شنبه 4 خرداد 1398 - 8:31
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

الهه عصاريان

 

امام‌خميني بر قلب مردم حكومت مي‌كرد

 

گفتگو با مرضيه حديدچي دباغ

اشاره:

مرضيه دباغ از ياران نزديك امام خميني (ره) و از زناني است كه سال‌ها حبس را در راه به‌ثمر رسيدن انقلاب ‌اسلامي تحمل كرده است. او كه در حال حاضر از فعالان جمعيت زنان جمهوري اسلامي است سابقه سه دوره نمايندگي مجلس و فرماندهي سپاه پاسداران همدان را نيز در كارنامه فعاليت خود دارد. اما در كنار همه اينها شايد نام مرضيه دباغ ناخودآگاه همه ما را به ياد نامه تاريخي امام به گورباچف بيندازد كه خانم دباغ تنها سفير زن اعزامي به مسكو جهت ابلاغ پيام امام بود. او كه خود هنوز هم به علت انتخابش از سوي امام مي‌انديشد، معتقد است اين انتخاب امام نشان مي‌دهد كه ايشان تا چه حد بر لزوم حضور زنان در تمامي عرصه‌هاي اجتماعي، سياسي، اقتصادي و ... تاكيد داشتند. به مناسبت سالگرد رحلت حضرت امام خميني (ره) گفت‌وگويي با مرضيه دباغ انجام داده‌ايم كه مي‌خوانيد.

- با توجه به فعاليت‌هاي اجتماعي و سياسي فراواني كه شما به عنوان يك زن داشته و داريد و هم اكنون نيز عضو فعال جمعيت زنان جمهوري اسلامي ايران هستيد و با توجه به نزديكي شما به امام خميني(ره)، مي‌خواهم به عنوان اولين سوال از شما بپرسم كه نگاه امام به زنان و مشاركت و فعاليت اجتماعي و سياسي آنها چگونه بود و اين نگاه تا چه حد با ديدگاهي كه امروزه در جامعه نسبت به فعاليت و مشاركت اجتماعي زنان وجود دارد، منطبق است؟

- به نظر من برخي ديدگاه‌هايي كه امروزه در ارتباط با مسائل زنان در جامعه مطرح است، كاملاً با ديدگاه امام متفاوت است. امام همواره مشوق حضور زنان در مسائل مختلف سياسي و اجتماعي و تربيتي بودند و حضور آنها را در دانشگاه‌ها، مدارس، كانون‌هاي فرهنگي، مجلس شوراي اسلامي و يا سياستگذاري‌هاي مختلف الزامي مي‌دانستند. حتي بر حضور و فعاليت زنان براي پيشبرد اهداف انقلاب اسلامي تاكيد داشتند. به عبارتي هر جا كه زنان بتوانند حضور فعال داشته و حرمت‌شان هم حفظ شود، ديدگاه امام هيچ منافاتي با اين حضور ندارد، البته با حفظ دو مسئوليت مادري و رعايت حال همسر كه برعهده زنان است. اما در حال حاضر دو ديدگاه در جامعه ما در ارتباط با مسائل زنان وجود دارد كه يكي از آنها نيز بسيار خطرناك است و آن مبتني بر اين است كه در حال حاضر كه جنگ و دفاعي وجود ندارد و نيازي به حضور زنان نيست آنها در خانه بمانند و فعاليتي درعرصه اجتماع نداشته باشند. اين ديدگاه همانند قبل از انقلاب زنان را به دو دسته تقسيم مي‌كند، يك دسته كه با اين ديدگاه به مسائل خانه‌داري و بچه‌داري محدود مي‌شوند و يك عده نيز كساني‌ كه طبيعتاً در مقابل اين ديدگاه مقاومت مي‌كنند و مطرود مي‌شوند، در حالي كه اين ديدگاه براي اسلام و مسلمانان بسيار خطرناك است و انديشه‌هاي امام و آنچه كه در اسلام آمده نيز آن را قبول ندارد. به همين دليل زنان ما بايد آگاه باشند و طبق چنين ديدگاهي عمل نكنند.

- خانم دباغ، شما تنها زني بوديد كه در تيم اعزامي به مسكو براي رساندن پيام تاريخي امام به گورباچف حضور داشتيد، دليل اين انتخاب امام چه بود؟

- شايد دليل آن مردود دانستن همين ديدگاهي است كه امروزه در جامعه مطرح است و مي‌گويد زنان نبايد در مسائل و عرصه‌هاي مختلف حضور و مشاركت داشته باشند. تنها نامه‌اي كه از طريق حضرت امام ارسال شد و مي‌تواند اولين و آخرين نامه نيز در اين رابطه باشد، نامه امام به گورباچف بود و سفيراني كه امام براي فرستادن اين نامه انتخاب كرد دو نفر بودند كه يكي از آنها من بودم. اين نشان مي‌دهد كه اعتقاد امام بر اين است كه براي انجام هر كاري حضور زن و مرد در كنار يكديگر الزامي است و بايد هر دو مكمل هم باشند. من بارها به اين مسئله فكر كرده‌ام كه حضور من در اين سفر ضرورتي نداشت چرا كه مسئوليتي نداشتم. آقاي (آيت‌الله) جوادي آملي قرار بود نامه را ابلاغ كرده و آقاي لاريجاني نيز به انگليسي ترجمه كند. پس مسئوليت كاري برعهده من نبود اما از اين لحاظ كه در ابلاغ چنين پيام مهمي بايد هر دو قشر جامعه يعني زن و مرد حضور داشته باشند، وجود من الزامي بود و امام نيز با چنين نگاهي آقاي جوادي آملي را از بين مردان و من را هم از ميان زنان انتخاب كرد. پس باز هم نتيجه مي‌گيريم كه امام حضور زنان را در تمام عرصه‌ها لازم مي دانست.

- امام در كنار ويژگي‌هاي سياسي و اجتماعي‌، روحيه عارفانه و لطيفي هم داشتند كه در اشعارشان آشكار است. به نظر شما امروزه تا چه حد به اين وجه شخصيت امام پرداخته شده است. آيا در اين زمينه غفلتي هم شده است؟

- من دقيقاً نمي‌دانم. ولي فكر مي‌كنم اين وجه از شخصيت امام بر اساس يك سياست و برنامه‌ريزي مشخص، بارز نشده است. چرا كه در چند مصاحبه‌اي كه من با c.n.n داشتم ديدم كه نظر آنها در مورد امام اين است كه ايشان يك فرد بدخلق بود كه تنها به مسائل سياسي و جنگ و مبارزه مي‌انديشيد. حتي يكي از آنها به من گفت: آيا مي‌تواني عكسي از ايشان پيدا كنيد كه يك لبخند كوچك بر لب داشته باشند. من هم چند عكس حضرت امام را كه در حال خنده بودند و در نوفل لوشاتو از ايشان گرفته بوديم و يكي از آنها نيز همان عكسي بودكه ايشان در حال دوختن كفش‌هايشان بودند، پيدا كرده و براي آنها بردم كه بسيار هم شرمند شده و گفتند: ما اين عكس‌ها را نديده بوديم و من گفتم: اگر نديديد دليل بر اين نيست كه ايشان چنين عكسي ندارند بلكه بدنبال اين باشيد كه به چه دليل چنين عكس‌هايي را به شما نشان نداده‌اند. اين در حالي است كه روحيه عارفانه و لطيف امام در حيطه خصوصي زندگي ايشان كاملاً بارز است. طنز گويي امام در خانواده، مزاح با بچه‌ها و بازي كردن با بچه‌هاي كوچك خانواده، سوق دادن بچه‌ها به سمت طبيعت و گل و گياه و اثبات وجود خداوند براي آنها از خصوصيات بارز امام بود. يا حتي مطالبي كه عروس ايشان خانم فاطمه طباطبايي از ايشان مي‌گويند و اشعاري كه از امام گرفته‌اند ومزاح‌هايي كه امام با ايشان داشت همه نشان مي‌دهد كه جنبه‌هاي مختلفي در وجود امام بود و اين ويژگي‌اي است كه كمتر فردي از آن برخوردار است. انساني با آن گستردگي مبارزات و درگيري‌هاي اجتماعي و سياسي، و در كنار آن‌ها داراي روحيه‌اي لطيف و عاطفي و عارفانه كه به كوچك‌ترين مسائل خانه و خانواده خود نيز توجه داشت، و اگر كسي تمام اين وجوه شخصيتي امام را در نظر نگيرد درحق ايشان خطا كرده است.

- به نظر شما مهم‌ترين دليل وجهه كاريزماتيك شخصيت امام در كدام يك از جنبه‌هاي وجودي ايشان نهفته است؟

- متكي بودن امام به خداوند. ايشان هيچ چيز را برتر از خداوند نمي‌ديد، فرزندانش، مرگ فرزندانش، زندگي‌اش، زندان رفتن، كتك خوردن، شهادت دوستان و شاگردان و نزديكان، در تمام اين مسائل اول خدا را در نظر داشت. و نه فقط حضرت امام بلكه هر انساني كه بتواند قبل از هر چيز خداوند را در نظر گيرد يقيناً بر قلب مردم حاكم خواهد شد و نه بر ديده‌ها و افكار. چون كساني كه بر ديده‌ها و افكار حاكم‌اند، با حضور افراد يا افكار جديد پاك مي‌شوند، اما كسي كه بر قلب انسان‌ها بنشيند پاك شدني نيست چون همواره در قلب آنها مي‌تپد و اينكه ما مي‌گوييم امام بر قلب‌ها حكومت مي‌كرد حقيقتي محض است كه به واقع اين طور بوده است. هركسي سخني از امام مي‌شنيد يا حضور او را لمس مي‌كرد امكان نداشت به سمت گناه برود مگر كساني كه در گناه و فساد و دشمني با خدا فسيل شده بودند. پس در يك جمله مي‌گويم كه خداشناسي و خداگونه شدن امام سبب شد تا ايشان بر تمام قلب‌ها حكومت كند.

- فكر مي‌كنيد جوانان امروز و به ويژه نسل سوم پس از انقلاب تا چه حد با انديشه‌ها و ديدگاه‌هاي امام آشنا هستند و تا چه حد براي آگاه‌سازي آنها نسبت به افكار امام تلاش شده است؟

ما هيچ كاري براي جوانان خود نكرده‌ايم تا آنها بتوانند با انديشه‌ها و شخصيت امام آشنا شده و آن را الگو قرار دهند، پس توقعي هم نبايد از آنها داشته باشيم. ما در زمان سالگرد امام چند ويژه‌نامه و مجله منتشر مي‌كنيم، تلويزيون هم دو سه روزي برنامه‌هايي در اين راستان نمايش مي‌دهد و بعد همه‌چيز تمام مي‌شود تا سال بعد. در اين شرايط چگونه مي‌توان از اين جوانان انتظار داشت كه انديشه امام را شناخته و در آن مسير گام بردارند. بنابراين من فكر مي‌كنم اين توقع از جوانان و نسل سوم انقلاب كه امام و اهدافش را يا اهداف انقلاب را بشناسند، توقع بيجايي است. مگر آن كه مربيان ما و يا سازمان تبليغات اسلامي اقدام به چنين كاري كند و به جاي تمام كارهاي سياسي و فرهنگي كه قصد انجام آن را دارد، بودجه خود را به اين كار اختصاص داده و ديدگاه‌ها و انديشه‌هاي امام را بدون دخالت افكار و سلايق خود اشاعه و آنچه كه امام گفته را خالصانه در اختيار جوانان قرار دهد. در اين صورت همان حكومتي كه در زمان حيات امام بر قلب‌ها حكمفرما بود با اشاعه افكار و انديشه‌هايشان نيز بر قلب‌ها حاكم خواهد شد البته به شرط آنكه انديشه‌ها و سليقه‌هاي خود را در آن دخالت ندهيم و در چنين شرايطي است كه مي‌توانيم از جوانان انتظاراتي در اين زمينه داشته باشيم.

- خانم دباغ با توجه به اينكه شما در راه تحقق اهداف انقلاب اسلامي سال‌ها زندان رفته و سختي‌ها و شكنجه‌هاي زيادي را تحمل كرديد، فكر نمي‌كنيد به نقش و اهميت حضور زنان در پيروزي انقلاب اسلامي و حتي دوران دفاع مقدس و سال‌هاي جنگ كمتر پرداخته شده و بنابراين اين نقش نتوانسته‌ الگويي براي زنان و دختران جوان امروز ما باشد؟

- من بارها گفته‌ام كه هيچ مرد موفقي وجود ندارد مگر آنكه يك زن موفق، دلسوز و با تدبير در كنار او باشد. هر كسي كه امروز براي هشت سال دفاع مقدس درجه‌اي بر روي سينه‌اش نصب شده بايد گفت كه نيمي از اين درجه متعلق به زنان آنهاست. و بنا بر گفته رهبر معظم انقلاب چون مرسوم نيست كه به زنان هم درجه بدهند نيمي از اين درجه به زنان اين مردان مبارزه داده نشده است اما اگر قرار بود عدالت برقرار شود بايد اينگونه مي‌شد. حالا ما نمي‌خواهيم درجه‌اي به اين زنان بدهند اما حداقل نيمي از حقوق، زندگي و شخصيت اين مردان متعلق به زنان آنهاست و ما وظيفه داشتيم كه اين را به زنان بگوئيم اما نگفتيم. ما بايد اعلام مي‌كرديم كه اين زناني كه سال‌ها تحمل دوري همسر، پرستاري و تربيت فرزندان و هزاران مشكل ديگر را به جان خريده‌اند در تمام اجر و مزدهاي دنيوي و اخروي اين قضيه سهيم هستند و من مطمئنم كه اگر اينگونه عمل مي‌كرديم امروزه مشكل در زمينه مسائل خانوادگي مانند طلاق‌هاي فراوان و يا بسياري مفاسد اجتماعي ديگر را نداشتيم. بسياري از زناني كه پس از پيروزي انقلاب صرفاً براي آشتي با اسلام در عرصه جامعه حضور پيدا كردند اما ما نفهميديم كه چگونه بايد اسلام را به آنها ارائه داده و در اختيارشان قرار دهيم، برخورد با آنها به هيچ وجه سازنده و آموزنده نبود و متأسفانه دوباره يك عقب گرد به وجود آمد، اما به نظر من هنوز هم دير نشده و ما بايد حق اين زنان را بدهيم. ما به بهانه‌ سال‌هاي دفاع مقدس، يك هفته را به بسيج، يك هفته را به ارزش و ... اختصاص داده‌ايم پس از اين زنان هم كه از جان خودشان سرمايه‌گذاري كردند قدرداني كنيم اما نه فقط با حرف بلكه با عمل. اين اعمال سبب روحيه بخشيدن به تمام زنان جامعه مي‌شود تا اگر روزي اتفاقي در كشور رخ داد همه حضور داشته و مشاركت كنند. پس از پيروزي انقلاب بسياري از زناني كه در اين راه سختي‌هاي فراواني كشيده بودند كاملاً فراموش شدند و حتي كسي حالي از آنها نپرسيد چه رسد به آنكه از آنها تقدير شود؛ همين طور زناني كه در سال‌هاي جنگ سختي‌هاي زيادي را تحمل كردند. وقتي اينگونه عمل مي‌شود و توجه و قدرداني از اين افراد نمي‌شود توقعي هم نبايد از زنان جوان نسل امروز داشت.

- با توجه به تمام اين صحبت‌ها و ديدگاه‌هاي حضرت امام در ارتباط با مسائل زنان و مشكلاتي كه زنان در جامعه امروز با آن مواجه هستند، از جمله مشكلات حقوقي و مسائل مربوط مشاركت‌هاي اجتماعي و فعاليت‌هاي سياسي، بحث اشتغال زنان و...، راه‌حل رفع اين مشكلات زنان را در چه مي‌دانيد؟

- من راه‌حل را در تعامل مستمر حوزه و دانشگاه مي‌بينم. همان طور كه حضرت امام وحدت حوزه و دانشگاه را مطرح مي‌كردند. تا زماني كه اين دو دست به دست هم نداده و براي ايجاد يك ساختار فرهنگي ثابت و منطبق با ديدگاه‌هاي امام در متن جامعه تلاش نكنند، هيچ يك از اين مشكلات حل نخواهد شد. اميدوارم روزي برسد كه ما شاهد تدوين و اجرايي شدن اين راه‌حل در جامعه باشيم.


 

 

چهارشنبه 10 خرداد 1385 - 11:6


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری