يكشنبه 29 ارديبهشت 1398 - 15:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

رضا دهقاني

 

فاطمه الگوي جاويدان

 

« به مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها»

 

فضائل و مناقب فاطمه زهرا سلام الله عليها همچون اقيانوس بزرگي است كه انواع جواهر گران قيمت در آن متمركز گرديده است و هرچه غواصان و شيفتگان آن دّر گران‌بها بتوانند از آنها استفاده كنند، بازهم نسبت به باقيمانده و ناشناخته‌ها به مراتب اندك است.

پروردگار عالم در آيه تطهير در مورد اهل‌بيت به پاكي و مصونيت كامل آنان از هر عيب و نقص گواهي مي‌دهد كه يكي از پنج‌تن آل عبا فاطمه‌زهرا سلام الله عليها است. بنابراين آن حضرت به گواهي خداوند متعال در آيه شريفه، داراي عصمت و مصونيت از كليه لغزش‌ها بوده و صاحب كمالاتي است كه شايستگي محوري آل‌عبا را داشته است. همچنين آيه مباهله:«فقل تعالوا ندع ابنائنا و ابنائكم و نسائنا و نسائكم و انفسنا و انفسكم 000» كه رسول خدا به مناظره و نفرين نصاراي نجران مامور ساخت و طبق آن پيامبر عالي‌قدر مامور شد با عده‌اي از خاندان نزديكش اين وظيفه سنگين را انجام دهد، به گواهي دهها تاريخ معتبر و حديث موثق حضرت زهرا جزو اولين گروه بوده است از آن جمله ابن‌اثير در تاريخ كامل خود مي‌نويسد: نصاراي نجران در انتظار بودند كه رسول گرامي اسلام با چه تشريفاتي و با چه كساني به مقابل آنان خواهد آمد؟ همين كه چشم آنان به جمال منور رسول خدا و علي مرتضي و فاطمه زهرا سلام الله عليها و حسن مجتبي و حسين سيدالشهدا افتاد با خود گفتند: اينان در پيشگاه الهي آنچنان مقربند كه اگر از او بخواهند كه كوه‌ها را از زمين بركند، خداوند خواسته آنان را برمي‌آورد و لذا از مباهله صرف‌نظر نمودند. و هكذا در آيه مودت كه مطابق حكم آن حب اهل بيت واجب و لازم است، فاطمهزهرا سلام الله عليها عضو شاخص آن به حساب مي‌آيد چنانچه هنگام نزول آيه فوق‌الذكر ياران رسول خدا از وي سؤال نمودند اي پيامبر عالي‌قدر! اينان چه كساني هستند كه خداوند مودت و محبت آنان را بر ما واجب ساخته است؟ فرمودند: علي و فاطمه و فرزند آنان و اين جمله را سه بار به عنوان تاكيد تكرار كرد. من‌حيث‌المجموع بنا به آيات قرآني فاطمه زهرا سلام الله عليها آن چنان عظمت و شرافت دارد كه انسان معصوم و بي‌لغزش بوده و داراي كمالاتي است كه جايگاه خاصي در پيشگاه خدا داشته و مستجاب الدعوه است كه خواسته‌اش برنگشته و محبت و مودت او بر همه پيروان اسلام واجب شمرده شده است. فاطمه زهرا سلام الله عليها از ديدگاه الهي آنچنان مقرب بود و هست كه بدون وجود او جهان خلقت به وجود نمي‌آمد. بنابراين هرچه بوده و هست و خواهد بود يمن و بركت آن بانوي عزيز هر دو جهان است. چنانچه پيامبر خدا، از پروردگار عالم نقل مي‌كنند: اي پيامبر الهي! اگر تو نبودي جهان را نمي‌آفريدم و اگر علي نبود تو را خلق نمي‌كردم و چنانچه فاطمه نبود تو و علي را نيز به دنيا نمي‌آوردم.

شايد اين حديث در مرحله نخست و بدون تفكر قابل هضم نباشد، ولي با يك مقدماتي كه به طور خلاصه بايد گفت: پيامبر الهي و اهل بيت معصومش همگي يكي بوده و شاخ و برگ يك درخت مي‌باشند وا ز نظر هدف نيز مكمل و متمم يكديگرند، بنابراين بدون تصور فاطمه كه كمال اسلام به وجود او و فرزندان معصوم او بستگي داشته و دارد آيين اسلام و رسالت پيامبر و ولايت اميرالمومنين كم شعاع و كم فروغ خواهد بود. آري ولايت علي عليه‌السلام مكمل رسالت و وجود زهرا پناه ولايت و فرزندانش نتيجه بخش اهداف رسالت و ولايت مي‌باشند به طوري كه روزي رسول خدا در خانه اميرالمومنين در حالي كه علي عليه‌السلام مشغول استراحت بود، خطاب به دخترش فاطمه فرمودند: من و تو و اين دو فرزند(حسن و حسين) و اين استراحت كننده(علي) همگي در پيشگاه خدا در يك منزل و مكان خواهيم بود.

فاطمه مافوق قانون

يكي از معيارهاي ارزشي اسلام مراعات ادب بويژه در ارتباط با بزرگان و مربيان است و حتي آمده است كسي كه ادب ندارد، ايمان ندارد. آيات و روايات زيادي در اين زمينه هست كه از موضوع بحث ما خارج است اما مقصود اصلي اين است كه در زمان رسول‌خدا گروهي از ضعيف‌الايمان‌ها و منافقين هنگام ديدار با پيامبر الهي بدون مراعات القاب آن حضرت تنها با اسم، آن بزرگوار را صدا مي‌زدند، خداوند متعال آيه شصت‌وسه سوره نور را فرستاد و بدين وسيله مومنين و مسلمانان مأمور گشتند با تعبير يا رسول الله يا يا نبي‌الله آن حضرت را خطاب كنند. از حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها آمده است كه پس از نزول اين آيه، من هم مثل ديگران هنگام ديدار، پدرم را با لقب يا رسول‌الله، مخاطب قرار مي‌دادم و از گفتن پدرجان خودداري مي‌كردم و چندين بار چنين نمودم، ولي در برابر خطاب من، آن حضرت ساكت بود و جواب نمي‌داد. سپس خطاب به من فرمودند: يا فاطمه اين آيه در حق تو و اهل‌بيت تو نازل نشده، تو از مني و من از تو. خطاب آيه به افراد خشن و ستمگر و خود برتر بين است.

تو اگر مرا پدر خطاب كني بهتر است و چنين روشي باعث حيات دل من و رضايت خداوند است اين حديث نشان مي‌دهد كه فاطمه و اهل‌بيتش تا چه ميزاني در پيشگاه خدا و پيامبرش ارزش دارند؟ و حتي در حديث ديگري در اين خصوص آمده است: شخصي در زمان پيامبر دزدي كرد و حضرت دستور داد چهار انگشت دست او را قطع كنند، دزد عرض كرد: يا رسول الله من سوابقي در اسلام دارم آيا دست مرا قطع مي‌كني؟ رسول گرامي اسلام فرمودند: قانون الهي تبعيض ندارد، حتي اگرچه دخترم فاطمه باشد. اين خبر به گوش فاطمه رسيد و او را محزون كرد. در اين هنگام جبرئيل نازل گشته و آيه لئن اشركت ليحبطن عملك 000 را بر آن حضرت خواند و بدين وسيله اعلان نمود كه حساب فاطمه از ديگران جداست و شكستن دل او و بريدن دستش، برابر شرك است.

فضيلت فاطمه بر انبيا ديگر

بنا به دلائل متقن و روايات معتبر ائمه اطهار بر پيامبران پيشين جز رسول خدا برتري دارند و طبق احاديث معتبر ديگر از رسول خدا آمده است كه اميرالمومنين نسبت به ساير ائمه فضيلت بيشتري دارند و از سوي ديگر مي‌دانيم كه حضرت فاطمه كفو و همتاي اميرالمومنين است و اگر علي نبود، همتايي براي آن حضرت در روي زمين و در ميان مخلوقات پيدا نمي‌شد و اين ادعا مضمون احاديث فراواني است كه از طريق اهل سنت و تشيع در منابع معتبر به دست ما رسيده است و به عنوان تبرك نمونه‌اي تقديم مي‌گردد. بنابراين حضرت فاطمه جز پدر و شوهرش بر همگان برتر است. در رواياتي از پيامبر خدا و حضرت امام صادق و حضرت رضا آمده است، خداوند مي‌فرمايد: اگر علي را خلق نمي‌كردم در روي زمين همتايي براي فاطمه پيدا نمي‌شد خواه آدم و غير او. اين حديث برتري علي و زهرا را بر تمام انبياء و ما خلق الله جز رسول خدا ثابت مي‌نمايد و علماي بزرگ نيز در كتاب‌هاي كلامي در اين زمينه بحث‌هاي معتبري دارند. علاوه بر اين‌ها عبدالله بن مسعود، از طريق اهل سنت حديث معتبري را از پيامبر خدا نقل مي‌كند كه جبرئيل گفت: اي رسول خدا، تمام پيامبران الهي براي ولايت تو و ولايت علي بن ابيطالب مبعوث شده‌اند و اين حديث نيز شرافت و فضيلت ذي‌المقدمه را بر مقدمه در بر دارد و چون علي و فاطمه كفو و همتاي يكديگرند از اين جهت نيز فاطمه بر انبياي پيشين مقدم است و بالاخره حضرت امام باقر در مورد مادرش فاطمه مي‌فرمايند: خداوند اطاعت فاطمه را بر تمام مخلوقاتش حتي بر جن‌ها و انسان‌ها و حيوانات و پيامبران و ملائكه واجب كرده است و اين مويد آن است كه اطاعت انبياي پيشين ولو در عالم تكوين از فاطمه زهرا به عنوان واجب آمده است.


فاطمه سرور زنان عالم

اين كه فاطمه زهرا سلام الله عليها برترين زن جهان هستي است و در پيشگاه خدا و بهشت برين بر تمام زنان تفوق داشت، يك موضوع مسلم است كه از روايات زياد استنتاج مي‌گردد و در منابع معتبر سني و شيعي به آن تصريح گرديده است ولي در اين موضوع در مورد زنان ديگري چون حضرت مريم نيز تعابير مشابهي هست كه بايد به طور اختصار مسأله را مشخص نماييم.

رسول خدا مي‌فرمايند: دخترم فاطمه ذاتاً‌ و از جهت خانواده و حسب و نسب بهترين انسان روي زمين است. و در يك حديث ديگر مي‌فرمايند: فرزندانم حسن و حسين بعد از من و پدرشان بهترين انسان روي زمينند و مادرشان فاطمه برترين زن روي زمين مي‌باشد و در حديث سومي از آن حضرت آمده است: فاطمه سرور زنان عالميان است. و بالاخره در حديث چهارم پيامبر الهي مي‌فرمايند: ملكي بر من نازل شد كه بي‌سابقه بود و در ضمن سخنانش مژده داد كه حسن و حسين سروران جوانان اهل بهشت و مادرشان فاطمه سرور زنان اهل بهشت است. در اين احاديث كه بيشتر آنها از منابع اهل سنت نقل شد استفاده مي‌شود كه فاطمه زهرا سلام الله عليها برترين زنان جهان و بهشت است در اين صورت اين سؤال پيش مي‌آيد كه قرآن مجيد در سوره آل عمران آيه 42 حضرت مريم را برترين زنان عالم معرفي مي‌كند آيا فاطمه برتر است يا مريم؟ حقيقت امر كدام است؟ اين سؤال را حسن‌بن زياد از امام صادق كرد و آن حضرت در جواب فرمودند: اين كه قرآن مريم را سرور زنان عالم معرفي مي‌كند مربوط و محدود به زمان خود مريم است و شامل ساير زنها نمي‌گردد، ولي فاطمه سرور زنان اهل بهشت و اهل عالم از اولين و آخرين است.

لازم به ذكر است كه برخي احاديث ديگر برترين زنان عالم را در چهار نفر خلاصه نموده و از حضرت مريم، خديجه و آسيه و فاطمه ذكري به ميان آورده و فاطمه را برترين آنان مي‌داند. بنابراين حضرت مريم و خديجه و آسيه هرچند از زنان ممتاز جهان و داراي كمالات كم نظيرند ولي فاطمه دختر پاك پيامبر خدا يك انسان بي‌نظير در ميان همه زنان هستي مي‌باشند.

راز و نياز فاطمه

فاطمه زهرا سلام الله عليها بيش از هر چيز به خودسازي و كمال‌جويي مي‌پرداخت و هر روزي كه از عمر او مي‌گذشت، عبادت و تهجدش رو به فزوني مي‌گذاشت و اكثر شب‌ها به دعا و پرستش خدا و شب‌زنده‌داري مي‌گذرانيد. در مورد عبادت فاطمه همگان اعتراف كرده‌اند كه وي پيشگام‌ترين افراد در اين زمينه بوده است. چنانچه از حسن بصري آمده است: در ميان امت اسلامي كسي بيش از فاطمه به عبادت نمي‌پرداخت. او آن چنان در اين زمينه پيش رفت كه پاهاي مباركش متورم شد.

امام حسن مجتبي عليه‌السلام مي‌فرمايند: من در دوران كودكي به سر مي‌بردم و مادر را مي‌ديدم كه چگونه به راز و نياز مي‌پردازد. از جمله شبي ديدم؛ مادرم در محراب عبادت به نماز ايستاده و مرتب به ركوع و سجود مي‌پرداخت. او در اين حال بود تا اين كه شب به پايان رسيد. در دنبال اين حديث آمده است كه آن حضرت يكايك مومنين را با نام و نشان دعا مي‌كرد ولي در مورد خودش درخواست نمي‌كرد از او پرسيدم مادر چرا ديگران را دعا مي‌كني ولي خود را دعا نمي‌نمايي؟ فرمودند: پسرم، نخست بايد ديگران را دعا كرد سپس خودمان را. فاطمه زهرا سلام الله عليها در كنار نماز و ركوع و سجود طولاني‌اش به دعا و نيايش مي‌پرداخت و در اين ميدان عارفانه به قدري پيش مي‌رفت كه گويا همه چيزها و نهان‌ها براي او پيدا بود. وي مي‌توانست با مامورين آسماني كه از ديد ديگران نامرئي و ناپيدا بودند، مذاكره و گفتگو كند و ناديده‌ها را ببيند و به جايي رسد كه بين خالق و مخلوق پرده‌ها و حجاب‌ها بي‌معني باشد.

اگر فاطمه توانست ملائكه و مامورين آسماني را به خدمت خود استخدام كند و خازن بهشتي و جبرئيل و ميكائيل را به ماموريت‌ها وا دارد و تصرفات و تحولات محيرالعقول در جهان پديدار سازد و از طريق چادر پاره پاره پرفروغش خانه‌هاي يهود را منور ساخته و ده‌ها نفر از پيروان مذاهب ديگر را به صراط مستقيم اسلام هدايت نمايد و 000 همگي از همين مقوله سرچشمه مي‌گيرد.

ابن عباس مي‌گويد: فاطمه زهرا سلام الله عليها دو ركعت نماز خواند و با خداي خود به راز و نياز پرداخت و دست به دعا برداشت كه خدايا همچنان كه براي بني‌اسرائيل مائده نازل فرمودي براي ما نيز مائده بفرست. ابن عباس مي‌گويد: هنوز دعاي فاطمه به پايان نرسيده بود كه طبقي پر از طعام بهشتي نازل شد. در كتب ادعيه، دعاهاي زيادي از حضرت زهرا آمده است. حضرت دعاهاي زيادي مي‌خواند و به صحابه و ياران مخصوص پيامبر خدا برخي از آنها را تعليم مي‌فرمود ولي در ميان آنها دعايي بسيار با بركت و آثار خير وجود دارد، كه آن را به حضرت سلمان سفارش فرمودد و افزودند كه آن را بيشتر بخواند و فرمودند از جمله آثار آن اين است كه تو را تب نمي‌ گيرد و سعي كن بر خواندن آن مداومت نمايي000 سلمان فارسي مي‌گويد: سوگند به خدا كه آن را به بيش از هزار نفر آموختم كه در تب و بيماري مي‌سوختند و به بركت دعاي آن حضرت همگي شفا يافتند. اينك متن آن دعا:

«بسم الله الرحمن الرحيم، بسم الله النور، نور النور، بسم الله نور علي نور، بسم الله الذي هو المدبر الامور، بسم الله الذي خلق النور من النور، الحمدالله الذي خلق النور من النور و انزل علي الطور، في كتاب مسطور، في رق منشور، بقدر مقدور، علي نبي محبور، الحمدالله الذي هو بالعز مذكور، و بالفخر مشهور، و علي السراء مشكور و صلي الله علي سيدنا محمد و آله الطاهرين.»

و بالاخره حضرت فاطمه آن قدر دعا كرد و در برابرش از منافقين و مهاجمين به دودمانش مصيبت ديد كه دعاهاي نهايي عجل وفاتي سر داد و شيفتگانش را به عزاي خود مبتلا ساخت، فاطمه‌اي كه بنا بر روايات معتبر خداوند به عبادتش مباهات مي‌كرد چنانچه در روايات آمده است: ابن عباس نقل مي‌كند: روزي پيامبر خدا نشسته بود كه به ترتيب امام حسن و امام حسين، حضرت فاطمه و حضرت علي به حضورش رسيده و در كنار او آرميدند000 رسول خدا از ديدن آنان شروع به گريه كرد و مصائب آتي و ستم‌هاي وارده را بعد از رحلت خويش متذكر شد. آنگاه در مورد فاطمه چنين فرمود: و اما دخترم فاطمه سرور زنان عالميان، از اولين و آخرين است. او پاره تن من و نور چشم و ميوه دلم و روح و روان من است. فاطمه حوري است به صورت بشر، هرگاه او در محراب عبادت ظاهر شود و در پيشگاه خدا قرار گيرد، نورش بر ملائكه آسمان‌ها مي‌تابد، همان طوري كه نور ستارگان بر اهل زمين مي‌درخشد. در آن حال خداوند به ملائكش مي‌فرمايد: اي ملائكه من! بنگر به فاطمه سرور زنان و كنيزانم كه چگونه در برابر من به عبادت ايستاده و چه سان از ترس و خشيت من مي‌لرزد و با چه روح معنوي و حضور قلبي مرا پرستش مي‌كند؟ من شما ملائكه ام را گواه مي‌گيرم كه پيروان واقعي او را در آتش نمي‌سوزانم. اين حديث شريف آن هم از منابع معتبر اهل سنت مي‌رساند كه فاطمه در پيشگاه الهي چقدر ارزش دارد و چگونه پروردگار عالم به عبادت و نيايش او بر ملائكه مقربانش مباهات مي‌كند و با چه تعابيري پر ارزش از فاطمه تعريف مي‌كند و به روح عبادت و خضوع و خشوع وي و حضور قلبش تصريح مي‌نمايد.

 

سه‌شنبه 14 تير 1384 - 13:22


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری