سه‌شنبه 4 تير 1398 - 12:43
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

عباس الف

 

يك‌ پاي كار مي‌لنگد

 

 

سايت جستجوي گوگل با ابزاري به نام «google trends‌» يا www.google.com/trends اين امكان را در اختيار كاربران خود قرار مي‌دهد تا بتوانند گرايش‌هاي موضوعي جست‌وجو شده را در ميان واژگان درخواستي از گوگل در كشورها، شهرها و زبان‌هاي مختلف بازيابند.

اين ابزار امكاني را فراهم مي‌نمايد تا كاربران بتوانند دريابند كه كدام كليد‌واژه‌ها در چه كشور، شهر و يا زباني بيشترين جست‌وجوگر را داشته است. هر كاربر مي‌تواند به‌راحتي با وارد كردن يك واژه يا كليد‌واژه به اطلاعاتي در خصوص 10 كشوري كه بيشترين جست‌وجو را براي يافتن آن واژه داشته‌اند و ميزان درصد و زمان جست‌وجوي آنان دست يابد، به عنوان مثال واژه «حسن نصرالله» طي ماه اخير در لبنان، امارات، مراكش، فلسطين اشغالي و تركيه بيشترين جست‌وجو را داشته و اين نشان‌دهنده تأثير فراوان وقايع مختلف در ميزان گرايش كاربران است.

اما آنچه نگارنده را واداشت تا به ارائه يادداشتي در خصوص اين موضوع بپردازد يادداشتي در خصوص رفتار اطلاع‌يابي جست‌وجوگران ايراني در سايت اخبار فناوري اطلاعات http://www.itna.ir/ است كه در آن ضمن اشاره به قابليت‌هاي google trends به چند واژه جست‌وجو شده توسط ايرانيان اشاره شده است.

از جمله اين كليد‌واژه‌ها مي‌توان به واژه‌هاي مقاله (article) وب‌نوشت (weblog‌)، كتاب الكترونيكي (e-book) ، علوم كتابداري و اطلاع‌رساني (library information science)، علم اطلاعات(information science)، كتابخانه رقومي (digital library‌) و مهندسي (engineering) اشاره كرد كه در جست‌وجوي آنها ايران به ترتيب رتبه‌هاي دوم، دوم، چهارم، چهارم، پنجم و پنجم را كسب كرده است.

اين موضوع بسيار مايه خرسندي است كه درميان تمامي كشورهاي صنعتي و در حال توسعه جهان، پژوهشگران و محققان ايراني براي تسخير اطلاعات فراوان دانش و علم رتبه‌هاي نخست جست‌وجو را دريافت نموده‌اند و به خودي خود مي‌تواند نمايانگر گرايش فراوان قشر دانشجو و انديشمند كشورمان براي به روزرساني اطلاعات و دانش خود ‌باشد.

 www.itna.ir نتوانسته است در گرايش به جست‌وجوي كلمات خدا (allah)، خدا (god)، دين (religion)، اسلام (islam) و مسجد (mosque)، نام ايران را در ميان ده كشور برتر جهان بيابد! البته شايد اين موضوع از لحاظ جامعه‌شناختي و رفتارشناختي ايرانيان قابل توجيه باشد چرا كه ما مي‌توانيم ادعا كنيم كه ايرانيان در بين منابع داخلي خصوصاً درمنابع عربي و اسلامي پيگير مسائل و مطالب ديني و مذهبي خود هستند و لزوماً نبايد از آنان انتظار داشت كه پيگير انتشار مقالات و مطالب مذهبي، اخلاقي و معنوي در خارج از زبان و مرزهاي خود باشند. گرچه نمي‌توان پژوهشگران حوزه علوم ديني و انساني را در اين زمينه مورد نقد قرار نداد.

 

اما آنچه بيش از همه نگران‌كننده به نظر مي‌رسد، قرار گرفتن كاربران ايراني و برخي كشورهاي اسلامي از جمله عربستان سعودي و امارات متحده عربي در ميان پنج كشور جست‌وجوگر منابع مبتذل است. اين در حالي است كه مسئولين حوزه it در ايران مدعي هستند كه به شكل گسترده‌اي واژگان مرتبط در حوزه اروتيك و مبتذل را فيلترينگ نموده‌اند و مشكل اينجاست كه با توجه به اين محدوديت‌ها شاهد چنين ارجاعات نابهنجاري هستيم؛ موضوعي كه فراتر از حوزه فيلترينگ بايد در رفتارشناسي كاربران اينترنت در ايران مورد توجه قرار بگيرد و متاسفانه مغفول مانده است..

اگر چه فيلترينگ راه حلي ناگزير به نظر مي‌رسد اما تجربه نشان داده است اين رويكرد فقط ايده‌اي موقت و كم اثر خواهد بود. حتي عده‌اي از كارشناسان بر اين اعتقادند كه اين راه حل در قرارگرفتن نام كاربران اينترنتي ايران در صدر كاربران منابع مبتذل بي‌تأثير نبوده است.

اگر هم بپذيريم كه نظر اين دست از كارشناسان را غيرمستند و آرمان‌گرايانه قلمداد نماييم، اما نمي‌توانيم منكر اين موضوع باشيم كه فيلترينگ، تأثير مطلوب و مورد نياز را نداشته است و بايد براي تصحيح رفتار بخشي از كاربران اينترنتي در كشورمان نگاهي فراتر و علمي‌تر و كاربردي‌تر را ملاك عمل قرار دهيم.

اين نگاه ضمن اينكه گستره فرهنگ عمومي و اخلاقي جامعه را در بر مي‌گيرد نبايد دور از دسترس و آرماني باشد، روشن است كه صرف جست‌وجوي واژگاني خاص در اينترنت بررسي رفتارشناختي و اخلاقي يك جامعه را شامل نمي‌شود و فرهنگ يك جامعه لايه‌هاي فراواني را در خود پنهان دارد كه بروز رفتارهاي ناهنجار اجتماعي از جمله مفاسد خياباني و استفاده غيرعلمي و ناموجه از اينترنت و‌... عوارض تنها بخشي از تعارضات و نابساماني‌هاي درون لايه‌اي است.

جامعه در حال توسعه ما به شكلي طبيعي با مشكلات ناشي از گذار به مدرنيته روبه‌روست و عموماً‌ آنچه به‌عنوان راهكارهاي كاستن از عوارض اين پروسه طراحي و اجرا مي‌شود جامع و علمي نيست. بخشي شيوه‌هاي متعارف جوامع غربي را پيشنهاد مي‌كنند و بخشي بر استفاده از شيوه‌هاي سنتي اصرار مي‌ورزند و در اين ميان، آنچه روي نمي‌دهد رفع اين مشكلات و نابساماني‌هاست. رفتاري كه در اين گفتار بدان اشاره رفت شايسته و مناسب فرهنگ و جامعه اسلامي و ايراني نيست و بر تمامي متوليان فرهنگي است كه با تعمق و تدبر نسبت به اصلاح آن تدبير نمايند.

 

يكشنبه 29 مرداد 1385 - 10:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری