين هندو، ترجمه علي موحديان عطار، قم، مركز مطالعات اديان و مذاهب، 1382، صص 82-84
63-ravana-
64-ramlila-
65- ويتمن، همان، ص 85
66-puja-
67-wesak-
68- وير، همان، ص 343
69-meiji shrine-
70-norito-
71- وير، همان، صص 543-544



 

 

دوشنبه 1 آبان 1385 - 15:14


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری