پنجشنبه 30 خرداد 1398 - 3:24
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

عليرضا قرائي

 

بنياد دعبل مستقل، اما نيازمند حمايت

 

گزارشي از همايش بنياد دعبل، بنياد ساماندهي مشكلات مداحان اهل‌بيت عليهم‌السلام


روز چهارشنبه بيست و پنجم مردادماه همايشي از طرف بنياد دعبل در هتل انقلاب تهران برگزار شد. در اين همايش كه با حضور اعضاي هيأت موسس و هيأت مديره و مسئولان و رؤساي بنياد دعبل و همچنين رابطان فعال در شهرستان‌ها برگزار مي‌شد به توجيه بحث ساماندهي امور مداحان در سراسر كشور و چگونگي انجام اين مسئله پرداخته شد.

در اين همايش حجت‌الاسلام عباس اسكندري، معاون امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي به عنوان اولين سخنران، سخنان خود را با اشاره به اين نكته آغاز كرد كه در هيچ دوره‌اي از تاريخ اسلام مانند مقطع كنوني چنين امكانات و شرايطي براي نشر و گسترش اسلام و از سوي ديگر دشمني با آن وجود نداشته است. وي گفت: تاكنون چنين امكانات گسترده‌اي كه در شرايط امروز زندگي مدرن وجود دارد و مي‌توان از آن براي نشر دين اسلام استفاده كرد وجود نداشته است و همچنين نيرو‌هاي كارآزموده‌اي هم كه امروزه براي مقابله با دين در يك گستره جغرافيايي عظيم شكل گرفته‌اند وجود نداشت. بنابراين در اين شرايط ما بايد فرصت‌ها و تهديدها را به درستي بشناسيم و از آن بهره ببريم.

اسكندري ادامه داد: دشمنان اسلام به ويژه در شكل مدرن آن ابتدا به سمت عناصر و طبقات تاثيرگذار بر دين مي‌روند تا هر دو طبقه تاثيرگذار و تاثيرپذير را نسبت به دين بدبين كنند. نمونه بارز اين مسئله روحانيت شيعه در دنياست كه همواره در طول تاريخ تاثيرگذارترين قشر بوده‌اند، بنابراين دشمن براي بدنام كردن و منحرف كردن آنها سرمايه‌گذاري و تلاش زيادي مي‌كند. چرا كه مي‌داند اين افراد هر بار كه متعهدانه به ميدان آمده‌اند در مقابل استبداد ايستادگي كرده و تغييرات زيادي بوجود آورده‌اند كه نمونه بارز آن امام خميني‌(ره) بود و يا مسلمانان جنوب لبنان كه عليه تجاوزات اسرائيل به مقابله برخاستند و مهم‌ترين دليل اين مقابله‌ها عشق به اهل‌بيت است. وي با اشاره به اينكه علي‌رغم همه اين توطئه‌ها، امروز دنيا آغوش خود را براي مكتب اهل بيت گشوده است، گفت: امروز مردم دنيا مي‌دانند كه اين مكتب نجات دهنده آنهاست و به همين دليل روز به روز گرايش به اين مكتب بيشتر مي‌شود و ما بايد از اين فرصت استفاده كنيم.

وي ادامه داد: يكي ديگر از قشرهاي تاثيرگذار در گذشته و به ويژه امروز، ذاكران اهل‌بيت هستند، كساني كه با خلوص نيت در عرصه فرهنگي و نشر معارف اهل بيت تلاش مي‌كنند. متأسفانه در زمينه روحانيت و ذاكران و مداحان اهل‌بيت تحقيقاتي انجام نگرفته تا تاثيرات آنها به صورت علمي روشن شود اما دوست و دشمن مي‌دانند كه يكي از عناصر مهمي كه در احياي فرهنگ انقلاب و شيعه نقش موثري داشت مجالس ذاكران اهل‌بيت بود چه از نوع عزاداري و چه از نوع جشن و سرود و اين واقعيتي است كه من به عنوان كارشناسي كه حداقل 15 سال در اين عرصه كار كرده‌ام به آن رسيده‌ام. و دشمن به دليل آگاهي از تاثيرگذاري اين قشر است كه براي از بين بردن آن برنامه‌ريزي مي‌كند.

اسكندري با تاكيد بر اين نكته ظريف گفت: دشمن تلاش مي‌كند تا اين قشر را منحرف كند اما از اين نكته غافل است كه دلي كه به اهل‌بيت سپرده شد منحرف نمي‌شود. امام خميني‌(ره) همواره به روحانيت سفارش مي‌كرد كه «اگر يك نفر از شما منحرف شود دشمن مي‌گويد همه آنها منحرف شده‌اند چرا كه شما مريد داريد» و اين همان نكته‌اي است كه ما به آن بي‌توجه هستيم. امروز يك مداح و ذاكر اهل‌بيت نيز دقيقاً همين نقش را دارد يعني اگر يك نفر از آنها منحرف شوند، دشمن مي‌گويد همه آنها منحرف شده‌اند. از همين رو برخي مداحان ما كه به دليل عدم آگاهي حرف‌هايي را كه مطابق خواسته دشمنان است مطرح مي‌كنند بايد توجه بيشتري به اين مسئله داشته باشند. امروز جامعه مداحان و ذاكران به عنوان سربازان جبهه مقابله با تهاجم فرهنگي هستند. كساني كه دل به اهل‌بيت سپرده‌اند و به گسترش معارف اسلامي كمك مي‌كنند و اگر كسي هم در مجلسي سخناني را مطرح كند كه منطبق با اين شيوه نباشد نه به عمد بلكه در اثر بي‌توجهي و عدم آگاهي و مطالعه كافي در اين زمينه است.

معاون امور فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي تاكيد كرد: مگر مي‌شود كسي در عشق به امام حسين عليه‌السلام بسوزد اما در جهت خلاف او عمل كند. به همين دليل من بر حسب تجربيات خود تاكيد دارم كه بايد به سخناني كه در اين مجالس طرح مي‌شود بيش از اين توجه كنيم.

اسكندري با اشاره به اينكه مداحان و ذاكران اهل‌بيت قشر تاثيرگذار و مهمي هستند گفت: اگر معتقد به تاثيرگذاري اين قشر بر جامعه و جوانان هستيم پس بايد به مشكلات و مسائل آنها نيز رسيدگي كنيم. درست است كه اين افراد اهل امور دنيايي نيستند اما به هر حال برخي از آنها توانسته‌اند به لحاظ زندگي دنيوي و محل كسب درآمد امور زندگي خود را ساماندهي كنند اما عده ديگري از آنها به لحاظ گذراندن امور روزمره زندگي خود با مشكلات بسياري روبرو هستند كه بايد به اين مشكلات رسيدگي شود.

وي گفت: راه‌اندازي بنياد دعبل اتفاق بسيار مهمي در عرصه رفع مشكلات جامعه مداحان كشور و ساماندهي امور آنهاست و بنابراين همه مسئولان وظيفه دارند كه به حمايت مالي و فكري از اين بنياد بپردازند همان طور كه رئيس سازمان تبليغات اسلامي با همان فكر و همت بلند و جسارت خاصي كه در مورد اين امور دارند از اين بنياد حمايت كرده‌اند ما هم خود را موظف به حمايت و همكاري با اين بنياد مي‌دانيم. البته اين بنياد نبايد به هيچ سازمان و نهاد خاصي وابستگي پيدا كند. گرچه براي راه‌اندازي آن مسئولان مختلفي نقش داشته‌اند اما مهم‌ترين امتياز اين بنياد آن است كه توسط قشر روحانيون راه‌اندازي و پشتيباني شده و گسترش يابد. البته اين به معناي عدم همكاري و حمايت ما و يا ساير نهادها و مسئولان نيست ما همواره خود را موظف به همكاري مي‌دانيم اما تاكيد من بر اين است كه اين موسسه كاملاً برآمده از مردم، ذاكران و دلسوختگان اهل‌بيت كه وابسته به دستگاه‌هاي دولتي نيستند باشد تا به هيچ جهتي جز سخنان و جهت‌گيري‌هاي رهبر معظم انقلاب نرود.

معاون امور فرهنگي و تبليغ گفت: محور اصلي حركت «بنياد دعبل» ساماندهي مشكلات مداحان اهل‌بيت است كه عمده‌ترين آن بحث بيمه اين افراد است و «دعبل» تنها نهادي است كه براي حل مشكلات اين قشر تلاش مي‌كند، بنابراين همه بايدبه «دعبل» كمك كنند تا رسالت خود را نسبت به اين قشر ادا كند. معاونت امور فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي هم به نمايندگي از رياست اين سازمان آمادگي خود را براي حمايت از اين بنياد اعلام مي‌دارد.

عظيمي عضو هيأت موسس و هيأت مديره بنياد دعبل نيز سخنان خود را با اين عنوان كه دعبل از كجا آمده و به كجا خواهد برود آغاز كرد. وي گفت: اينكه بدانيم مجموعه دعبل چگونه شكل گرفته خوب است اما مهم‌تر از آن اين است كه بدانيم چه جايگاه و وظايفي داريم. اين موسسه يك مجموعه مستقل و غيروابسته است و علت شكل‌گيري آن هم درخواست و فعاليت‌هاي مداحان بوده است.

وي ادامه داد: گاهي اين حرف مطرح مي‌شود كه موسسه بايد توسط مداحان حمايت شده و پيش برود اما اين حرف نبايد موجب سوء تفاهم شود. مثلاً بنياد شهيد براي خدمت به شهدا تاسيس شده است اما اين دليل نمي‌شود كه شهدا آن را اداره كنند. دعبل هم يك مجموعه در جهت خدمتگزاري به مداحان است و دليل نمي‌شود كه فقط مداحان آن را اداره كرده و در آن فعاليت كنند.

وي در مورد چگونگي شكل‌گيري بنياد دعبل توضيح داد: در سال 81 عده‌اي از بزرگان و عالمان جامعه مداحان طي نامه‌اي مشكلات مداحان را براي مقام معظم رهبري مطرح كردند به ويژه مسئله بيمه مداحان را و اينكه وقتي اين افراد به سن كهولت مي‌رسند تحت پوشش هيچ سازماني قرار نمي‌گيرند چرا كه مداحي به عنوان يك شغل و حرفه مورد قبول قرار نگرفته است. مقام معظم رهبري نيز نسبت به اين موضوع حساس شده و با پيگيري‌هاي لازم آن را به سازمان تبليغات اسلامي ارجاع دادند تا راهي براي اين مسئله بينديشند.

عظيمي در اينجا تاكيد كرد كه سازمان تبليغات اسلامي تنها موظف بود تا راهي براي اين مسئله بينديشد نه آنكه متولي آن شود، چرا كه اين موسسه بايد مستقل باشد.

سپس وي ادامه داد: طي جلسات و پيگيري‌هاي مكرر رياست سازمان تبليغات اسلامي با بزرگان جامعه مداحان، بررسي‌هاي لازم در اين زمينه صورت گرفته و طرح‌هايي براي شكل‌گيري اين موسسه ارائه شد و طي جلسات كارشناسي اساسنامه‌اي براي آن تنظيم گرديد. اما در زماني كه اين پيگيري‌ها صورت مي‌گرفت كه شايد حدود يك سال نيز طول كشيد به دليل آنكه عده‌اي از مداحاني كه در سن كهولت قرار داشتند وضعيت مناسبي نداشتند، لذا در كنار انجام كارهاي كارشناسي همان مراحل ابتدايي خدماتي هم به اين افراد ارائه گرديد و به امور آنها رسيدگي شد. به مرور، اركان دعبل شكل گرفته و در جايي متمركز شد. هيأت مديره و مديرعامل و تشكيلات داخلي و حوزه‌هاي فعاليت آن تعيين شده و موسسه به صورت شركت به ثبت رسيد. طي مذاكرات طولاني با بيمه تأمين اجتماعي تفاهم‌نامه‌اي نيز با اين سازمان منعقد شد. با اعلام رسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي موسسه دعبل از سال 85 فعاليت رسمي خود را آغاز كرد. در حال حاضر تعدادي از مداحان تحت پوشش بيمه تامين اجتماعي قرار گرفته و هم به لحاظ درماني و هم در شرايط بازنشستگي خدماتي به اين افراد و خانواده‌شان ارائه مي‌شود.

وي گفت: دعبل در حال حاضر در چنين جايگاهي قرار گرفته است اما هرچه جايگاه و وظايف خود را بالاتر بدانيم مي‌توانيم خدمات بيشتري هم ارائه دهيم. عظيمي كه براي توضيح جايگاه موسسه دعبل به ذكر آياتي از قرآن پرداخت گفت: با توجه به آيات قرآن دوستي و محبت به اهل‌بيت راهي براي رسيدن به پروردگار است و اين آيات جايگاه اين موسسه را به خوبي روشن مي‌كند. بنابراين مداحان اهل‌بيت كه در اين مسير حركت مي‌كنند جايگاه مهمي دارند و وظيفه ما نيز خدمتگزاري به اين‌هاست و دعبل نيز محلي است براي ارائه خدمات به اين افراد. پس ما بايد به اين وظيفه به عنوان نعمتي نگاه كنيم كه به سوي ما آمده تا بتوانيم خدماتي را براي مداحان و خانواده‌هاي آنها فراهم كنيم.

انصاري، رئيس هيأت مديره بنياد دعبل نيز همچون ديگر سخنرانان اين همايش به نقش موثر قشر مداحان كشور تاكيد كرد و گفت: يكي از مشكلات ما در عرصه فرهنگي اين است كه بسياري از واژه‌هاي ديني و حقيقي ما را ديگران براي ما معنا مي‌كنند و گاهي تفاسيري كه از اين واژه‌ها ارائه مي‌دهند درست نيست مثلاً اگر ما نگاهي درست و توأم با معرفت نسبت به موضوع مهدويت و انتظار داشته باشيم مي‌دانيم كه فرهنگ انتظار فرهنگ تسليم و سازش و فرهنگ بي‌طرفي و انزوا نيست (يعني همان هويتي كه عده‌اي مي‌خواهند آن را به ما تحميل كنند) بلكه فرهنگ انتظار، فرهنگ نشاط، تلاش و حركت است كه اگر با اميد به آينده توام شود مي‌تواند به كمال برسد و اگر در محيطي امن مردم و جوانان را با اين فرهنگ آشنا كنيم مي‌توانيم آنها را از شر توطئه دشمنان نجات دهيم. پس بايد كساني را كه در انتقال اين فرهنگ نقش عمده‌اي دارند كه يكي از آنها همين قشر مداحان اهل‌بيت است حمايت كنيم. اين قشر بايد تامين شده سازماندهي شود و مورد توجه قرار گيرد تا بتواند رسالت خود را در عرصه فرهنگي جامعه به انجام رساند.

انصاري ادامه داد: بعنوان مثال امروز در بخش اعزام مبلغان و استفاده از روحانيوني كه توانايي تبليغ دين را دارند در نقاط مختلف كشور، اقدامات و حمايت‌هاي خوبي انجام شده و سازمان تبليغات اسلامي توجه لازم را در اين زمينه داشته است. اما متأسفانه قشر مداحان مورد بي‌توجهي قرار گرفته‌اند.

وي گفت: در كنار بحث ساماندهي امور مداحان و فراگير شدن فعاليت‌هاي بنياد دعبل در سراسر كشور كه بايد با كمك سازمان تبليغات اسلامي به ويژه معاونت امور فرهنگي اين سازمان صورت گيرد، اين بنياد بايد به تأمين محتواي لازم و به‌روز براي جامعه مداحان هم بپردازد. پيشنهاد ما اين است كه يك انجمن فرهنگي و ادبي تشكيل شده و دو وظيفه مهم را بر عهده بگيرد، يكي وظيفه «مميزي اشعار و محتواي موضوعات»، چرا كه اشعار بسياري در اين مورد وجود دارد كه بايد مورد شناسايي و بررسي قرار گيرد و دوم وظيفه «تأمين محتواي جديد و ساده» در مناسبت‌هاي مختلف و هماهنگي با شاعران اهل‌بيت، به طوري كه ما خواسته‌ها و موضوعات موجهي را به آنها ارائه داده و بدين ترتيب به توليد محتوا بپردازيم.

وي با اشاره به اينكه در كنار ايام سوگواري و شهادت بايد به اعياد و مناسبت‌هاي شادي‌بخش هم توجه كنيم گفت: شاخص ديگري كه بنياد بايد در برنامه‌هاي آتي خود در نظر بگيرد شكل‌گيري اين نگاه است كه بايد هم به مراسم سوگواري و هم به مراسم شادي اهل‌بيت به يك ميزان توجه شود و هر دو مجالس ساماندهي شود نه آنكه فقط به مراسم سوگواري توجه كنيم.

وي گفت: حتي ممكن است در آينده بحث اعزام مداحان به ساير استان‌ها و شهرهاي كشور نيز مطرح شود و بنياد بايد بتواند اين وظيفه را هم برعهده گيرد. در حال حاضر توجه و اعتماد مردم به قشر مداحان بسيار زياد شده است و ما بايد تلاش كنيم اين ارتباط و اعتماد را حفظ كرده و در جهت ارتقاي آن برنامه داشته باشيم. بنابراين آن دورنمايي كه بنياد دعبل در شروع كار براي خود در نظر گرفته شامل مباحثي چون: ساماندهي، اعزام مداحان به سراسر كشور، مميزي اشعار و سفارش و تأمين محتواست كه در اين راستا حمايت از شاعران اهل‌بيت و مداحان را هم داريم چه حمايت مالي و چه حمايت فرهنگي. استاد آهي شاعر و ذاكر اهل‌بيت و عضو هيأت مديره بنياد دعبل از ديگر سخنرانان اين همايش بود كه به توضيح نقش مهم شاعران در بحث ساماندهي جامعه مداحان اهل‌بيت و ائمه معصومين پرداخت و گفت: مداحان راوي شاعران هستند. يعني همان‌طور كه عده‌اي از آنها راوي احاديث اهل‌بيت‌اند، عده‌اي ديگر نيز راويان اشعار شاعران اهل‌بيت هستند. بنابراين بايد به نقش شاعر و مسئوليت مهم او توجه كرد.

وي گفت: با توجه به اينكه مداح راوي شاعر است بنابراين مسئوليت شاعر از مسئوليت مرجع تقليد هم دشوارتر است. چرا كه مرجع تقليد بر اساس ادله قرآن و يا اجماع اهل‌بيت و... حكم صادر مي‌كند اما شاعر بر اساس چه الگويي شعر مي‌گويد. او تنها آنچه را كه موضوع ذهن خودش است به رشته تحرير درمي‌آورد حال اگر موضوع ذهن او مطابق با سيره اهل‌بيت باشد مشكلي بوجود نمي‌ايد اما اگر نباشد چه بايد كرد.

وي ادامه داد: به گفته پيامبر صلي‌الله‌ عليه‌وآله زماني كه گوينده‌اي صحبت مي‌كند، گوش مخاطبان عبادت مي‌كند. حال اگر اين سخنان، سخنان الهي باشد ما خدا را عبادت كرده‌ايم و اگر سخنان شيطاني باشد غيرخدا را عبادت كرده‌ايم و اين وظيفه‌اي است بر عهده شاعر كه بسيار دشوار است و من همواره اين نكته را متذكر شده‌ام كه ما انجمن ادبي داريم اما انجمن عقيدتي نداريم تا اشعار ما را به لحاظ عقيدتي يعني از جنبه معارف و مسائل ديني و اعتقادات نقد كند، در حالي كه پيامبر بسياري از اشعار را به لحاظ عقيدتي نقد مي‌كردند. ما هم بايد با رجوع به معارف اسلامي و اعتقاداتي كه ائمه و سيره اهل‌بيت براي ما باقي گذاشته‌اند به نقد عقيدتي اشعار هم توجه كنيم. چرا كه اشعار و آنچه كه از زبان مداحان مطرح مي‌شود بسيار مهم و تاثيرگذار است.

وي در ادامه براي توضيح و تشريح بيشتر نقد عقيدتي اشعار، به طرح اشعاري از سعدي و مولوي و000 در وصف اهل‌بيت پرداخته و با طرح برخي نكات و ايرادات عقيدتي در آنها به روشن‌تر شدن اين بحث براي حضار پرداخت.

در ادامه اين همايش قدس، عضو هيأت مديره بنياد و جابر مديرعامل بنياد دعبل به ارائه توضيحاتي در زمينه فعاليت‌هاي بنياد دعبل، چگونگي جمع‌آوري اطلاعات مربوط به مداحان، بحث بيمه مداحان و مشكلاتي كه در زمينه سازماندهي مداحان به ويژه در استان‌هاي مختلف وجود دارد پرداختند كه با پرسش‌هايي از جانب مسئولان و شركت‌كنندگان در همايش جهت انجام بهتر امور و رفع شبهات همراه بود.

 

 

چهارشنبه 5 مهر 1385 - 13:27


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری