جمعه 26 مهر 1398 - 17:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

عليرضا قرائي

 

در پروسه جهاني‌شدن همچنان كه ما تهديد مي‌شويم، طرف مقابل ما تهديد بيشتري مي‌شود

 

گزارشي از سخنراني رئيس سازمان تبليغات اسلامي به مناسبت سالروز تأسيس اين سازمان

چندي پيش به مناسبت سالروز تأسيس سازمان تبليغات اسلامي و روز تبليغ و اطلاع‌رساني ديني، مديران و مسئولان سازمان تبليغات اسلامي استان قم، ميزبان حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر خاموشي، رئيس سازمان تبليغات اسلامي بودند. دكتر خاموشي که سخنان خود را با تسليت ايام فاطميه و شهادت صديقه كبري سلام‌الله عليها آغاز کرد، در ابتدا به ضرورت وجود سازمان تبليغات اسلامي اشاره کرده و گفت: يكي از نهادهايي که پس از انقلاب اسلامي به‌ضرورت تأسيس شد، سازمان تبليغات اسلامي بود. اين سازمان ادوار مختلفي را طي كرده و به امروز رسيده است و با توجه به اينکه مهم‌ترين هدف انقلاب اسلامي، هدف فرهنگي است ودر اين هدف فرهنگي مهم‌ترين بخش، نقش جامعه فرهنگي است كه نظام ما نيز داراي فرهنگ ديني است. سازمان تبليغات اسلامي به جهت بسط معارف اسلامي و توسعه فرهنگ ديني توسط امام راحل تاسيس شده و ايشان حكم را به افرادي مطلع در اين فن اعطا فرمودند.

خاموشي با يادآوري دوراني كه حيات قانوني اين سازمان تا به امروز كه سال 85 است پشت سر گذاشته شده، گفت: نمي‌خواهم به نقل تاريخ سازمان ‌بسنده كنم اما ذكر يك نكته مديريتي در امر سازمان و توسعه فرهنگ ديني را ضروري مي‌دانم: اوائل تأسيس سازمان، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با توجه به توانايي انقلابيون و امام براي بسط فرهنگ اسلامي، نقش جامعي را براي كليت فعاليت‌هاي فرهنگ ديني در درون مرز و برون مرز براي سازمان در نظر گرفتند، اما پس از مدتي سازمان تبليغات اسلامي براي هماهنگي بيش‌تر فعاليت‌ها، كارهاي برون مرزي خود را واگذار كرده و سازماني به نام سازمان فرهنگ و ارتباطات تشكيل شد. لذا سازمان تبليغات اسلامي متولي امر تبليغات ديني در درون مرز و در درون كشور هست و در برون مرز دستگاه ديگري بايد اين كار را انجام داده و به اهداف خود برسد.

رئيس سازمان تبليغات اسلامي با تأکيد بر پديده جهاني شدن ادامه داد: اما امروز جهاني كه در پيرامون ما هست، اقتضائات ديگري دارد كه از لحاظ مديريتي درون مرز و برون مرز و ساختار نيروي انساني، ممكن است اين تقسيم‌بندي مورد پذيرش باشد ولي از لحاظ ساختاري كه به نيروي صرف مربوط نيست، مي‌بينيم عرصه فرهنگ به پديده‌اي به نام جهاني شدن برخورد كرد.

وي با توضيح اينکه جهاني شدن فقط در عرصه فرهنگ اتفاق نيفتاده، گفت: جهاني شدن با جهاني كردن دو مقوله است، جهاني كردن مي‌تواند يك پروژه برنامه‌ريزي شده واز پيش تعيين شده باشد، يعني سنت‌هاي خود را به ديگر كشورها سرايت داده، آنها را به آداب خود آشنا کرده و پس از آشنايي نظر آنها را جلب كنيم تا نظر ما را بپذيرند، پس از پذيرش كم كم عملي كنند، پس از عملي كردن كم‌كم اوصاف و ملكات ايجاد شود سپس سنت‌ها در ديگر كشورها رايج شود، مثل مدل حجاب، مدل پوشش يا بي‌پوششي و بي‌حجابي. اگر در ايران اسلامي زماني رضاخان آمد و قصد داشت پديده بي‌حجابي را در كشور ايجاد كند، همزمان در تركيه هم چنين حركتي صورت گرفت يعني با برنامه‌ريزي دقيق، در تركيه كه 99% از مردمش مسلمان هستند، بحث لاابالي‌گري و بي‌حجابي را تصدي، تدوين و اجرا كردند.

دكتر خاموشي ادامه داد: به همين دليل ما امروز در تركيه با پديده‌اي به نام علويون مواجه هستيم كه دوازده امامي هستند‌ ولي از مناسك ما هيچ خبري ندارند، روزه نمي‌گيرند، نماز نمي‌خوانند، به جمعخانه مي‌روند و روزه آنها از اول ماه محرم تا يازدهم محرم است، روزه خاصي مي‌گيرند، به ماه مبارك رمضان توجهي ندارند، ولي به طور ويژه به امامان معتقد هستند، و حال چرا در اين سيستم با اينها كه در نهايت بي‌آدابي و بي‌مناسكي قرار گرفته‌اند مواجه مي‌شويم؟ چون تدبير كرده‌اند كه اين مليت و طائفه را از يك سلسله مناسكي كه مقبول شيعه است، جدا كنند. شيعه دوازده امامي كاركرد تعريف شده‌اي در عمل به فرائض و ترك مناهي دارد. اما اينها بعكس عمل كرده و در حال حاضر خيلي از مناهي را مرتكب مي‌شوند، مشروب مي‌خورند، مي‌گساري و رقاصي و كارهايي از اين قبيل مي‌كنند. اين تدبير در يك پروژه طراحي شده پيش رفت و اکنون هم در مرز جمهوري اسلامي ايران كه 98% مسلمان دارد، اقوام و ملل ديگر هستند که بيش از ما مسلمان دارند، ولي يك درصدي ازعلويون با اين تعريف كه ذکر شد موجود هستند. در واقع اين پروژه مبني بر اين بود كه اين اتفاق در كشور تركيه رخ دهد و همزمان يا در يك فاصله زماني نزديك بهم بحث لاابالي‌گري و بي‌حجابي نيز جاري و ساري باشد.

وي در توضيح بيشتر اين مسئله گفت: اين نمي‌تواند يك پروژه باشد در زمان‌هاي قبل كه لوازم ارتباط جمعي به اين گستردگي جهان را فرا نگرفته بود، پيام‌ها احتياج به پيام‌رسان داشت و توليد پيام براي رساندن پيام كفايت نمي‌كرد، اما امروز نفس توليد كفايت مي‌كند، ديگر لزوم ارسال به مفهوم 10 يا پنجاه سال گذشته نيست. اين اتفاق پديده‌اي است كه در سال 85 و سال‌هاي بعد با آن مواجه خواهيم بود يعني يك پديده فرهنگي در عرصه جهاني شدن فرهنگ در حال تحقق است.

عالمان اين فن مي‌گويند، در بحث اقتصاد ديرين يک پروژه وجود دارد، يعني عده‌اي مي‌خواهند شمال و جنوب يا فقير و غني درست كنند. همانطور که الان دعواي هسته‌اي ما دعواي شمال و جنوب است، دعوايي كه فردا در بيوتكنولوژي ما ايجاد شود، دعواي شمال و جنوب است، دعوايي است كه كشور غني و فقير دارد و مي‌خواهد بگويد من بهره‌بردار هستم و تو حق بهره‌برداري نداري.

خاموشي در حالي‌که به صحبت‌هاي خود در جريان اوايل درگيري هسته‌اي اشاره مي‌کرد گفت: ما زماني در بحران امنيت قرار داشتيم، جنوب کشور را تهديد و جنگ با عراق را بر ما تحميل كردند، ما به دفاع جانانه هشت ساله پرداختيم، زماني نقاط مختلف كشور را آسيب‌زا كردند. اخيراً نيز با آزمايش خاصي قصد داشتند در بخش‌هايي مانند خوزستان و نقاط ديگر كشور ناامني و تهديد امنيتي ايجاد كنند، که زود جمع‌آوري شد، مثل همين حركت‌هايي كه اخيرا به نام قوميت‌گرايي ايجاد كردند. ولي نكته‌اي كه در بحث اقتصاد وجود دارد اين است که اينها دستيابي كشورهاي جنوب به توانمندي‌هاي علمي كشورهاي شمال را خطري براي خود مي‌دانند. چرا که اگر به اين توانمندي‌ها دست پيدا كنند، غناي اقتصادي، افزايش سرانه و توانمندي‌هاي اين كشورها تعريف ديگري پيدا مي‌كند. امروز اگر ما سوخت فسيلي داشته باشيم و با يك كيلوگرم اورانيوم غناي خاصي پيدا كنيم و اين ميزان را در انرژي مصرف كنيم، در يک مقايسه اقتصادي مي‌ببينيم قيمت انرژي فسيلي چند ده برابر قيمت اقتصادي تمام شده انرژي هسته‌اي است. و اينها نمي‌خواهند اين كار صورت بگيرد، پس دعواي اصلي در بحث جهاني شدن اين است كه اينها مي‌خواهند اقتصاد را متواتر بر ديگر ممالك داشته باشند و آن پول قدرتمند نسبت به پول ضعيف تعيين تكليف كند، صنعت، كشاورزي، و سايرخدماتش تعريف ديگري داشته باشد.

در واقع در اقتصاد در عرصه جهاني شدن يك پروژه هست که در آن سنجيده‌اند كه در اين اقتصاد چه برنامه‌اي داشته باشند كه نگذارند ساير كشورها پول قدرتمندي به دست آورده، اقتصاد پويا و همه‌گير داشته باشند، طبق نظر آنها يك ايراني بايد با يك آمريكايي تفاوت داشته باشد، آنها در عرصه جهاني شدن اقتصاد طبق تعرفه‌ها و تعريف‌هاي خودشان شهروند درجه يك و دو و سه تعريف مي‌كنند. خوب فروش سلاح و دست يافتن به منابع انرژي هم همين‌طور است.

رئيس سازمان تبليغات اسلامي با تأکيد بر مقابله اينگونه کشورها با نظام اسلامي گفت: اينها ما را تحت تهديد هويتي قرار داده‌اند نه تهديد امنيتي، تهديد امنيتي پاسخ و ساز و كار خودش را دارد، اما تهديد هويتي ساز و كار ديگري دارد آنها مي‌گويند شما حق فكر كردن و تلاش در اين را زمينه نداريد، اصلاً چه‌كاره هستيد كه مي‌خواهيد در اين زمينه فكر كنيد! بياييد اين پيش شرط را قبول كنيد كه تعليق مطلق مي‌كنيد. تعليق دانش از نظر اينها اين است. دانشمند آزمايشگاه مي‌خواهد، مي‌گويند آزمايشگاه آن را هم حق نداريد داشته باشيد، حتي قول‌هايي كه به ما داده‌اند قول‌هاي فوق‌العاده‌اي نيست. مثلاًمي گويند «آزمايش آب سنگين كوچك به شما مي‌دهيم.» و خيال مي‌كنند دعواي ما سر اين است. اين در حالي است که دانشمند به تحقيق و پژوهش احتياج دارد، اما دعواي جهاني‌كردن با مديريت آمريكايي براي جميع نقاط جهان تصميم‌سازي مي‌كند. در حالي که بايد حريت و آزادي انسان‌ها تعيين‌کننده باشد. غير متعهدها (کشورهاي بي‌طرف) بايد دعواي شمال و جنوب را بفهمند. آنها امروز به نفع ما رأي مي‌دهند، كشورهاي اسلامي هم بايد دعوا را بفهمند چراکه در پروژه جهاني كردن اقتصاد که مد نظر اينهاست، امروز نوبت ايران و فردا نوبت ساير کشورهاست.

دكتر خاموشي با اشاره به اينکه بايد نام پروژه را از چنين برنامه‌اي برداشت، توضيح داد: اين نه يک پروژه كه پروسه جهاني شدن است، چون فرهنگ به طور طبيعي تعاملات خود را دارد و نمي‌تواند در بسته باقي بماند. اين تحقيق راه خودش را طي مي‌كند، كتابي به هر قلمي و هر زباني بنويسيد راه خودش را باز کرده و پيش مي‌رود، قاعده بازي مدل فرهنگي همين است كه پيش مي‌رود به همين دليل مي‌گويم بايد بگوييم پروسه جهاني شدن چرا که مرزها را درنورديده و مرزها شكسته شده و اصلاً مرز نيست، مرز همين زبان‌ها است اگر فردا زبان‌ها هم بفهمند ديگر مرزي موجود نيست. هر فردي در هر جاي جهان هر توليدي كه دارد مي‌تواند در اين عرصه قرار دهد و صرف توليد مهم است چون در زماني اندک تبادل صورت مي‌گيرد.

رئيس سازمان تبليغات اسلامي معتقد است با نگاهي گذرا به اينترنت پر سرعت که امروز در كشور راه‌اندازي شده مي‌توان به خوبي اين مسئله را فهميد: مثلاً در هر خانه اين اتفاق رخ دهد كه هر کس زماني‌که به شبکه اينترنت وصل مي‌شود مثلاً با يك اشاره به فيلم سينمايي خاص شروع به رويت فيلم ‌كند، لازم نيست كه صبر كند دانلود شود و نگهداري كند‌، از همان لحظه شروع مي‌تواند هر اطلاعاتي را دريافت كند. در اين زمان براي چند مسأله بايد برنامه‌ريزي كردکه يکي از آنها بالندگي فرهنگ خودي، و به عبارتي آموزش و همه‌گير كردن اين فرهنگ است (پيام انقلاب، پيام اسلام).

عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي، وظيفه سازمان تبليغات اسلامي در راه تحقق اشاعه فرهنگ خودي را برنامه‌ريزي دقيق مي‌داند، برنامه‌اي كه طبق آن پيام اسلام را به جان مخاطباني كه طلب مي‌كنند بنشاند. او اظهار کرد: اين يك سازوكار جديد مي‌طلبد ضمن آنکه سازوكار قديم هم يادمان نرود، هر دو را با هم پيش ببريم چون زمانه اقتضاي خاص خودش را دارد. اگر در زمان گذشته تهديداتي نسبت به ساحت فكري و عقيدتي اسلامي مطرح بود، امروز كوهي از اين مطالب حمله‌ور مي‌شود و ما بايد پاسخگو باشيم بنابراين حوزه‌هاي علميه بايد خود را مجهز كنند و به اين كوه حمله‌ور شده پاسخ ‌دهند. به سادگي مي‌توان اين عرصه را مديريت كرد ولي در صورتي‌که بدانيم در كجا هستيم ، طبق طراحي دقيق پيش برويم. در اين پروسه جهاني شدن همچنان كه ما تهديد مي شويم، طرف مقابل ما تهديد بيش‌تري مي‌شود. زماني اگر مي‌خواستيم كتابي را وارد كشوري کنيم، شرايط خاصي داشت، بايد از مرز گمركاتش رد مي‌شديم ، جلو ما را مي‌گرفتند. امروزه اصلاً اين مسئله مطرح نيست فقط بايد يك آدرس بدهيد اگر اين آدرس را بستند يك آدرس ديگر مي‌دهيد. مي‌توانند به فضاي تبادل اطلاعات شما وارد بشوند و اصلاً لزومي به چنين نقل و انتقالي نيست، پس براي آنها هم تهديد است.

به عبارتي اگر ما ايراد و اشكال وارد كردن به تفكر خودمان را به صورت تهديد مي‌بينيم براي آنها هم اين منظر موجود است. ما بايد نقاط ضعف ديگران را هم شناسايي و به آنها تكيه کرده و پيش برويم. اگر مي‌خواهيم به فكري ايراد بگيريم الان ميدان بازي است، مي‌توانيم اين ايراد را در اين عرصه عرضه كنيم و جان كساني كه تشنه فهم هستند را سيراب كنيم.

وي ادامه داد: جهان امروز جهاني است كه در پروسه جهاني شدن فرهنگ قرار گرفته است، فرهنگ‌ها با يكديگر نزديك شدند، يعني مرزهايشان زبان و اعتقادشان است، اعتقاد و زبان مرزهايي است كه امروز در عرصه فرهنگ طرح مي‌شود حال ما بايد بتوانيم در اين دو نقطه حركت ايجابي داشته باشيم و در مقابل آنها كه عقيده و زبان ما را تهديد مي‌کنند حركتي‌ داشته و با برنامه‌ريزي دقيق پاسخگوي تهديدات در اين عرصه باشيم. ما در اين فضاي تبادل و جهاني شدن اطلاعات پيشرو هستيم و به نظر من ايران اسلامي توان سهم‌خواهي در فضاي جهاني فرهنگ را دارد. اگر بگوييم فضاي جهان يك انسان بزرگ است انساني كه عقل و فكر و دل و اعضا و جوارح ديگر دارد، ما مي‌توانيم در عقل و فكر سهم خواهي داشته باشيم و سهم بسيار وسيع و عميقي از لحاظ كمي و كيفي در اين عرصه به خودمان اختصاص دهيم. ما توان اين كار را داريم و خوشبختانه تاكنون هرچند حركت‌ها اندك بوده، ولي اين توان داراي پيام و رسالت است و اين پويايي و جواني و پيام براي آنها تهديد محسوب مي‌شود.

دكتر خاموشي به پيام رئيس جمهور اشاره کرده و گفت: ايشان فرمودند: من معلم هستم از زماني كه اسرائيل را شناختم، يك سؤال براي خودم مطرح بود و آن سؤالم که به دانش‌آموزان خودم گفته‌ام اين است که يا مسئله هلوكاست كه قتل يهوديان در جنگ جهاني دوم مطرح مي‌شود درست است يا درست نيست؟ اگر درست است اروپايي‌ها بايد پاسخ دهند چون در اروپا و آلمان اتفاق افتاده است، اگر غلط است چرا شما الان دنيا را درگير كرده‌ايد؟ اگر درست است چرا؟ فلسطيني‌ها و خاورميانه پاسخ بدهند. اين پيام فرهنگي است و من اخيراً در سفري كه به بعضي از كشورهاي بالكان داشتم، در آنجا متوجه شدم كه اين پيام چقدر دست به دست گشته، آن را مطالعه مي‌كنند. ما پيام زياد داريم، پيام‌هاي ديني بسيار سازنده است، پيام تعقل، پيام اينكه روز جزايي وجود دارد، روزي ما خواهيم رفت. مردم تمام جهان بدانند زورمداري و ستم‌گري پي‌آمدي دارد، روزي شما در پيشگاه خدا آشكار خواهيد شد. اين پيام‌ها پيام‌هاي متن دين است، در متن دين موجود است و ما مي‌توانيم آن را به اقصي نقاط جهان ارسال كنيم. مثالي مي‌زنم، ‌دانشمندي پيرامون حضرت امام صحبت مي‌كرد‌، تاريخچه امام را از قبل وقايع سال 57 و تحقق انقلاب، به رحلت امام در جماران رساند و تاريخ‌نگاري مي‌كرد. اين فرد نام امام را آورد گفت: روح الله الموسوي الخميني(ره) و بعد گفت: به نظر من او وديعه‌اي الهي به جامعه بشري است كه خدا هر صد سال يك بار يك فرد اين‌چنيني مي‌آورد. اين را يك بلغاري الاصل در دانشگاه بلغارستان مي‌گفت: بشريت به نام اين فرد افتخار مي‌كند و به خودش مي‌بالد كه فردي ‌آمد كه فقط از خدا مي‌گفت و نجات بشريت را مي‌خواست. اين پيام به راحتي منتقل مي‌شود و تعبير مردم بالكان اين بود كه شما ايران بزرگ هستيد و ايران شما داراي استوانه‌هايي است. يا يكي از طلاب خارجي راكه در قم درس خوانده بود ملاقات كردم مي‌گفت: من وقتي وارد ايران مي‌شوم به ياد مدينه پيامبر صلي الله عليه و آله مي‌افتم، ايران بهشت است.

وي در ادامه تأکيد کرد: سازمان تبليغات اسلامي اين آمادگي را دارد كه در عرصه جهاني شدن ايفاي نقش كند. بايد تمام عرصه‌ها را شناخت و برنامه‌ريزي كرد، دولت هم كمك مي‌كند كه بهتر برنامه‌ريزي كنيم و از ظرفيت‌ها بيش‌تر استفاده كنيم و حوزه‌هاي علميه هم بايد بيش‌تر فعاليت کرده و نيرو تربيت كنند؛ حوزه‌ها بايد گسترش پيدا كنند، حوزه‌هاي علميه قم هم بايد بيش‌تر فعاليت كند و نقش فرماندهي حوزه‌هاي علميه ديگر را بعهده گيرد.

ما بايد با همكاري با ديگر دستگاه‌هاي فرهنگي نيروي فرهنگي بيش‌تري تربيت كنيم چون نيروي زيادي نياز داريم. ما در ايران فقط هفتاد هزار مسجد داريم و براي كشورهاي ديگر و دانشگاه‌ها و مدارس نيروي انساني لازم داريم.

خلاصه بگويم ما در زمينه جهاني شدن فرهنگ نياز به شناخت زبان داريم. نكته دوم اينكه جهاني شدن ممكن است براي ما تهديد باشد ولي قطعاً براي ديگران هم تهديد است و ما بايد نقش فعال داشته باشيم. و سوم اينكه ما در اين عرصه به نيروهاي بيش‌تري نياز داريم.

 

شنبه 7 مرداد 1385 - 11:27


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری