دوشنبه 1 مهر 1398 - 15:6
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

عليرضا قرائي

 

مخاطبان، جوانان امروز نيستند

 

گفت‌وگو با دكتر قشقايي، رئيس پژوهشكده باقرالعلوم عليه‌السلام

اشاره:
پژوهشكده باقرالعلوم عليه‌السلام وابسته به سازمان تبليغات اسلامي، مركزي است كه در عرصه تحقيقاتي و پژوهشي، در زمينه مسائل ديني، فرهنگي و اجتماعي فعال است و با يك رويكرد اجتماعي، فرهنگي و مذهبي به دنبال دست‌يافتن به خلأ‌هاي موجود در عرصه جامعه و برقراري ارتباط با عموم تحصيلكردگان جامعه و جوانان نسل امروز است. اين پژوهشكده كه حساسيت بسياري در جذب نيروهاي توانا و كارآمد جهت فعاليت‌هاي پژوهشي خود دارد همچنان مهم‌ترين نياز پژوهشكده را افزايش نيروهاي علمي كارآمد در هر دو زمينه مسائل اجتماعي و ديني مي‌داند؛ كساني كه بر هر دو مقوله اشراف كامل داشته باشند تا بتوانند در راستاي اهداف پژوهشكده قدم برداشته و ايده‌آل‌ها را محقق سازند. با دكتر قشقايي رئيس پژوهشكده باقرالعلوم عليه‌السلام گفت‌وگويي در زمينه مسائل فرهنگي جامعه و فعاليت‌هاي پژوهشكده انجام داده‌ايم كه در پي مي‌آيد:

پژوهشكده باقرالعلوم از چه زماني و با چه اهدافي شروع به كار كرده است؟

يك ضرورت انكارناپذير در سازمان تبليغات اسلامي علت اصلي تشكيل پژوهشكده باقرا‌لعلوم عليه‌السلام بود و آن نياز به به انجام كارهاي پژوهشي در راستاي فعاليت‌هاي سازمان بود؛ پژوهشكده‌اي كه بتواند با يك ساختار قوي و بهره‌مندي از افراد توانمند و كارشناسان علمي سطح بالا، درباره موضوعات تحقيقاتي كه در مسير اهداف سازمان قرار دارند تحقيق كند. بنابراين سازمان تبليغات اسلامي اقدام به تشكيل پژوهشكده‌اي به نام پژوهشكده باقرالعلوم كرد. البته تا قبل از آن در سازمان بخشي تحت همين عنوان وجود داشت كه فعاليت‌هايي در زمينه حديث و شرح‌حال‌نگاري علما انجام مي‌داد اما زماني كه تصميم گرفته شد تا سازمان در راستاي اهداف خود پژوهشكده‌اي داشته باشد همان مجموعه در ساختار جديد پژوهشكده‌هاي آكادميك در عرصه آموزش عالي شكل گرفت و در سال 1381 موفق به اخذ مجوز دو ساله از وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري شد و اين سرآغاز كارهاي جديد پژوهشكده شد كه با چهار گروهي كه در ساختار تشكيلاتي آن تعريف شده بود كار خود را آغاز كرد كه البته از اين چهار گروه فقط دو گروه فعاليت‌هاي خود را آغاز كردند و با فعاليت همين دو گروه كارهاي پژوهشكده آغاز شد.

چه گروه‌هايي در ساختار تشكيلاتي پژوهشكده تعريف شده‌اند؟

گروه مطالعات اسلامي و گروه سياسي- اجتماعي دو گروهي هستند كه در حال فعاليت‌اند. گروه مطالعات فرهنگ و تمدن و گروه تبليغ و ارتباطات نيز گروه‌هايي بودند كه تشكيل نشدند.

علت عدم تشكيل اين دو گروه چه بود؟

تشكيل اين گروه‌ها نياز به كارشناسان توانمندي داشت كه بتوانند كارهاي پژوهشي اين گروه‌ها را در راستاي اهداف سازمان شكل دهند. يعني افرادي كه داراي دو ويژگي باشند: يك؛ تحصيلات دانشگاهي و علمي در عرصه مسائل فرهنگي و اجتماعي در حد بالا. دو؛ تسلط به متون ديني تا بتوانند نيازهاي مورد نظر سازمان را تأمين كنند. اين نيروها بسيار كم هستند و به همين دليل تشكيل اين گروه‌ها به تأخير افتاده است. تجربه‌اي كه ما در اين مدت كسب كرده‌ايم نشان داده است كساني كه در پژوهشكده فعاليت مي‌كنند بايد از سطح تحصيلات و توانايي علمي بالايي برخوردار باشند تا بتوانند پژوهشگر مناسبي باشند و تحقيقات و پژوهش‌هاي آنها به يك كاربرد ملموس براي پژوهشكده و سازمان تبديل شود و اين امر محقق نمي‌شود مگر آنكه آن افراد محقق پيش از اين كارآمدي خود را در عرصه‌هاي پژوهشي ديگر به اثبات رسانده باشند. به همين دليل از ابتدا تا به امروز با كمبود نيروهاي توانمند مواجه بوده‌ايم و همواره به دنبال افراد كارآمد هستيم. براي ما توليدات فكري افراد سودمند است و كار كمي مد نظر ما نيست و طي اين مدت نيز به دنبال نيروهاي كيفي بوده‌ايم كه تا اندازه‌اي در تهران و بيشتر از آن در قم موفق به جذب اين افراد شده‌ايم. همچنان هم به دنبال جذب اين افراد هستيم. اما نيروهايي كه صاحب هر دو ويژگي باشند كم هستند.

اهدافي كه پژوهشكده به دنبال تحقق آن است چيست؟

تحقيق و پژوهش درحوزه معارف ديني، تدوين و ارائه انديشه اسلامي متناسب با نياز اقشار مختلف به ويژه فرهيختگان، پاسخگويي به شبهات ديني و تبليغي و بازشناسي سرمايه‌ها و ذخاير فرهنگ و تمدن اسلامي و ايراني، برخي از اهدافي است كه پژوهشكده كار خود را با آن شروع كرده است.

يكي از اهدافي كه شما به آن اشاره كرديد ترويج انديشه اسلامي متناسب با نياز اقشار مختلف جامعه است اين هدف بسيار مهمي است كه مي‌تواند تأثير بسزايي در عرصه فرهنگي جامعه نيز داشته باشد. مي‌خواهم بدانم در راه ترويج فرهنگ و انديشه اسلامي در جامعه چقدر موفق بوده‌ايد و در طبقه‌بندي‌تان از اقشار مختلف آيا نياز جوانان هم در نظر گرفته شده است. در واقع با توجه به شرايط امروز جامعه و تغييرات نسل جديد چقدر در ارتباط برقرار كردن با جوانان و جذب آنها به فرهنگ ديني موفق بوده‌ايد؟

يكي از راهبردهاي اساسي مورد نظر پژوهشكده، تبيين مسائل ديني به صورت قابل فهم براي اقشار مختلف است. اين اقشار مختلف هم شامل افراد ديپلمه و بالاتر هستند، يعني افرادي كه اهل كتاب و مطالعه‌اند. در همين عرصه موضوعات متعددي از معارف ديني مورد پژوهش و بررسي قرار گرفته كه در مرحله اول روي سايت پژوهشكده عرضه شده است و در مرحله دوم نيز به صورت دانشنامه معارف منتشر مي‌شود. موضوعات متعددي در عرصه‌هاي مختلف ديني كه فهم آنها متناسب با عموم جامعه است از مسائل عقيدتي گرفته تا امور غير اعتقادي در معارف ديني را شامل مي‌شود. در كنار اينها روي موضوعاتي كه مربوط به مسائل خاص جوانان و نوجوانان است نيز كار شده است. به طور مثال كتاب‌هاي جيبي با عناوين: در آستانه جواني، چگونه از موهبت‌هاي جواني بهره‌مند شويم، فرهنگ جواني، خانواده من و... منتشر شده است كه كتاب‌هاي متفاوتي براي نوجوانان كمتر از 20 سال است و از نگاه كارشناسان مختلفي كه آن را مطالعه كرده‌اند و حتي نوجوانان داراي مطالب مفيدي بوده است. يك تحقيق كلان هم در عرصه آموزه‌هاي چالش‌برانگيز بر هويت ديني جوانان انجام گرفته است كه در آن با يك نگاه بيروني در مورد مسائلي چون مدرنيزم، ناسيوناليسم، فمنيسم و... بحث شده است و اينكه اين آموزه‌ها چگونه تبيين شده‌اند و چگونه بر نگاه جوان تاثير مي‌گذارند. چون بحث‌هاي علمي دقيقي روي اين مسئله نشده است. بنابراين با اين رويكرد نگاه شده و راه‌حل‌هايي هم ارائه شده است كه البته اين كار حدود دو ماه ديگر نهايي شده و به اتمام مي‌رسد. كار ديگري كه در اين زمينه صورت گرفته و در عرصه كودكان است هزار داستان مناسب براي كودكان در يك لوح فشرده جمع‌آوري شده. اين داستان‌ها كه  همراه با صدا و تصوير است يك برنامه مناسب براي مراكز مختلف و خانواده‌هايي است كه مي‌خواهند داراي يك مجموعه داستاني خوب براي كودكان باشند.

با توجه به اقدامات و پژوهش‌هاي مختلفي كه انجام داده‌ايد تاثيرگذاريتان را بر روي فضاي فرهنگي جامعه تا چه حد مي‌دانيد؟

تاثيرگذاري زماني قابل سنجش است كه اين كارها وارد اجتماع شود. يكي از فعاليت‌هايي كه بايد در عرصه سازمان تبليغات اسلامي انجام مي‌گرفت اما هنوز تحقق نيافته است سنجش كمي ارزش‌هاي ديني و ميزان صعود يا نزول آنهاست. در اين صورت روشن بود كه فعاليت‌هاي هر نهادي كه عهده‌دار كار فرهنگي است تا چه حد موثر بوده است. اما در حال حاضر امكان اين ارزيابي وجود ندارد. تنها امكان موجود در اين زمينه اين است كه ما از كساني كه كارمان را به آنها عرضه مي‌كنيم بخواهيم ديدگاه‌هاي خود را نسبت به اين فعاليت‌ها ارائه دهند و اين يعني ارزيابي بيروني كارهايمان. بنا بر اين تشكيل نهادي در سازمان كه ارزش‌هاي ديني را مورد سنجش قرار دهد ضروري است تا ما بدين ترتيب بتوانيم تاثيرگذاري فعاليت‌هاي خود را در جامعه مورد بررسي قرار دهيم.

تحقيقات و فعاليت‌هايي كه در پژوهشكده انجام مي‌گيرد چگونه و به چه نهادها يا افرادي عرضه مي‌شود؟

تحقيقاتي كه در ارتباط با عموم است به عموم جامعه عرضه مي‌شود و آنهايي كه مربوط به افراد نخبه و فرهيختگان جامعه است به آنها عرضه مي‌شود. در حال حاضر نيز عرضه بيروني فعاليت‌هاي پژوهشكده به صورت كتاب و نمايش در سايت است.

غير از انتشار كتاب و ارائه در سايت راه ديگري هم براي عرضه بيروني و فعاليت‌هايتان مد نظر داريد؟

بله. برنامه‌هايي در زمينه افراد تاثيرگذار بر جامعه در نظر گرفته‌ايم به گونه‌اي كه بتوانيم با اين افراد ارتباط برقرار كرده و براي آنها تغذيه فكري داشته باشيم. قدم‌هايي در اين راه برداشته شده است كه در صورت عملي شدن، گزارش آن اعلام مي‌شود.

آقاي قشقايي همانطور كه مي‌دانيد پژوهشكده‌ها و نهادهاي مختلفي عهده‌دار كارهاي فرهنگي در جامعه هستند و اقدامات مختلفي نيز در اين زمينه به ويژه در بخش فرهنگ ديني جامعه صورت مي‌گيرد. اما با وجود همه اين اقدامات و فعاليت‌ها هيچ يك از نهادهاي مسئول نتوانسته‌اند تاثيرگذاري مطلوبي بر فضاي فرهنگي جامعه داشته باشند و عموم جامعه و به ويژه جوانان را با خود همراه كرده و آنها را به سمت ارزش‌هاي واقعي فرهنگ ديني و ايراني جذب كنند. به نظر شما چه خلأهايي در اين زمينه وجود دارد كه سبب عدم تاثيرگذاري فعاليت‌هاي اين نهادها مي‌شود؟

عمده‌ترين مشكل پژوهشكده‌هايي كه عهده‌دار كارهاي پژوهشي در عرصه فرهنگ ديني هستند اين است كه مخاطب آنها جوانان موجود نيستند بلكه نخبگان هستند. تحقيقاتي كه انجام مي‌شود فقط براي نخبگان و «عالمان يك رشته» مفيد است و در واقع اين تحقيقات براي رشد فكري اين افراد انجام مي‌شود. كمتر پژوهشكده يا مركز تحقيقاتي است كه با اتكا به تحقيقات عميق و كارآمد، محصول بيروني‌اش مستقيماً براي عموم افراد جامعه مفيد باشد، و چون اينگونه نيست در عرصه عموم هم تاثيرگذار نيست و به همين دليل در حال حاضر فاصله زيادي بين عموم جامعه و نخبگان به وجود آمده و القاي مفاهيم و مسائل از طرف افراد نخبه به عموم مردم دشوار شده است. اين نكته‌اي است كه ما در پژوهشكده باقرالعلوم از ابتدا به آن دست يافتيم و نگرش‌مان در بسياري از تحقيقاتي كه انجام مي‌دهيم اين است كه براي عموم تحصيلكردگان جامعه يعني ديپلمه‌ها و دانشجويان كارشناسي رشته‌هاي غيرديني مفيد و كارآمد باشد. لذا در كارهايي كه در عرصه كتاب‌هاي حديثي انجام مي‌دهيم نگاهمان اين است كه اين ترجمه‌ها براي اين قشر ترجمه نشده باشد. در ساير نوشته‌ها نيز نگاهمان اينگونه است و شايد يكي از دلايل عدم انتشار نشريه از سوي ما، با وجود اصرار بسياري از دوستان دانشگاهي و حوزوي همين باشد. چرا كه من معتقدم نشريات ما هنوز براي مطالعه و كاربرد عموم شكل نگرفته است. فرهنگ نشريات كشور ما اين است كه در يك رشته يا موضوع خاص براي افراد نخبه آن رشته شكل گرفته‌اند نه براي عموم مردم. به همين دليل نشريه در جهت اهداف كارآمد نيست. ما مجبور هستيم كه به سمت انتشار كتاب يا تهيه لوح‌هاي فشرده برويم تا توانيم مخاطبان خود را پوشش دهيم. اگر زماني توانستيم نشريه‌اي مانند «خانواده سبز» كه با عموم مردم سر و كار دارد منتشر كنيم. اين كار را خواهيم كرد. اما چون هنوز اين توانايي را در خود نمي‌بينيم كه نشريه‌اي براي عموم مردم داشته باشم اقدام به انتشار نشريه نكرده‌ايم و فقط در جهت تهيه كتاب‌، سي‌دي و سايت فعال هستيم.

ارتباط پژوهشكده باقرالعلوم با سازمان تبليغات اسلامي چگونه است و از چه حمايت‌هايي از سوي سازمان برخوردار است؟

پژوهشكده وابسته به سازمان تبليغات اسلامي است و مانند همه مراكز وابسته، از حمايت مالي سازمان برخوردار است. در عين حال اهدافي كه براي پژوهشكده تعريف شده در راستاي اهدافي است كه براي سازمان طراحي شده است يعني اينطور نيست كه ما در يك علم خاص مانند فقه، حقوق، جامعه‌شناسي يا علوم ديگر كار خاصي انجام دهيم بلكه هر كاري كه انجام مي‌شود در راستاي همان اهدافي است كه براي سازمان تعريف شده است. از همين رو عمده تحقيقاتي كه انجام مي‌دهيم بر حسب نيازسنجي‌هايي است كه سازمان تبليغات اسلامي عهده‌دار آن است. اما در عين حال ما اهداف سازمان را به گونه‌اي تفسير مي‌كنيم كه شامل افراد نخبه و پژوهشگر هم مي‌شود و مي‌توانيم در اين عرصه خدماتي انجام داده و كارهاي علمي را به اين افراد ارائه دهيم. سازمان بايد براي اين افراد هم خدماتي داشته باشد لذا ما در اينجا اقداماتي را نيز در اين راستا انجام مي‌دهيم. البته توجه به اين مسئله نيز ضروري است كه ما در پژوهشكده دو راهبرد اساسي داريم و آن هم ارائه مطالب علمي و معارفي به عموم مردم و به كارگزاران فرهنگي جامعه است. آنچه كه به كارگزاران فرهنگي ارائه مي‌دهيم مطالب علمي و معرفتي در سطح آنهاست و تحقيقاتي است كه به آنها به عنوان مديران فرهنگي جامعه و كساني كه با امور فرهنگي سر و كار دارند كمك مي‌كند. به عبارتي ما منابع اوليه را براي اين افراد تهيه مي‌كنيم. به طور مثال ما با تهيه مجموعه سخنان پيامبر اكرم منابع اوليه را براي كساني كه مي‌خواهند در عرصه ديني و در جامعه، فرهنگ اهل‌بيت عليهم‌السلام را رواج دهند تهيه كرده‌ايم.

آيا سازمان تبليغات اسلامي در زمينه فكري و يا تعريف پروژه و سفارش پژوهش نيز با پژوهشكده در ارتباط است يا اينكه به لحاظ كاري و فكري مستقل هستيد؟

اين پژوهشكده به لحاظ كاري كاملاً مستقل است و شوراي پژوهشي دارد. علاوه بر اين در عرصه‌هاي مختلف كاري، هيأت علمي ويژه دارد. مثلاً گروه‌هاي معارف، احياء و تدوين سياست‌هاي راهبردي، همگي هيأت‌هاي علمي مخصوص به خود را دارند كه كارهايشان را تدوين مي‌كند. البته ما از شخص آقاي خاموشي به عنوان كسي كه اهل فكر بوده و صاحب‌نظرند استفاده مي‌كنيم و ايشان جزو شوراي پژوهشي هستند و در عرصه‌هاي مختلف فكري از نظرات و ديدگاه‌هاي ايشان استفاده مي‌شود.

پس در واقع ايشان به عنوان يك كارشناس و صاحب‌نظر امور فرهنگي جامعه در پژوهشكده حضور دارند نه به عنوان رئيس سازمان تبليغات اسلامي؟

بله، دقيقاً. از آنجايي كه ايشان درگير مسائل فرهنگي جامعه هستند بنابراين از ديدگاه كارشناسي ايشان استفاده مي‌كنيم.

با توجه به شرايط موجود و فعاليت‌هايي كه پژوهشكده در عرصه فرهنگي جامعه به‌ويژه فرهنگ ديني دارد، مهم‌ترين نياز عرصه فرهنگي جامعه را در چه مي‌دانيد؟

اين مسئله ابعاد مختلفي دارد. محور اصلي آن «بحث شبهه‌ها و اشكالاتي» است كه افراد در زمينه مسائل ديني دارند كه اين‌ها دوگونه‌اند: يكدسته افرادي كه اشكالاتشان براي آنها مسئله است. مي‌گويند اگر خدا عالم را خلق كرده است پس چه كسي خدا را آفريده است. اين اشكالات واضح است و پاسخ آن نيز روشن است. اما برخي اشكالاتي نسبت به اين مسائل در «لايه‌هاي پنهان ذهن افراد» وجود دارد و آن را مطرح نمي‌كنند؛ حال يا جرأت آن را ندرند يا قدرت مطرح كردن اين اشكالات را ندارند اما اين مسائل بر رفتارهاي بيروني اين افراد تاثيرگذار است چرا كه پاسخي براي اين اشكالات ندارند و براي آنها حل نشده است. اينجاست كه وظايف سازمان‌ها و پژوهشكده‌هايي كه در عرصه فرهنگي فعال‌اند بارز مي‌شود. آنها بايد اين اشكالات را بفهمند و آن را مطرح كنند. در آن زمان افراد متوجه مي‌شوند كه اين مسئله خود آنها هم هست و همين سبب شده نسبت به مسائل ديني رويگردان شوند.

پس محور اول اين است كه ما سراغ اين شبهات برويم اما با اين دو نگاه. همچنين توجه داشته باشيم كه به گونه‌اي به اين مسائل پاسخ دهيم كه مخاطب امروز مارا اقناع كند، نه اينكه صرفاً براي اداي تكليف و انجام وظيفه پاسخي گذرا بدهيم و گمان هم نكنيم پاسخ به اين سوالات، پاسخ به شبهاتي است كه امروزه مطرح شده است. چون متأسفانه عده‌اي اينگونه مطرح مي‌كنند كه اين سوالات با دنياي مدرنيزم و آموزه‌هاي ليبرال‌دموكراسي شكل گرفته است و تاكنون نبوده است. اما اين طور نيست، چرا كه اگر نگاهي به مجموعه پرسش و پاسخ‌هايي كه تا پيش از اين مطرح بود بكنيم خواهيم ديد كه حكيمان اسلامي هم با اين سوالات روبرو بوده‌اند و اين سوالاتي كه امروز مطرح مي‌شود همان سوالات قبلي است و شايد تعداد كمي از آنها جديد باشد. اما با اين تفاوت كه در گذشته به خوبي به سوالات افراد پاسخ داده مي‌شد و افرادي كه پاسخگو بودند با نگاهي عقلاني با اين سوالات برخورد مي‌كردند. اما امروزه در زمينه پاسخگويي مشكلاتي داريم كه بررسي اين مسئله بحث طولاني را مي‌طلبد.

محور دوم در عرصه فرهنگي جامعه، بخشي از فرهنگ جامعه ما يعني فرهنگ ديني است. يكي از نهادهاي فرهنگي جامعه ما آموزه‌هاي ديني است. در اين بخش يك مشكل عمده وجود دارد و آن اين است كه كساني كه متكفل بيان فرهنگ ديني جامعه هستند در كارهاي اجرايي قرار گرفته‌اند و كارهاي اجرايي هم مشكلات خاص خود را دارد. اين امر سبب شده نوعي رويگرداني از نهادهاي فرهنگ ديني در جامعه به وجود آيد. چرا كه روحانيون در امور اجرايي قرار دارند و جمهوري اسلامي نيز در اداره جامعه و طرح سياست‌هاي خود برخي آموزه‌هاي مذهبي را مطرح مي‌كند و اين سبب مي‌شود كه جامعه هنگامي كه خللي را در كار اجرايي احساس مي‌كند آن را به پشتوانه فكري آن فرد يعني به مسائل ديني نسبت دهد. به همين دليل است زماني كه مسائل ديني در جامعه مطرح مي‌شود با استقبال كمي مواجه مي‌شود. بنابراين مسئله بايد آسيب‌شناسي شود و تفاوت و تفكيك بين شيوه اجرايي يك فرد و آموزه‌هاي ديني براي مردم روشن شود.

محور بعدي رسانه‌ها هستند. رسانه‌هاي ما برنامه‌هاي ديني را به گونه‌اي به مردم القا كرده‌اند كه مردم به صورت كاذب گمان مي‌كنند كه مسائل ديني را مي‌دانند. چرا كه يكسري شعارها و مراسم سطحي از حج، اعياد و جشن‌ها، عزاداري‌‌ها و... از تلويزيون پخش مي‌شود و به مردم اين‌طور القا مي‌شود كه دين يعني همين و بنابر اين همه فكر مي‌كنند از عمق دين خبر دارند. در صورتي كه مي‌دانيم اين طور نيست. اگر افراد قديمي را با جوانان امروز مقايسه كنيم مي‌بينيم مطالب و نكاتي كه آنها از دين مي‌دانند چندين برابر يك جوان امروزي است كه ما فكر مي‌كنيم جمهوري اسلامي اين مطالب را به او گفته است. اين جوانان بسياري نكات را هنوز نمي‌دانند چرا كه فقط ظاهر را ديده‌اند. خارج از خانه، عكس‌ها (و پوسترها) را ديده‌اند. در خانه، تلويزيون مراسم ديني‌ را نشان داده است و جوانان فكر مي‌كنند از معارف ديني اشباع هستند و ديگر نبايد به دنبال آن باشند. به نظر من بسياري از اين مراسم‌ها بايد از رسانه‌ها حذف شود و به جاي آن مسائل عمقي مطرح شود. به جاي آنكه دو تصوير ظاهري نشان داده شود دو روايت نقل شود؛ رواياتي كه به چندين هزار مي‌رسد اما جوانان ما حتي يك دهم اين روايات را هم نمي‌دانند. بسياري از مسائل و معارف ديني وجود دارد كه جوانان ما از آن بي‌خبرند چرا كه عرضه نشده است و فقط دل‌‌مشغولي‌هاي ظاهري نشان داده شده است.

نكته ديگر نيز بحث كاربرد است. ما تحقيقات، همايش‌ها و سمينارهاي بسياري در زمينه مسائل مختلف ديني و فرهنگي داريم، اما هيچ‌يك از آنها داراي يك نتيجه كاربردي و يك راه حل عملي نيست. نتيجه‌اي كه اگر فرد به طور مثال از تالار همايش بيرون آمد يا گزارشي از اين سمينارها و تحقيقات در يك نشريه خواند، به يك راه حل عملي دست پيدا كند متأسفانه چنين چيزي وجود ندارد و در اين برنامه‌ها صرفاً به طرح يكسري كليات و مطالب علمي بسنده مي‌شود و راه حل عملي ارائه نمي‌دهند كه در جامعه چه بايد كرد. اين‌ها نكاتي است كه در عرصه فرهنگي جامعه بارز است و نياز به اصلاح دارد.

پژوهشكده باقرالعلوم عليه‌السلام در حال حاضر چه فعاليت‌هايي را در دست انجام دارد؟

ما در بحث مطالعات اسلامي دو عرصه داريم، كلمات ائمه اطهار و پيامبر اكرم و شرح حال و زندگينامه نويسي. در عرصه كلمات در حال حاضر فرهنگ كلمات بسياري از امامان معصوم عليهم‌السلام تهيه شده است و تنها موسوعه كلمات امام رضا عليه‌السلام و امام كاظم عليه‌السلام باقي مانده است كه در حال انجام است و با اتمام آنها موسوعه كلمات ما كامل مي‌شود. كار ديگري كه خوشبختانه در سال پيامبر اعظم صلي‌الله عليه و آله تمام مي‌شود موسوعه كلمات پيامبر اكرم است كه كاري عظيم بوده و بيش از ده جلد است و از متون شيعه گردآوري شده است. كاري هم كه امسال عرضه شد موسوعه سنن الرسول بود. در عرصه شرح حال و زندگينامه نيز دو بخش داريم. يك بخش آن، شرح حال علما و دانشمندان است و بخش دوم درخصوص اصحاب ائمه و پيامبر است. در قسمت شرح حال علما تا به امروز هفت جلد آماده شده است و جلد هشتم آن نيز امسال آغاز مي‌شود. در محور اصحاب نيز مجموعه‌اي را در دست تهيه داريم كه در آن زندگينامه بيشتر اصحاب پيامبر تدوين شده است و حدود هشت جلد است كه اميدواريم تا پايان امسال تكميل شود كه در اين صورت زندگينامه چندين هزار از اصحاب پيامبر را به زبان فارسي خواهيم داشت. در همين بخش ترجمه‌ها را داريم، ترجمه سيره امام علي عليه‌السلام، پيامبر اكرم صلي‌الله‌ عليه‌وآله و ترجمه كلمات پيامبر كه اينها رو به اتمام است. ترجمه جلد اول گلشن ابرار كه شامل زندگينامه علماست و به زبان عربي انجام گرفته است و سعي داريم جلد دوم و سوم آن نيز امسال به عربي ترجمه شود. اقدام ديگري كه در پژوهشكده مد نظر است احياي متوني است كه توسط دانشمندان ديني نوشته شده است و در حال حاضر در عرصه عمومي جامعه ما كارآمد است مانند صحيفه سجاديه كه حدود سيزده جلد است و امسال آماده و عرضه مي‌شود. يك دفتر معرفت و اخلاق هم داريم كه رساله‌هاي عرفاني و اخلاقي گذشتگان در آن احيا و عرضه مي‌شود و اولين دفتر آن امسال ارائه مي‌شود. طرح ديگري كه امسال به پايان مي‌رسد، شرح عرفاني چهارصد كلام پيامبر است كه اين احيا شده و در حال حاضر در مرحله بازنگري و حاشيه‌نويسي آن هستيم. در گروه سياسي- اجتماعي نيز چند كار تحقيقي داريم، يكي روابط اجتماعي در اسلام و ديگري جريان‌شناسي فكري و مذهبي حوزه‌هاي علميه است. در بخش دانشنامه نيز، «دانشنامه معارف» را در دست انجام داريم كه كار بسيار مفيدي است و در آن با نگرش رفع شبهاتي كه در عرصه جامعه است، آن مسائل و شبهات را به صورت يك موضوع تحقيقاتي تعريف مي‌كنيم و روي آن كار مي‌شود، به گونه‌اي كه حالت اقنايي براي مخاطب داشته باشد و پاسخي بهينه به شبهات ذهني مخاطبان در عرصه مسائل ديني باشد كه همه اين تحقيقات در نهايت به صورت يك دانشنامه ارائه مي‌شود.

در بخش خدمات پژوهشي نيز توليد چند لوح فشرده را داريم. لوح فشرده گلشن ابرار كه زندگينامه علما با يك شيوه خاص است و لوح فشرده متن‌گذاري‌شده هادي. در همين راستا نيز دو سايت داريم. سايت پژوهه و كتابخانه هادي و سايت گلشن ابرار هم در دست طراحي است. توليد لوح‌هاي فشرده براي كودكان را هم داريم.

حرف آخر؟

اميدواريم با جذب افراد توانمند بتوانيم اقدامات مثبت بيشتري در راستاي اهداف سازمان تبليغات اسلامي و پژوهشكده انجام دهيم.

 

 

چهارشنبه 19 مهر 1385 - 13:6


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری